Жастарды жұмыспен қамту: қандай мемлекеттік көмек түрлері көрсетіледі

- Жұмыссыз жастарды жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына тарту мақсатында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп, мынадай жұмыстар жүргізді. Жастарды қайта даярлау және біліктілігін арттыру үшін оқыған адамдарды жұмысқа алуға кепілдік беретін жұмыс берушілердің сұраныстары бойынша кәсіптік оқыту курстары ұйымдастырылды. 2025 жылы кәсіптік оқытудың қысқа мерзімді курстарына жастардың қатарынан 3,4 мың адам жіберілді, оның ішінде 2,3 мыңы – оқу орындарына, 1,1 мыңы – жұмыс берушілерге оқуға жіберілді, - делінген ведомствоның Kazinform агенттігіне берген жауабында.

Қазіргі уақытта мансап орталықтары оқуын аяқтап, жұмысқа орналаспаған жастарды жұмыспен қамтамасыз ету бойынша шараларды атқарып жатыр. Сонымен бірге, еңбек нарығында сұранысы бар кәсіптер бойынша онлайн оқумен 18,4 мыңнан астам адам қамтылды, оның ішінде 15,7 мың адам оқуды аяқтап, сертификаттар алды. Оқу онлайн режимде қысқа мерзімді курстарды ұйымдастыру маркетплейсі skills.enbek.kz порталында жүзеге асырылады. Онлайн курстар сұранысқа ие мамандықтарды оқығысы келетін немесе біліктілігін арттырғысы келетін Қазақстан Республикасының кез келген азаматына қолжетімді.

Бұдан басқа, skills.enbek.kz порталында жастарды кәсіпкерлік бағытына, оның ішінде ауыл шаруашылығы кооперативтерін қалыптастыруды оқытуға бағытталған «Бастау Бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздеріне оқыту курстары ұйымдастырылады. 

2025 жылдың басынан «Бастау Бизнес» жобасы аясында кәсіпкерлік негіздеріне оқытумен жастар арасынан 18,9 мың адам қамтылды, соның арасында 10,8 мың адам оқуды аяқтап, сертификаттар алды. Халықтың әлеуметтік осал топтары қатарындағы «Бастау Бизнес» жобасы аясында оқуды аяқтағаны туралы сертификаттар алған жастар кейіннен 400 айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшердегі жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға өтеусіз гранттар алуға үміткер бола алады.

Коллаж: Kazinform/ Nano Banana Pro

Осы жылы халықтың әлеуметтік осал топтарына гранттар берудің 3 легі іске асырылды, олардың қорытындылары бойынша жастарға 3,2 мың грант берілді.

- Сондай-ақ, жұмыссыз жастарды уақытша жұмыспен қамтамасыз ету мақсатында мансап орталықтары жұмыс берушілермен келісімнің негізінде субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастырды. Арнаулы-орта және жоғары оқу орындарын бітірген жастарды жұмысқа орналастырудағы проблемалардың бірі - жұмыс тәжірибесінің жоқтығы. Осы проблеманы шешу үшін бүгінде еңбек мобильділігі орталықтары (мансап орталықтары) жастар практикасы, «Алғашқы жұмыс орны» және «Ұрпақтар келісімшарты» жобалары сияқты субсидияланатын жұмыс орындарының арнайы түрлерін іске асырады. Аталған субсидияланатын жұмыс орындарының мақсаты - еңбек нарығында жастардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру және оларға қажет еңбек құзыретін беру және алғашқы жұмыс орнына бейімдеу, - деп аталып өткен министрлік ақпаратында.

2025 жылдың басынан бастап жастар практикасы, «Алғашқы жұмыс орны» және «Ұрпақтар келісімшарты» жобалары бойынша субсидияланатын жұмыс орындарына жалпы 38 мың адам жұмысқа орналасты. Оның ішінде: 30,5 мыңы жастар практикасына жіберілді, 7 мың адам «Алғашқы жұмыс орны» жобасы аясында жұмысқа орналасты, 335 адам «Ұрпақтар келісімшарты» жобасымен қамтылды. Сонымен қатар, 36,9 мың адам әлеуметтік жұмыс орындары мен қоғамдық жұмыстар түріндегі субсидияланатын жұмыс орындарына жұмысқа орналастырылды.

- Жалпы, 2025 жылы халықты жұмыспен қамту саласында көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді алу үшін 458,8 мың жас мансап орталықтарына жүгінді, оның ішінде 187,2 мыңы жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларымен қамтылды. Есепті кезеңде өңірлік жұмыспен қамту карталары аясында 400 мыңға жуық жас жұмысқа орналасты. Оның ішінде 22 мыңы іске асырылып жатқан ұлттық жобалар, тұжырымдамалар және өңірлерді дамыту жоспарлары шеңберінде, 78,2 мыңы жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шаралары аясында, 106,7 мыңы бос жұмыс орындарына, 193 мыңы Мемлекет басшысының «10 мың тұрғынға 100 жұмыс орны» бастамасы шеңберінде жұмысқа орналасты, - деп нақтылады Еңбек министрлігі.

Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің аясында іске асырылып жатқан мемлекеттік қолдау шараларымен қатар, Ақтөбе, Қарағанды облыстарының, Алматы, Шымкент және Астана қалаларының еңбек мобильділігі орталықтары «JUMYSTAP (JOLTAP)» жобасын іске асырып жатыр. Оның басты нысаналы аудиториясы - бағдарсыз NEET санатындағы жастар.

Коллаж: Kazinform

Аталған жоба жастарға жаңа кәсіп меңгеруге, жеке іс ашуға, жұмыс табуға және мемлекеттік қолдау шаралары бойынша кеңес алуға мүмкіндік береді. Сонымен бірге, 2024 жылғы қыркүйекте кәсіпті дұрыс таңдауға жәрдемдесу және мансаптық траекторияны басқару үшін «Мансап компасы» платформасы іске қосылды. Жасанды интеллектінің арқасында платформа ашық дерекқорлардағы вакансияларды анықтап, олардың маңызды мамандықтармен арақатынасын белгілейді. Қазіргі уақытта платформада 16 бағыт (ауыл шаруашылығы, білім беру, бизнес, медицина, туризм, ғылым, өнер, IT, өнеркәсіп, құрылыс, көлік және т.б.) бойынша барынша кең таралған 745 кәсіптің тізімі қалыптастырылған.

Мұнымен қоса, «Мансап компасы» платформасында жыл сайын 100 мың оқушыны қамти отырып, кәсіптік бағдар беру жұмысы ұйымдастырылады. Бүгінгінде 100 683 мектеп оқушысы кәсіби бағдарлаудан өтті. Сондай-ақ, Электрондық еңбек биржасында (Портал) орта арнаулы және жоғары оқу орындарының студенттері үшін өндірістік практика функционалы іске қосылды. Функционалдылық студенттерге өндірістік практиканың қажетті орнын табуға ғана емес, сонымен қатар нақты бағыттарды алуға, бәсекеге қабілеттілікті арттыруға және кейіннен тұрақты жұмысқа орналасуға көмектеседі.

Порталда «Ұлттық білім беру деректер базасы» ақпараттық жүйесі мен «Жоғарғы білім берудің бірыңғай платформасы» жүйесінен алынған мәліметтер негізінде студент-практиканттың түйіндемесінің жобасы автоматты түрде қалыптастырылады. Одан әрі студенттің байланыс нөміріне Enbek.kz порталына шақырумен SMS-хабарлама жолданады, онда студенттер түйіндемесін толықтырып, өндірістік тәжірибеден өту орны бойынша іздеуге жариялай алады.

Министрлік порталды ілгерілету мақсатында:

ай сайын жұмыс берушілердің жеке кабинеттеріне Портал арқылы оның базасында өндірістік практиканы ұйымдастыру мүмкіндігі туралы кемінде 10 мың хабарлама жіберіледі. ай сайын Порталда жұмыс іздеп тіркелген студенттердің жеке кабинеттеріне өндірістік практикадан өтуге өтінім беру мүмкіндіктері туралы кемінде 5 мың хабарлама жіберіледі.

Айта кетейік, 2025 жылы оқушыларға кәсіби бағыт беретін «Мансап компасы» цифрлық платформа әзірленіп жатқанын жазған едік.