Алты тіл білетін полиглот Өскеменде кітапханашы болып жұмыс істеп жүр

Алмас Асқарұлы Ақтаудың тумасы. Бала күнінде ғарышкер болуды армандаған. Тарихқа да қызығушылығы ерекше. 

— Кішкентай күнімде археолог та болсам дейтінмін. Жалпы, жақындарымның арасында менен өзге көп тіл білетіндері жоқ деп ойлаймын. Дей тұрғанмен әр қазақстандық кем дегенде екі тіл біледі. Ал ата-анам Кеңес үкіметі кезінде Түрікменстанда дүниеге келген. Анам түрікмен тілін әжептәуір біледі, — дейді Алмас.

Фото: Алмас Асқарұлының жеке мұрағатынан

Полиглот кітапханашы бүгінде Өскемендегі Қазақстан-Американдық еркін университетінде «Екі шет тілі» мамандығы бойынша соңғы курста оқып жатыр. Биыл дипломын алады. 
Оның айтуынша, жұмысқа да ерте араласқан. Кәмелет жасқа толған соң Ақтау қаласында құтқарушы болып алғаш жұмысқа тұрды. Өмірлік тәжірибені сол жерде жүріп жинаған.

— Шығыс Қазақстанға 2022 жылдың қыркүйегінде келдім. Жалпы, ең алғаш түркі тілдерін үйрендім. Өзіндік қиындығы және оны үйренудің тиімді тұстары да жоқ емес. Әлемде 20-ға тарта түркі тілі бар, — дейді кейіпкеріміз.

Фото: Алмас Асқарұлының жеке мұрағатынан

Бала кезінде ата-анасымен Түрікменстанға жиі барып тұрыпты. Сол халықтың арасында жүргендіктен бе, тілді үйрену кезінде аса бір қинала қоймаған. 

— Керісінше, өте қызық болды. Бүгінде түрікменше емін-еркін сөйлеймін дей аламын. Негізінде көп тіл білудегі нақты бір мақсат жоқ менде. Оны былайша сипаттап көрейін: әр халықты жақсы танып-білу үшін оның ана тілінде сөйлеу керемет әдіс. Тіл үйренудің түрлі тәсілі бар. Бірақ әр адамның қабылдау өресі мен икемі бөлек, — дейді Алмас.

Шынымен де, бірінің қолданған амалы басқасына өтпейді. Кейіпкеріміз берген кеңеске сүйенсек, қай тілді үйренгің келеді, өзіңді сол тілмен қоршау керек. Қалайша? Соған саятын видео, контенттер көріп, барынша сол тілде ойлауға тырысқан жөн. Адамның жан-дүниесі сонымен үнемі байланысып тұруы тиіс. 

— Осы уақытта алты тіл білемін. Олар: қазақ, ағылшын, түрік, әзербайжан, түрікмен және орыс тілдері. Бұдан бөлек, Ақтауда жүргенде парсы тілін көп-көрім үйреніп қалдым. Ираннан көшіп келген қандасымыз үйреткен еді. Алыс ағайыным десек те болады. Бүгінде парсы тілінде жаза аламын, оқи аламын және аздап А1, А2 деңгейде сұхбаттаса аламын. Украин тілінде жақсы сөйлеймін, — деді Алмас.

Кейіпкеріміздің ойынша, кез келген адам қандай да бір славян тілін білсе, ары кетсе жарты жыл ішінде украин тілінде сөйлеп кетеді.

Фото: Алмас Асқарұлының жеке мұрағатынан

Алмас Асқарұлы 2024 жылы Әзербайжанға алғаш рет барған. Оған дейін жергілікті халық сөзін аз-маз түсінгенімен, тереңіне бойлау қиындау болыпты. 

— Әзербайжан тілі түркі тіліне біршама ұқсайды. Егер қазақ тілі немесе қандай да бір түркі тілін білсеңіз, әзербайжан жұртымен жылдам ұғынысып кетесіз. Ол жақтың халқы көбінесе өз ана тілінде, кейбірі ағылшынша сөйлейді. Сол ортада бір апта жүргендіктен бе, әзербайжан тілін тез үйреніп кеткеніме өзім де таңқалдым. Бір қарасам, жергілікті тұрғынға ойымды қаз-қалпы жеткізіп тұр екенмін, — дейді Алмас.

Қазір ол Оралхан Бөкей атындағы қалалық кітапханада жұмыс істейді. Түрлі видеолар түсіреді, оқырманды мекеме жұмысымен таныстырады. Руханият ордасында алдағы уақытта шетелдік кітаптарды қазақ тіліне немесе қазақ тіліндегі еңбектерді өзге тілдерге аудару жағы қарастырылуда. Алмас та бұған өз үлесін қосуға әзір.

Фото: Алмас Асқарұлының жеке мұрағатынан

Сөз арасында кейіпкерімізден «Өзге тілдерді меңгергенде қазақ тілін ұмытыңқырап қалған жоқ па?» деп сұрадық. Алмас бұған кідірместен жауап берді.

— Kazakh Grammar парақшасында «Өзге тілді құрметте, өз тіліңді біл» деп жазылған. Адам баласы өз ұлтын сүйіп, сол тілде ғана сөйлеу арқылы оны алтын қазық қылып бекітеді. Бабаларымыз «Тілі құрыған елдің өзі де құриды» деп босқа айтпаған. Өз басым өзге тілдерді үйрену арқылы қазақ тілін одан әрі терең меңгеру мүмкіндігіне ие болдым. Бір есептен басқа тілде таза сөйлеуге тырысу арқылы мемлекеттік тіл мәртебесін төмендетіп алмауға талпынасың, — деді Алмас Асқарұлы.

Полиглот кітапханашының отбасы мен жақындары Маңғыстау облысында тұрады. Батыс өңірінен Шығысқа мыңдаған шақырым жол жүріп келген жігіттің Өскеменде туысы жоқ болса да, өндірісті қаладағы өмірі біліммен, ізденіспен өріліп келеді. Қазіргі жетістігімен қоса, қытай тілін үйренуге ниетті. Себебі, оның қолданыс аясы әлем бойынша кеңейе түскен. Еуропалық тілдер де жоспарында бар. 2025 жылдың тамыз айында елордаға барып, «IFLA-2025» деп аталатын кітапханашылардың ғаламдық диалогына қатысқан. Онда аудармашы қызметін атқарып, шетелдіктерге Астананы көрсетті.

— Барынша дамыған елдердің тілін үйреніп, технологиясымен жақын танысқым келеді. Роман тіліне жататын испан, итальян, португал, онымен қоса неміс тілін меңгеруді күн тәртібіне қойдым. Парсы тілін үйрену арқылы арабша ұға бастадым, — деді үздіксіз ізденіс үстіндегі кейіпкеріміз.

Еске салсақ, бұған дейін АҚШ-та тұратын Камила Фарр есімді бойжеткен қазақ тілін 3 жылда онлайн үйреніп алғанын жазғанбыз.