Жекеменшік мектептер шетте қалды ма? Атырауда білім саласында қаржылық тартыс өршіп тұр

Атыраудағы жекеменшік мектептердің басшылары мемлекеттік жан басына шаққан қаржыландырудың кешіктіріліп жатқанын мәлімдеді. Олардың айтуынша, жыл басынан бері қаражат түспей, мұғалімдерге жалақы төлеуде қиындықтар туындаған. Бұл мәселе өңірлік кәсіпкерлер палатасының отырысында талқыланып, мектеп өкілдері мен білім басқармасы жағдайға қатысты қарама-қайшы пікірлер білдірді.

«Тағылым» мектебінде үш айдан бері жалақы жоқ

Дереккөздердің айтуынша, Атыраудағы «Тағылым» мектебінде мұғалімдер шамамен үш айдан бері еңбекақы алмай отыр.

Жекеменшік оқу орындарының басшылары биылғы қаңтардан бастап жан басына шаққандағы мемлекеттік субсидия төлемдері тоқтап қалғанын айтады. Соның салдарынан педагогтарға жалақы төлеуде елеулі қиындықтар туындаған.

Білім басқармасының мәліметінше, қалада 22 жекеменшік мектеп жұмыс істейді. Олардың ішінде Farabi International School мемлекеттік білім беру тапсырысына қатыспайды. Жекеменшік мектептерде 13 229 оқушы оқиды, 1015 мұғалім қызмет етеді. Бұл қатарға үш Binom мектебі кіреді, тағы бір мектеп салынып жатыр.

Басқарма биылғы оқу жылында қаржыландыру тетігі өзгергенін түсіндірді. Бұрын төлемдер Республикалық қаржы орталығы арқылы жүргізілсе, енді олар Оқу-ағарту министрлігінің бұйрығы мен облыс әкімінің қаулысына сәйкес жүзеге асырылады.

SilkWay лицей-мектебі мен Dostyq High School жекеменшік мектебінің құрылтайшысы Акбар Новаровтың айтуынша, Атыраудағы жекеменшік мектептер төрт мыңдай мұғалімге жұмыс беріп отыр.

Акбар Новаров

Жекеменшік мектептердің қаржыландыру мәселесі жыл басынан бері Үкімет деңгейінде талқыланып келеді. Бұған себеп – ҚР Қаржы министрлігінің жүргізген аудиттік тексерісі.

Тексеру жұмыстары бірқатар заңбұзушылықтарды анықтады. Олардың ішінде оқушылар санын жасанды түрде көбейту (қосымша жазбалар мен мектептер арасында бірнеше рет ауыстыру арқылы), ғимараттардың нақты сыйымдылығын ескермей орын санын арттыру, бюджеттен қаржы алған кезде салықтық есептілікте табысты төмендетіп көрсету, жобалық-сметалық құжаттамасыз күрделі жөндеу орнына ағымдағы және косметикалық жөндеу жүргізу жұмыстары бар.

Тексеру деректеріне сәйкес, 2020 жылдан 2025 жылға дейін елдегі жекеменшік мектептер саны 203-тен 878-ге дейін өскен. Оқушылар саны 53 мыңнан 322 мыңға жеткен. Ал бюджеттен бөлінген қаржы көлемі 13,3 млрд теңгеден 248 млрд теңгеге дейін артқан.

21 қаңтарда ҚР Премьер-министрі Олжас Бектенов жаңа ашылатын жекеменшік мектептерге мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыруға мораторий енгізуді тапсырды.

Жекеменшік мектептер енді қажет емес пе?

31 наурызда бұл мәселе өңірлік кәсіпкерлер палатасының отырысында қаралды. Жекеменшік мектептердің басшылары билік тарапынан қаржыландырудың тоқтауы мүмкін екендігі туралы алдын ала ескерту болмағанын айтты.

— Егер бізге субсидияның тоқтайтыны туралы алты ай бұрын хабарлағанда, не мектепті жабу, не шығындарды қайта қарап, кей жерлерде қысқарту туралы шешім қабылдар едік, — деді «Baby City» балабақша-мектебінің директоры Маржангүл Сулимова.

Маржангүл Сулимова

Атырау облысы бойынша Мемлекеттік қызмет істері агенттігі департаменті басшысының орынбасары Айнұр Еңсегенова кәсіпкерлерден неге ресми жазбаша түрде жүгінбегендерін сұрады. Жекеменшік мектептердің өкілдері бірнеше рет хат жолдағандарын айтты. Ал А.Новаров кәсіпкерлердің жекеменшік мектептерді ашуы мемлекеттік субсидия енгізілгеннен кейін басталғанын еске салды.

