Сарапшылар Қазақстанда базалық мөлшерлеменің жаңа төмендеуін болжап отыр

Қаржы сарапшылары Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлемені төмендет береді деп болжайды. Реттеуші кезекті шешімін 23 қазанда қабылдайды, деп хабарлайды Tengrinews.kz Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығына (ҚҚҚ) сілтеме жасап.

ҚҚҚ-ның қазандағы сауалнамасына сәйкес, сарапшылардың 85 пайызы базалық мөлшерлеме қазіргі 16,25 пайыздан 15,75–16 пайызға дейін төмендейді деп болжайды. Бұл ретте мөлшерлеме төмендейді деп болжағандардың көпшілігі (71 пайызы) Ұлттық банк 0,25 пайыздық тармаққа - 16 пайызға дейінгі шағын қадаммен шектеледі деп есептейді.

Сарапшылар мұндай болжамды инфляцияның баяулауымен және тауарлар мен қызметтерге сұраныс өсімінің тежелуімен байланыстырады. Олардың болжамы бойынша, бір жылдан кейін Қазақстандағы инфляция 9,7 пайыз болады. Бір ай бұрын сарапшылар бұл көрсеткіш 10,4 пайыз деңгейінде болады деп болжаған.

Қаржы нарығына қатысушылар болжамына сәйкес алдағы 12 ай ішінде базалық мөлшерлеме одан әрі - 14,5 пайызға дейін төмендейді.

Алайда сарапшылар оны төмендету мүмкіндіктері әзірге шектеулі екенін ескертеді. Бұған инфляциялық тәуекелдердің сақталуы, мемлекеттік шығыстардың өсуі, тарифтердің өзгеруі және әлемдік нарықтардағы тауарлардың ықтимал қымбаттауы себеп болып отыр.

Бұл жерде мәселе Ұлттық банктің нақты шешімі емес, қаржы нарығына қатысушылардың болжамдары туралы болып отыр. Мөлшерлеме бойынша түпкілікті шешімді реттеуші 23 қазанда жариялайды.

Базалық мөлшерлеме кредиттер мен депозиттерге қалай әсер етеді?

Базалық мөлшерлеме - Ұлттық банктің инфляцияны басқарудағы негізгі құралдарының бірі. Экономикадағы ақшаның құны, соның ішінде кредиттер мен депозиттер бойынша пайыздар көбіне осыған байланысты болады.

Базалық мөлшерлеме жоғары болғанда, банктерге ақша тарту әдетте қымбатқа түседі. Сондықтан халық пен бизнеске арналған кредиттер де қымбат болады. Бұл ретте банктер салымшыларды тарту үшін депозиттер бойынша жоғары пайыз ұсына алады.

Базалық мөлшерлеме төмендегенде жағдай біртіндеп өзгереді:

Кредиттер арзандауы мүмкін. Банктер жаңа қарыздар, соның ішінде тұтынушылық кредиттер мен ипотека бойынша пайыздарды төмендетуге мүмкіндік алады. Алайда бұл бірден бола қоймайды және нақты банктің шарттарына байланысты болады. Депозиттердің табыстылығы төмендеуі мүмкін. Банктер жаңа салымдар бойынша мөлшерлемелерді қайта қарауы мүмкін. Бұл ретте бұрын ашылған, белгіленген мөлшерлемесі бар депозиттердің шарттары әдетте келісімшарт мерзімі аяқталғанша сақталады. Бизнеске ақша алу жеңілдейді. Қолжетімді кредиттер инвестицияны ынталандырып, өндірістің кеңеюіне және жаңа жұмыс орындарының ашылуына септігін тигізеді.

Алайда мөлшерлемені төмендетудің кері жағы да бар. Егер кредиттер тым қолжетімді болып кетсе, адамдар мен компаниялар ақшаны белсенді жұмсай бастайды, бұл бағаның қайта өсуіне түрткі болуы мүмкін. Сондықтан Ұлттық банк инфляциялық тәуекелдерді ескере отырып, мөлшерлемені біртіндеп төмендетеді.

Қазақстанда базалық мөлшерлеме қалай өзгерді?

2026 жылғы қыркүйекте Ұлттық банк қатарынан үшінші рет базалық мөлшерлемені төмендетті.

Биылғы маусымға дейін ол 18 пайыз болған. Содан кейін реттеуші ақша-кредит саясатын біртіндеп жұмсарта бастады:

5 маусымда мөлшерлеме 17 пайызға дейін; 24 шілдеде - 16,75 пайызға дейін; 4 қыркүйекте - 16,25 пайызға дейін төмендетілді.

Инфляцияның баяулауы негізгі себептердің бірі болды. Тамыз қорытындысы бойынша Қазақстанда жылдық баға өсімі 9,8 пайызды құрады.

Бұған дейін Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов реттеуші шешім қабылдау кезінде инфляцияны ғана емес, ішкі сұранысты, көрші елдердегі жағдайды және бағаның маусымдық өзгерістерін де ескеретінін атап өткен болатын. Бұл ретте баға толық тұрақтанғаны туралы айтуға әлі ерте.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу