1 миллион 200 мың баланың кіндігін кескен гинеколог бедеулік пен белсіздіктің себептерін атады

Қазіргі таңда бедеулік пен белсіздік жас талғамайтын күрделі мәселеге айналды. Перзент сүйе алмай жүргендердің қатарында 20 жастағы жастар да кездеседі. 40 жыл ғұмырын осы салаға арнап, Кеңес одағы, Германия, Түркия және Қазақстан медицинасында үлкен тәжірибе жинақтаған білікті гинеколог Күлбәну Құсманова бұл дерттің тамыры тереңде екенін айтады.

Тағдырдың жазуы мен ғылым жолы

Күлбәну Құсманқызының медицинаның ең күрделі салаларының біріне келуіне өзінің отбасылық тарихы тікелей әсер еткен. Оның туған анасы 17 жыл бойы бала көтере алмай, кейін өмірге келген Күлбәнуды атасының өсиетімен қайын ағасының отбасына берген екен. Бұл қадамнан соң екі шаңырақта да балалар дүниеге келіп, өсіп-өнген. Дәрігердің айтуынша, кішкентай кезінен анасы оған «сен дүниеге бала әкелесің» деп үнемі айтып отырған, бұл оның болашақ мамандығын таңдауына үлкен түрткі болды.

Оның бойындағы ерекше қабілеттері Кеңес үкіметі кезінде байқалып, «Комсомольская правда» газеті арқылы Санкт-Петербург пен Мәскеу ғалымдарының назарына іліккен. Он бес республикадан жиналған 2,5 мың адамның ішінен іріктеліп алынған үш адамның бірі болған ол, көріпкелдікті емес, ғылыми медицина мен емдеу жолын таңдайды. Мәскеудегі бірінші медициналық институтты тәмамдап, адам бойындағы ерекше қасиеттер арқылы медицина емдей алмайтын ауруларды, соның ішінде бедеулік пен белсіздікті жеңуге болатынын ғылыми тұрғыда дәлелдеп шығады.

Кейінірек Германияда 4 жыл еңбек етіп, Қазақстан тәуелсіздік алған жылдары елге оралады. Тоқсаныншы жылдардың қиын-қыстау кезеңіне қарамастан, ол өз алдына жеке кабинет ашып, кейіннен көпсалалы медициналық орталықтардың негізін қалады. Басында асқазан, буын ауруларын емдеумен айналысқанымен, бала сүйе алмай, таңнан кешке дейін кезекте тұрған жас келіншектерді көріп, өз бағытын толығымен тек гинекология мен бедеулікті емдеуге бұрған.

Ерлердегі белсіздік: Дәрігерлер назардан тыс қалдыратын қателік

Бұрынғы жылдары ер адамдар арасында негізінен простатит ауруы жиі кездессе, бүгінде ұрықтың патологиялық өзгерістері (морфологияның бұзылуы) асқынып тұр. Күлбәну Құсманованың айтуынша, бедеулікті емдеудегі басты қателіктердің бірі – дәрігерлердің тек жалпы спермограммаға қарап шешім қабылдауы. Маман қабылдауына келген еркектерге міндетті түрде ұрық морфологиясын бірге тапсыруды талап етеді.

– Менің тәжірибемде 10 жыл бойы емделіп, нәтиже көрмеген әйелдер болған. Олардың барлық проблемасы күйеуінің нашар морфологиясында болып шыққан. Дәрігерлер ұрықтың 40 пайыздық қозғалысын көріп «бәрі жақсы» дегенімен, олардың 95 пайызының басы немесе мойны қисық, яғни патологиялық формада болатынына мән бермейді. Мұндай жағдайда ұрық өз қызметін толық атқара алмайды және әйелдің көтеруіне кедергі келтіреді, – дейді ол.

Күлбәну Құсманова ерлердегі белсіздіктің күрт өсуіне үш негізгі себепті атады. 

– Біріншісі – режимнің бұзылуы, яғни уақытылы 7-8 сағат ұйықтамау гормоналдық фонды бұзады. Екіншісі – жастар арасында кең таралған энергетикалық сусындар, бұл ұрықтың сапасын қатты нашарлатады. Үшіншісі – бейберекет жыныстық қатынас салдарынан жұғатын жасырын инфекциялар. Ер адамда симптомсыз өткенімен, бұл инфекциялар ұрық жолдарын бітеп, түрлі патологияларға алып келеді, – деп толықтырды маман. 

