Жер ел игілігіне қызмет етуге тиіс

Жиында өңірдегі жер қатынастары саласындағы өзекті мәселелер қаралып, Жер кодексі талаптарының орындалуы, заңсыз пайдаланылған жерлерді мемлекет меншігіне қайтару және оларды тұрғындар арасында тиімді бөлу мәселелеріне басымдық берілді.

Сөз басында «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының төрағасы Алтынсары Үмбетәлиев «Жер аманаты» жобасының стратегиялық маңызына тоқталып, осы бағытта атқарылып жатқан жұмыс нәтижесіне назар аударды.

«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жер – халықтың ең басты байлығы екенін бірнеше рет атап өтті. Сондықтан бұл ресурс, ең алдымен, ел игілігіне қызмет етуге тиіс. Бүгінде басты міндеттердің бірі – пайдаланылмай жатқан және заңсыз бөлінген жерлерді мемлекет меншігіне қайтару. «Жер аманаты» жобасы осы стратегиялық бағытты жүзеге асырудың нақты тетігіне айналды. Осы жоба аясында өңірімізде 1 млн 850 мың гектар жер мемлекет меншігіне қайтарылды, 2022-2026 жылдар аралығында 950,3 мың гектар жайылым жерлер ауылдық округ әкімдіктеріне қоғамдық жайылым ретінде пайдалануға берілді. Дегенмен Жер кодексі талаптарының өрескел бұзылғаны да анықталып отыр. Тұрғындар тарапынан партиямызға осы мәселе бойынша көп арыз-шағым келіп түсті. Мәселені жан-жақты қарау мақсатында «Жер аманаты» комиссиясының бүгінгі отырысын көшпелі форматта өткізіп отырмыз», – деді ол.

Өз кезегінде, Түркістан облысының жер ресурстарын басқару департаментінің бөлім басшысы Жамбыл Сапарбеков Шардара, Келес және Сарыағаш аудандарында Жер кодексі талаптарының орындалу барысы туралы баяндады. Оның айтуынша, жыл басынан бері азаматтардан департаментке жеке және заңды тұлғаларға қатысты 701 арыз-шағым келіп түскен. Соның ішінде 249 арыз бойынша оң шешім қабылданып, 194 арыз бойынша заң талаптары түсіндірілді. Сондай-ақ тиісті шешім қабылдау үшін 110 арыз құзырлы органдарға жолданса, қалған 148 арыз-шағым әлі де қаралып жатыр. Департамент өкілі 2024-2026 жылдар аралығында барлығы 5304 арыз-шағым келіп түскенін мәлімдеді. Соның ішінде Келес ауданы бойынша – 222, Шардара ауданы бойынша – 175 арыз-шағым қаралды. 

Уәкілетті мемлекеттік орган жүргізген жұмысты талдау барысында, Шардара, Келес және Сарыағаш аудандарында Жер кодексі талаптарының орындалу деңгейі сараланып, заң талаптарының сақталуын қамтамасыз ету барысындағы кемшіліктерге назар аударылды. Талқылауда ауыл шаруа­шылығы мақсатындағы жерлердің бір бөлігі мақсатсыз пайдаланылып отырғаны, кейбір жер телімдерінің ұзақ уақыт игерілмей бос жатқаны айтылды. Сонымен қатар жер учаскелерін беру кезінде ашықтықтың жеткіліксіздігі, конкурс рәсімдерінің сапа­сына қатысты сұрақтар және құжаттандыру үдерісіндегі олқылықтар да сөз болды. Әсіресе, заңсыз иемденілген немесе тиімсіз пайдаланылып жатқан жерлерді анықтау және оларды қайтару тетіктерін жетілдіру мәселесіне ерекше мән берілді.

Бұдан соң Шардара ауданы әкімінің міндетін атқарушы Жұмасұлтан Бердешов «Жер аманаты» партиялық жобасы аясында 2022-2026 жылдар аралығында мемлекет меншігіне қайтарылған жер телімдері және оларды қайта бөлу жұмыстары туралы есеп берді. Аудан басшысы қайтарылған жерлерді заң аясында тиімді пайдалану, соның ішінде ауыл тұрғындарына беру, кәсіпкерлікті дамытуға бағыттау мәселелеріне баса мән беріліп отырғанын жеткізді.

Баяндама барысында 2022-2026 жылдар аралығында Шардара ауданында барлығы 114 мың гектар жер учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылғаны айтылды. Осы бағытта 2026 жылы 5 мың гектар жер қайтару жоспары бекітіліп, бүгінде оның 40 пайыздан астамы орындалды. Бес жылда қайтарылған жер учаскелерін қайта айналымға қосу мақсатында жерлерді жалға алу конкурстары ұйымдастырылып, жер пайдалану құқығымен 8 654 гектар жер учаскесі жеке және заңды тұлғаларға жер пайдалану құқығымен жалға берілгені мәлімделді. Сондай-ақ тұрғын­дардың мал жаюы мен шөп шабуы үшін 24,8 мың гектар жер учаскесі уақытша өтеу­сіз 20 жылға резервке алынып, ауылдық округ әкімдіктеріне пайдалануға бекітіліп берілді.

