Алматы орталығына кімдерге тексерусіз кіруге рұқсат етіледі жобаның егжей тегжейі

Алматыда электрмобильдер LEZ аймағында зиян шығарындылар бойынша техникалық тексеруден өтпейді. Толығырақ - Tengrinews.kz материалында.

LEZ аймағы туралы нені білу керек?

Қазақстандағы алғашқы төмен шығарындылар аймағы (LEZ) 28 сәуірде Алматының орталығында - Бөгенбай батыр көшесінен оңтүстікке, Абай даңғылынан солтүстікке, Желтоқсан көшесінен шығысқа және Достық даңғылынан батысқа қарай орналасқан шаршыда пилоттық режимде іске қосылды.

Жүйе операторы - "Алматы паркинг".

Анықтама: LEZ (Low Emission Zone) – зиян шығарындылар деңгейі төмен аймақ. Жоба Алматыдағы ауа сапасын жақсарту мақсатында қолға алынды. Қазіргі уақытта ол 2026 жылдың 31 желтоқсанына дейін пилоттық режимде жұмыс істейді.

Осы уақытқа дейін ешқандай айыппұл, шектеу немесе кіру ақысы қарастырылмаған. Алдағы шешімдер пилоттық жоба қорытындысы бойынша қабылданады.

Электрмобильдер тексеруден босатылды

"Алматы паркинг" өкілдері редакцияның сауалына берген жауабында аймаққа кіру кезінде қандай автокөліктер экологиялық тексеруден өтпейтінін хабарлады.

"Электр қуатымен жүретін барлық автокөлік құралдары техникалық тексеруден босатылды. Өйткені олардан келетін ластану жоқ", – деп хабарлады "Алматы паркинг" өкілдері.

Анықтама: Компания бұл жеңілдіктің гибридті автомобильдерге қатыстылығын нақтыламады.

Қалған көліктер LEZ аймағына кіру үшін ҚР СТ 1433-2023 стандартына сәйкестігін растайтын техникалық тексеруден өтуі қажет.

ҚАЗІР ТАЛҚЫЛАНЫП ЖАТЫР

ІІМ ауқымды тексерістер қорытындысын жариялады: мыңдаған шенеунік жазаланды

Бүгін 08:57 2

"LEZ-ге тіркелу қарастырылмаған. Жүйе автоматты түрде жұмыс істейді. Камералар арқылы LEZ аймағына кіріп-шыққан көліктер тіркеледі. Бұдан бөлек, әр машинаның техникалық тексеруден өтуі және ауаны ластау деңгейі бақыланады", – деп түсіндірді компаниядағылар.

Нақты не тексеріледі?

"Алматы паркинг" мәліметінше, техникалық тексеруден өту кезіндегі басты шарт – ҚР СТ 1433-2023 стандартына сәйкес рұқсат етілген шекті деңгейден аспау.

ҚР СТ 1433-2023 стандарты бойынша бензин және газбен жүретін көліктердің түтініндегі көміртек тотығы (CO) мен көмірсутек (CH) шығарындылары тексеріледі.

Дизельді көліктерде мыналар тексеріледі:

түтіндеу деңгейі, күйе сүзгісінің болуы, Selective Catalytic Reduction (SCR) жүйесінің жұмысы, температура, пайдаланылған газдар, NOx және басқа да экологиялық компоненттер датчиктерінің жарамдылығы.

Анықтама: Түтіндеу деңгейі - пайдаланылған газдар бағанасы арқылы өтетін жарық ағынының жұтылу дәрежесін сипаттайтын нормаланатын көрсеткіш. Ол отынның толық жанбауынан және қозғалтқыш цилиндрлерінде майдың булануынан пайда болады. Оны өлшеу үшін түтін өлшегіш құрылғы қолданылады.

Тәртіп бұзу дерегі камералар арқылы тіркеледі – жүйе мемлекеттік тіркеу нөмірін оқып, автокөліктің техникалық тексеруден өткен-өтпегенін және оның нәтижелерін автоматты түрде тексереді.

Фото: Алматы әкімдігі

Тексеру құны қанша және ол қанша уақытқа жарамды?

Оператор өкілдері экологиялық тексеру үшін бөлек ақы төлеудің қажеті болмайтынын айтты.

