Әлемде деректер орталығы көбейеді

Технология көз ілеспес жылдамдықпен дамып келеді. Бір кездері, тіпті, қиялымызда елестете алмаған дүниелер қазір оп-оңай іске асырылып жатыр.

Көп ұзамай гуманоидты роботтар күнделікті тіршілігіміздің ажырамас бөлігі болмақ. Ал деректер орталықтары одан әрі көбейеді. Былтыр олардың саны 12 мыңға жуықтаған. АҚШ пен Қытай ғана емес, қазір өзге елдер де жасанды интеллект саласын дамытуға ұмтылып жатыр. 

Технологиялық алпауыт компаниялар деректер орталықтарына инвестиция құюдан жарысып жатыр. Деректер орталығы жасанды инттеллектінің жұмысына аса қажет есептеу ресурстарын қамтамасыз етеді.

Қазір мұндай орталықтардың саны бойынша, сөзсіз, АҚШ көш басында. Әлемдегі деректер орталықтарының тең жартысы Құрама штаттарда орналасқан. Одан кейін Германия, Ұлыбритания, Қытай мен Канаданы атап өтуге болады.

Қазір Индонезия, Малайзия, Вьетнам, Сингапур, Австралия мұндай орталықтарды көптеп салуға ұмтылып жатыр. Биыл Microsoft Үндістанда деректер орталығын салу үшін $17,5 млрд жұмсайды. Google да дәл осындай мақсатта екі үндістандық конгломератпен келісім орнатып қойған.

Matt Landek, Jones Lang Lasalle компаниясы Деректер орталығы бөлімінің жетекшісі:

- Біз деректер орталығы инфрақұрылымы ауқымды өзгеріске ұшырап жатқанын байқаймыз. Оларға сұраныс күн санап артып келеді. Алпауыт компаниялардың 2024-2026 жылдар аралығында деректер орталықтарының шығындарына бөлген қаржысы 1 трлн долларға жетеді. Ал ұсыныстағы шектеулер мен желілерге қосылудың кешігуі саланың дамуына, энергиямен жабдықтау және нарықтық стратегияға көзқарасты түбегейлі өзгертеді.

Былтыр технологиялық компаниялардың деректер орталықтарына жұмсаған инвестиция көлемі шамамен 580 млрд долларға жетіп, алғаш рет мұнай сатып алуға жұмсалатын жаһандық шығындардан асып түсті. Мұнайға аса тәуелді Сауд Арабиясы да экономиканы әртараптандыру үшін жасанды интеллектіні дамытуды қолға алды.

2026 жылы Эр‑Рияд пен Даммам қаласында қуаты 100 МВт болатын нысандар бой көтереді. Алайда деректер орталығын салу бір күндік, тіпті, бір жылдық шаруа емес. Оны электр желілеріне қосып, тиісті қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін 4 жылға дейін уақыт кетеді. Өйткені бұл орталықтар энергияны судай сіміретіні белгілі. Ал кей мемлекеттерде энергетикалық ресурс тапшы. Мысалы, Бразилия мен Үндістан деректер орталығының хабына айналуға талпынғанымен, олардың энергетикалық желісі цифрлық инфрақұрылымның қажеттілігін қамтамасыз ету үшін жаңартылған жоқ. Сол себепті Бразилияда былтыр электр қуаты жиі ажыратылды.

Алекс Де Врис-Гао, Digiconomist компаниясының негізін қалаушы:

- Деректер орталығы қазбалы отынға тәуелді және олар тұтынатын энергия мөлшері барған сайын көбейіп жатыр. Егер бұл процесс бақылауға алынбаса, энергия тапшылығы туындайды әрі жаһандық климаттық мақсаттарға қауіп төнеді. 2025 жылы жасанды интеллекті атмосфераға бөлген көмірқышқыл газы күллі Нью-Йорк бір жыл бойы бөлген зиянды газ мөлшерімен теңесті.

Бір ескеретіні, деректер орталығы жоғары температураға сезімтал келеді. Олардың қалыпты жұмыс істеп тұруы үшін ауа температурасы 18-27 градус аралығында болуы тиіс. Ал климаты ыстық аймақтар орталықтарды салқындату мақсатында электр энергиясын көбірек жұмсауға мәжбүр.

Технологиялық компаниялар мол олжаға кенеледі

Жасанды интеллектіге сұраныс артқан сайын компаниялар да мол олжаға кенеліп жатыр. Financial Times газетінің хабарлауынша, былтыр технологиялық индустрияның ең ауқатты он басшысы табыстарын 550 миллиард долларға арттырған. Гардиан баспасы биыл байлардың бюджеті одан әрі ұлғая түсетінін жазады. Былтыр OpenAI мен SpaceX компаниялары 830 және 800 млрд долларға бағаланса, бұл жылы екеуінің де құны 1 трлн долларға жетуі мүмкін. Форбс деректеріне сүйенсек, қазір әлемдегі ең бай адам – Илон Масктің капиталы - 600 млрд доллар. Желтоқсан айында оған тиесілі SpaceX компаниясы алғаш рет биржаға шықты. Демек, Маск тағы ондаған миллиардтарға қол жеткізеді.

Роботтар үй қызметін атқарады

Жасанды интеллект енгізілген автономды көліктер мен роботтар 2026 жылдың сәніне айналады. Google компаниясы шығарған роботаксилерге қазір Сан-Франциско, Лос-Анджелесте сұраныс жоғары. Биыл олар Вашингтон, Нью-Йорк, Лондонда пайда болады.

Қытайлық жетекші компаниялардың автономды көліктері Біріккен Араб әмірліктері және Сингапурда таныстырылды. Алдағы уақытта Еуропа нарығына шықпақ. Ал ChatGPT роботтарға енгізіле бастайды. Құлтемірлерге жан бітіп, әңгіме-дүкен құра аласыз. Олар болса сұрақтарыңызға жауап беріп, айтқаныңызды бұлжытпай орындайды. Күнделікті тіршілігімізге дендеп енетіні соншалық, үй қызметшісі ретінде де пайдаланылады. 

Дэн Айвз, Wedbush Securities инвестициялық компаниясының акциялар жөніндегі сарапшысы:

- Робототехника инвесторлар мен осы салада жүрген адамдар ойлағаннан да әлдеқайда жылдам дамып келе жатыр. Менің ойымша, роботтар бүкіл әлем бойынша әр үйдің ажырамас бөлігіне айналады. АҚШ-та адам тектес роботтар алдағы 12-18 айда кең таралуы мүмкін.

Иә, гуманоидты роботтар мен жүргізушіні қажет етпейтін машиналар енді болашақтың жоспары ғана емес. Сондықтан такси шақырған соң өздігімен басқарылатын көлік келсе, ал дүкендерде кеңесші орнына роботтар қызмет көрсетіп жатса, еш таңғалмаңыз.