Ал Келес ауданының әкімі Жәнібек Ағыбаев ауданда пайдаланылмай жатқан немесе заңсыз пайдаланып жатқан ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді қайтару жоспары жыл сайын артығымен орындалып келе жатқанын айтты. Мәселен, 2023 жылы 14100 гектар жерді қайтару жоспары 639 гектарға артығымен орындалса, 2024 жылы 3 мың гектардың орнына нақты 3274 гектар қайтарылған. Ал 2025 жылғы жоспар 4500 гектар болса, нақты 11965 гектар қайтарылып, жоспар 266 пайызға орындалды. 2026 жылы ауданға бекітілген жоспар 2300 гектар болса, алғашқы үш айда 2298 гектар қайтарылғаны айтылды. Қай­тарылған ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің 16,8 мың гектары елді мекендер ортақ пайдаланатын мал жайылымы ретінде қайта бөлініп, қоғамдық жайылымдарға бекітіп берілді.

Кеңес мүшелері аудандар әкімдерінің есебін талдап, «Жер аманаты» жобасы аясында атқарылып жатқан жұмыстың тиімділігіне жан-жақты баға берді. Сондай-ақ бірқатар өзекті мәселеге ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, мемлекет меншігіне қайтарылған жер телімдерін қайта бөлу барысында ашықтық пен әділдікті қамтамасыз ету мәселесі көтерілді. Кеңес мүшелері жер бөлу кезіндегі конкурстық рәсімдер заң талабына сай жүргізіліп, барлық ақпарат халыққа қолжетімді болуға тиіс екенін атап өтті.

Сонымен қатар қайтарылған жерлердің нақты игерілуі мен оның әлеуметтік-экономикалық тиімділігіне баса мән берілді. Яғни, жер телімдері тек бөлініп қана қоймай, олардың ауыл шаруашылығы айналымына енгізілуі жаңа жұмыс орындарын ашу және жергілікті тұрғындардың табысын арттыру ісіне нақты ықпал етуі қажет екені айтылды. Жиында кейбір жер телімдерінің әлі де толық игерілмей жатқанына, инфрақұрылым мәселелерінің жерді тиімді пайдалануға кедергі келтіріп отырғанына назар аударылды. Осыған байланысты, қайтарылған жерлерді игеруге қажет жағдайларды қатар қамтамасыз ету мәселесіне де мән берілді.

Сондай-ақ Кеңес мүшелері жерді заңсыз иемдену фактілерінің алдын алу, мониторинг жұмысын күшейту және бақылау тетіктерін жетілдіру мәселелеріне тоқталды. Осы санатта Келес ауданы Ошақты ауылдық округі Саттаров елді мекенінде және Бірлік ауылдық округі Қаратал елді мекенінде  бау-бақша шаруашылығын жүргізуге берілген жерлердің мәселесі талқыланды. Бұған қоса Ақтөбе ауылдық округінде заңдастырылмаған тұрғын үйлер мәселесін шешу жолдары қаралды.

Комиссияның көшпелі отырысында нақты азаматтық мәселелер де назардан тыс қалмады. Уәкілетті мемлекеттік органдар, аудан әкімдіктері және партия өкілдері қатысқан жиында Ақтөбе ауылдық округінің тұрғыны Қожагелді Сман мен бірқатар ауыл азаматының арыз-шағымы қаралды. Өтініш иелері аталған аумақта тұрғын үй салып, қомақты қаржы жұмсағандарын, алайда жер телімдерінің құқықтық мәртебесі толық рәсімделмегенін жеткізді.

Осыған байланысты олар салынған баспаналарды заңдастыруға және жер телімдерін заң талаптарына сәйкес рәсімдеуге көмек көрсетуді сұрады. Тұрғындар мәселенің ұзақ уақыттан бері шешімін таппай келе жатқанын айтып, тиісті мемлекеттік органдар тарапынан нақты қолдау қажет екенін атап өтті.

Комиссия мүшелері аталған мәселенің әлеуметтік маңызын ескере отырып, әрбір жағдайды жеке-жеке зерделеу қажет екенін жеткізді. Сонымен қатар жер заңнамасының талаптарын сақтай отырып, азаматтардың құқығын қорғау, заң аясында оң шешім қабылдау жолдарын қарастыру бойынша жауапты мекемелерге нақты тапсырмалар берілді.

Көшпелі отырыс барысында комиссия мүшелері жер мәселесінде формализмге жол бермей, нақты нәтижеге жұмыс істеу, заң талаптарының сақталуын қатаң бақылау және халықпен кері байланысты күшейту қажет екенін атап өтті. Комиссия отыры­сында қабылданған шешім жобасын «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалының төрағасы Алтынсары Үмбетәлиев таныстырды.

Аталған жиын – өңірдегі жер қаты­настары саласындағы түйткілді мәселелерді ашық талқылап, оларды шешудің тиімді жолдарын айқындауға бағытталған маңызды алаңға айналды. «AMANAT» партиясы Түркістан облыстық филиалы алдағы уақытта да жер ресурстарын әділ бөлу, заң үстемдігін қамтамасыз ету және тұрғындар мүддесін қорғау бағытындағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыра бермек. 

Тілек ҚАБЫЛ