"Техникалық тексеруден өту құны техникалық байқау құнының ішіне кіреді. Бөлек немесе қосымша ақы қарастырылмаған, міндетті техникалық байқаудың стандартты нарықтық бағалары қолданылады", – деп түсіндірді компания өкілдері.

Бұл ретте нәтижелердің жарамдылық мерзімі техникалық байқау мерзімімен сәйкес келеді – бір жыл.

Тексеруден қайда өтуге болады?

Сонымен қатар экологиялық тексеруден нақты қай жерде өтуге болатынын және Алматы мен Алматы облысында мұндай қанша станция жұмыс істейтінін операторлар хабарламады.

"Қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған техникалық байқау станцияларымен интеграциялау процесі жүріп жатыр. Процесс дайын болған соң қосымша хабарлаймыз. Станциялар туралы ақпарат жұмыс аяқталған соң біздің сайтымызда жарияланады", – деді компаниядағылар.

Жеңілдіктер бола ма?

Оператор-компания аймақ тұрғындары, мүгедектігі бар жандар, зейнеткерлер, сондай-ақ такси мен каршеринг үшін жеңілдіктер қарастырылмағанын мәлімдеді.

"Ереже бәріне ортақ және Алматы қаласы мәслихатының 2025 жылғы 30 желтоқсандағы № 272 кезектен тыс сессиясының шешімімен бекітілген", – деп хабарлады компания.

Сонымен қатар оператор атмосфералық ауаны қорғау ережелерін әзірлеу кезінде ықтимал әлеуметтік және экономикалық салдарлар ескерілгенін нақтылады. Қосымша шектеу шаралары қабылданған жағдайда, халық пен бизнесті қолдау тетіктерін, соның ішінде автопаркті жаңарту бағдарламаларын және басқа да өтемақы шараларын қарастыру жоспарланған. Бұл ретте басты міндет – тұрғындар мен кәсіпкерлерге айтарлықтай қосымша жүктеме түсірмей, экологиялық тиімділікке қол жеткізу.

Фото: Алматы әкімдігі

Ақылы кіру және аймақ кеңейе ме?

Кіру ақысын енгізу мүмкіндігі мен LEZ аймағын кеңейту туралы сұрақтарға қатысты "Алматы паркинг" кәсіпорнында бәрі пилоттық жобаның қорытындысы бойынша ғана шешілетінін хабарлады.

"Халықаралық тәжірибеде кіру ақысы қолданылады. Дегенмен ол бізде қолданыла ма, жоқ па, әзірге белгісіз. Бұл мәселе пилоттық жобаны іске асыру қорытындысы бойынша қарастырылады", – деп хабарлады компания.

Жоба кімнің есебінен жүзеге асырылып жатыр

Оператор LEZ жобасына бюджет қаражаты тартылмағанын мәлімдеді.

"LEZ операторы болып "Алматы паркинг" ШЖҚ МКК белгіленді. Барлық шығын меншікті қаражат есебінен өтелді. Бюджеттен қосымша қаражат бөлінген жоқ", – деп хабарлады компания.

Жоба хронологиясы

2025 жылғы 30 желтоқсанда Алматы мәслихаты "Атмосфералық ауаны қорғау қағидаларын" бекітті. Құжат төрт бағытты қамтиды:

автомобиль көлігіне қойылатын арнайы экологиялық талаптар; III санаттағы стационарлық нысандарға қойылатын арнайы экологиялық талаптар; мониторинг жүргізу және заңбұзушылықтарды анықтау; шығарындылар деңгейі төмен аймақты (Low Emission Zone, LEZ) ұйымдастыру.

Бұған дейін қала әкімінің орынбасары Алмасхан Сматлаев LEZ аймақтарында тек экологиялық нормаларға сәйкес келетін автомобильдер ғана жүре алатынын (Евро-5-тен төмен емес деп көрсетілген болатын) айтқан болатын. Заңбұзушылықтар үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Бұл ретте Сматлаев 2026 жылы Алматыға ақылы кіру енгізілмейтініне сендірді. Бұл норманы енгізу үшін Экологиялық кодекске өзгерістер енгізу қажет.

Бұл ретте аймақ шекарасында блокбекеттер мен шлагбаумдар болмайды. Көлік кірген кезде иесіне SMS-хабарлама жіберу жоспарланған, ал ақысы төленбегені үшін кейінірек айыппұл салынуы мүмкін, оның мөлшері әлі бекітілген жоқ.

Редакция оқиғаны бақылап отыр.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу