Жауапкершілік жүктейтін сындарлы сәт

Мемлекеттің Ата заңы – Конституция құқықтық құжат қана емес, ол елдің саяси құрылымы, билік тармақтарының тепе-теңдігі, азаматтың құқығы мен мемлекеттің жауапкершілігін айқындайтын төл құжат.

Сурет: zakon.kz

Жаңа Ата заң жобасын әзірлеу мақсатында 130 адамнан тұратын Конституциялық комиссия құрылды. Кейбір азаматтар «Неге комиссия тек заңгерлерден тұрмайды?» деп сұрайды. Алайда Конституция – құқықтық нормалар жинағы ғана емес, ол мемлекетті басқару моделі, экономикалық негіз және қоғамдық қатынастар жүйесі. Сондықтан оны талқылауға әртүрлі саланың мамандары – заңгерлер, экономистер, қоғам қайраткерлері, бизнес өкілдері, сарапшылар тартылды.

Комиссия құрамына Парламенттегі барлық партия – «Amanat», «Ақ жол», «Ауыл», ЖСДП, ҚКП, «Respublica» өкілдері енді. Бұл біржақты шешімдердің алдын алып, жұмыстың ұлттық мүдде аясында жүргізілгенін қамтамасыз етті. Комиссия өкілдік қағидатымен қатар кәсібилік пен қоғамдық бедел өлшемдерін де негізге алды. Біздің мақсатымыз – формальды көпшілік емес, мазмұнды әрі жауапты шешім қабылдау.

Ашықтық реформаның басты ұстанымы болды. Комиссия жұмысы толық жария форматта өтті. Отырыстар Конституциялық соттың ресми ресурстарында тікелей эфирде көрсетілді. «Конституциялық реформа – 2026» Telegram арнасы ашылып, барлық өзекті ақпарат жарияланды. Комиссия мүшелері БАҚ пен әлеуметтік желілер арқылы талқылаулардың мазмұнын түсіндіріп, қоғаммен тұрақты диалог жүргізді.

Ашықтық трансляция жасау емес. Негізгі мақсат – қоғамды шешім қабылдау үдерісіне тарту. Адамдар қандай нормалар қаралып жатқанын көруі, түсінуі және пікірін білдіруі үшін қажет болды. Бүгінде қоғамдық орталарда, әлеуметтік желілерде жүріп жатқан пікірталастар – осы ашық жұмыстың нәтижесі.

Жаңа редакция аяқ астынан пайда болған жоқ. 2025 жылы 8 қыркүйекте Мемлекет басшысы Парламентті реформалау бастамасын жариялады. Осыдан кейін Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобы құрылып, азаматтардан ұсыныстар қабылдай бастады. E-Otinish пен eGov платформаларында арнайы бөлім ашылып, қазан айы­нан бастап жүздеген өтініш келді. Саяси партиялар мен бастамашыл топтардан 1 600-ден аса ұсыныс жолданды.

Ұсыныстардың мазмұны жекелеген түзетулермен шектелмей, жүйелі өзгерістер қажеттігін көрсетті. Сондықтан толыққанды Конституциялық реформа жүргізу және арнайы комиссия құру туралы шешім қабылданды. Барлық ұсыныс біртұтас, логикалық үйлесімді жобаға біріктірілді. Нәтижесінде, өзгерістер Конституцияның барлық бөліміне әсер етті.

Қоғамды «Неге жаңа редакция?» деген сұрақ алаң­дататыны анық. Ұсынылған жобада кіріспе, 11 бөлім және 96 бап бар (қолданыстағы редакцияда – 9 бөлім, 101 бап). Екі жаңа бөлім енгізілді: «Қазақстан Халық кеңесі» және «Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу».

Төрт бөлімнің атауы мазмұндық тұрғыдан қайта қаралды. 77 бапқа өзгеріс енгізілді. Бұл мәтіннің 84 пайызын қамтиды. Заңнамаға сәйкес егер нормативтік актінің жартысынан астамы өзгерсе, жаңа редакция қабылданады. Демек, сөз Конституцияның логикасы, құрылымы және қағидаттарын қайта қарау туралы болып отыр.

Конституцияның жаңа редакциясын қабылдау немесе қабылдамау туралы соңғы сөзді халық айтады. Сондықтан 15 наурыз дауыс беру күні ғана емес, еліміздің саяси дамуы­ның жаңа кезеңіне өтетін тарихи сәт болары хақ.

Жанарбек ӘШІМЖАН,

Мәжіліс депутаты, Конституциялық комиссия мүшесі

Соңғы жаңалықтар

Асыл мұрамызды әлемге қалай танытамыз?

Руханият • Бүгін, 08:15

Михаил Шайдоров – Олимпиада чемпионы!

Олимпиада • Бүгін, 08:10

Өрнекпен өрілген өнер

Өнер • Бүгін, 08:05

«Ажалын жоғалтқан адамның» тұсауы кесілді

Басылым • Бүгін, 08:00

Іле Алатауы саябағында жабайы аң фототұзаққа түсіп қалды

Жануарлар • Кеше

Ұлытау облысында инвестициялық жобалар талқыланды

Инвестиция • Кеше

Жаңа Конституция – әр азаматтың құқығын мемлекеттің басты міндеті ретінде бекітетін құжат

Ата заң • Кеше

Риза Сүйіндік: Конституция – билік үшін емес, халық үшін жазылған негізгі заң

Ата заң • Кеше

Ұлытауда «Сағаттар сыры» көрмесі ашылды

Аймақтар • Кеше

Қазақстан құрамасы әртістік жүзуден Әлем кубогы кезеңін алты медальмен аяқтады

Спорт • Кеше

Қызылордада Қорқыт ата университетінің ректоры таныстырылды

Аймақтар • Кеше

Абай ауданында дін мен дәстүрді сабақтастырған орталық ашылды

Дін • Кеше

Ибраһим келісімі Қазақстанға қандай пайда береді?

Саясат • Кеше

Еліміздің өнеркәсіптік кәсіпорындары жаңа Конституция жобасын қолдады

Ата заң • Кеше

Нұрлан Имам конституциялық реформа кезеңінде қазақстандықтарды бірлік пен жауапкершілікке шақырды

Ата заң • Кеше

Барлық жаңалықтар