Әйелдер денсаулығы: Стресс – басты жау

Гинекологтың пайымдауынша, жас келіндердің бала көтере алмауына физиологиялық аурулармен қатар, психологиялық факторлар да тікелей әсер етеді. Жаңа ортаға түскендегі күйзеліс, ене мен келін арасындағы түсініспеушілік немесе жұмыстағы қатты ашулану әйелдің гормоналдық балансын бірден бұзады. Гормон ауысқан кезде ең бірінші болып етеккір циклі істен шығады.

Көптеген қыздар етеккірдің кешігуіне бей-жай қарайды. Дәрігердің айтуынша, цикл бір айда бес күн кешіксе, келесі айда он күн, одан кейін он бес күнге созылып, ақыры бір-екі айлап келмей қалуы мүмкін. Дәл осы кезде емдеу процесі өте қиынға соғады. Сондықтан маман жас келіндерге барлық жағдайды жүрекке жақын қабылдамай, сабырлы болуға және уақытылы дәрігерге көрінуге кеңес береді.

Сонымен қатар, науқастардың дәрігерге сенбей, өз-өздеріне диагноз қоюы жағдайды ушықтыра түседі. 

Қоғамдағы мифтер мен коммерция

Сұхбат барысында маман қазіргі таңда бедеулікті емдеу саласының үлкен бизнес көзіне айналып кеткенін ашына жеткізді. Бедеулікті емдеу өте күрделі процесс болғандықтан, көптеген орталықтар оны табыс табу құралына айналдырған. Науқастарға қажетсіз жерде сүлік салып, инемен емдеп немесе қан алып әурелейтіндер көбейген. 

Ол бұл процедуралардың бедеулікті жеңудегі тиімділігі ғылыми тұрғыда толық дәлелденбегенін айтады.

– Оған қоса, желілік маркетинг арқылы таралатын түрлі биологиялық белсенді қоспалар (ББҚ) мен дәрумендерді бақылаусыз ішу сәнге айналған. Қарапайым витаминдердің өзін шамадан тыс қабылдау ағзаға үлкен зиян келтіреді. Денсаулыққа қатысты кез келген шешім нақты анализдер мен дәрігердің тағайындауымен ғана жүзеге асуы тиіс, – деп ескертті дәрігер.

Халық арасында кең тараған тағы бір үлкен миф – баланың жынысын күнтізбемен немесе қан жаңартумен есептеп табу. Баланың жынысын ешкім есептеп таба алмайды. Ұл немесе қыз көтеру тек қана ер адамның сперматозоидтарына (X немесе Y хромосомаларына) байланысты физиологиялық процесс. Оны қандай да бір шипажайға барумен немесе халық емімен өзгерту мүмкін емес.

Маманның басты мақсаты

Түркиядағы алты жылдық үзілістен кейін елге оралған Күлбәну Құсманова алғашқы жұмыс күнінде-ақ қабылдауына 300 адамның жазылғанын көріп таңғалған. Бұл көрсеткіш елдегі демографиялық және репродуктивті денсаулық мәселесінің қаншалықты ушығып тұрғанын көрсетеді. Жастар арасындағы бедеуліктің етек алуы маманды қатты алаңдатады, сол себепті ол бар күшін осы дертпен күресуге арнады.

Өз тәжірибесінде маман 1 миллион 200 мыңнан астам сәбидің өмірге келуіне септігін тигізген. Бұл сан тек бала көтерген әйелдердің тізімнен шыққан екен. 

Бүгінде 40 жылдық тәжірибесі бар дәрігердің басты арманы – өзінің авторлық әдістемесі мен клиникалық білімін жас мамандарға үйретіп, шәкірт тәрбиелеу. Ол әрбір ауруханадағы жалпы гинекологтардың орнына, кем дегенде 3-4 кабинетті тек «бедеулік пен белсіздікке» арнап ашуды ұсынады. Егер дәрігерлерді нәтижеге бағыттап, дұрыс анализ оқуға тегін оқытатын болса, мыңдаған қазақстандық отбасылар дер кезінде ата-ана атану бақытына ие болар еді.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстандағы алғашқы «құтыдан шыққан бала» авторы, репродуктолог Салтанат Байқошқаровамен сұхбат жазған едік.