Айнұр Еңсегенова

- 2019 жылы жекеменшік мектептердің үлесі небәрі 1–2% ғана болды. Сол кезде мемлекет кәсіпкерлерді осындай мектептер ашуға шақырды. Содан бері қаржыландыру жалғасып келеді. Кәсіпкерлер несие алып, мектептер салды. Біздің мақсатымыз білім сапасын арттыру еді. SilkWay мектебінде білім сапасы — 98%, ал Dostyq School-да — 95%. Өткен жылы біздің оқушылар 130 баллға дейін жинады, — деді ол.

Оның айтуынша, білім басқармасындағы бір жиында төртінші Binom мектебі ашылғаннан кейін жекеменшік мектептерге аса қажеттілік жоқ деген пікір айтылған.

— Біз — өңірде білімді дамытуға шешім қабылдаған кәсіпкерлерміз. Біз үшін тәрбие маңызды. Бір мектепте төрт психолог жұмыс істейді, біз оларды оқытып, дамытып, барлық қажетті жағдай жасаймыз. Мұғалімдерге де дәл сондай қолдау көрсетеміз. Бір кездері үш ауысымдық оқыту мәселесі болды, кейін Binom мектептері ашылды да, біз қажетсіз болып қалғандай күйге түстік. Бірақ білім деңгейі, тәрбие, олимпиадалар мен мұғалімдердің сапасы бойынша жекеменшік мектептер өңірде жоғары нәтижелер көрсетіп отыр, — деді ол.

Новаров әр ай сайын қаржыландыру мерзімін нақтылап отырған. Алайда оған «төлемдер келесі айда түседі» деген жауап берілген.
— Бізге «жекеменшік мектептер қажет емес» дегенде, оны ауыр қабылдадық. Өйткені біз үшін әр ай сайын осы ақшаның түсуін күту — үлкен стресс, — деді ол.

«Бәрі бізге келеді»

Кәсіпкерлер палатасының отырысында білім беру нарығының ықтимал монополизациясы мәселесі көтерілді.

Сәрсенбай Жолдыбаев

Палатаның құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары, бизнес-омбудсмен Сәрсенбай Жолдыбаев облыстық білім басқармасы басшысының орынбасары Света Аманшиевадан Binom мектептерін қолдау антимонополиялық заңнамаға қайшылық тудырмай ма деген сұрақ қойды.

Света Аманшиева

Аманшиева бұл мәселеге пікір білдіре алмайтынын айтып, үш Binom мектебі мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында салынғанын атап өтті.

— Бұл шешімді мен жеке қабылдамаймын, сондықтан қазір жауап бере алмаймын, — деді ол.

Бұған дейін басқарма жекеменшік мектептерге бөлінетін қаржы көлемін атаудан бас тартқан еді. Алайда кәсіпкерлер палатасының отырысында С.Аманшиева нақты дерек келтірді: билік жыл сайын Атыраудағы 21 жекеменшік мектепті қаржыландыруға 7,8 млрд теңге бөледі.

— Бұл қаражатқа 800 орындық мектеп салуға болады. Егер екі ауысымда оқытса, 1600 оқушыға дейін білім беруге мүмкіндік бар. Мемлекет үшін бұл тиімдірек, — деді.

Жолдыбаев жекеменшік мектептердің жабылуы жұмыс орындарының қысқаруына әкелуі мүмкін екенін атап өтті:

— Президент «мемлекет жұмыс істеп тұрған нарықтарға араласпауы тиіс» деп тапсырма берді. Егер 21 мектеп жабылса, адамдар жұмыссыз қалады — олар қайда барады? — деді ол.

Аманшиева бұл сұраққа:

— Бәрі бізге келеді, — деп жауап берді.

Ол мемлекеттік мектептерді меңзегенін түсіндірді. Оның айтуынша, ата-аналар балаларын қай мектепке беруді өздері таңдайды. Мемлекет жаңа мектептер салуды жалғастырып жатыр: қазір 1500 орындық №11 және №30 мектептердің құрылысы жүріп жатыр.

Ал Новаров мемлекеттік және жекеменшік мектептерге бөлінетін қаржы көлеміндегі айырмашылықты атап өтті. Оның сөзінше, мемлекет бір оқушыға мемлекеттік мектепте шамамен 2 млн теңге бөледі, ал жекеменшік мектептерде бұл көрсеткіш небәрі 500 мың теңге шамасында.

— Егер бұл үнемдеу үшін жасалып отырса, айырмашылық төрт есе болып тұр, — деді ол.

...Кейін облыстық білім басқармасы жекеменшік мектептерге қатысты шешім қабылданғанын хабарлады.

— Қаржыландыру оқу жылының соңына дейін толық көлемде жүзеге асырылады. Ақша төлемдері E-Qazyna порталы арқылы жүргізіледі, — деді басқарма маманы Айнагүл Жұмағазиева.

Алайда келесі оқу жылында жекеменшік мектептерді қаржыландыру мәселесі әзірге ашық күйінде қалып отыр.

Айнұр САПАРОВА

Суреттер мен видеоны түсірген автор

Бүгін, 13:24