Ақша салып, компания банкротқа ұшырады: қазақстандықтар қайда жүгінуі керек

Ұлттық банк пен "Астана" халықаралық қаржы орталығының өкілдері лицензиясы бар қаржы ұйымы банкрот болған жағдайда клиенттердің ақшасы не болатынын және лицензия инвестицияның қайтарылуына кепілдік бере ме деген сұрақтарға жауап берді, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.

Бұл жерде мәселе цифрлық алаңдар туралы ғана емес, қазақстандықтар ақшасын немесе активтерін сеніп тапсыратын брокерлік компаниялар, инвестициялық қорлар және басқа да ұйымдар жайында болып отыр.

Ұлттық банк төлем жүйелері және цифрлық қаржылық технологиялар департаментінің директоры Ерлан Ашықбеков Қазақстанда реттеудің үш жүйесі қалыптасып жатқанын айтты.

Жалпыұлттық деңгейде қаржы ұйымдарын Ұлттық банк пен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) бақылайды. АХҚО-да өзінің Қаржылық қызметтерді реттеу комитеті жұмыс істейді. Сондай-ақ Alatau City-де бөлек юрисдикция пайда болады.

Реттеуші лицензия бермес бұрын компанияны тексереді. Ол меншікті капитал көлемі бойынша талаптарға сай болуы және пруденциялық нормативтерді сақтауы тиіс.

Қарапайым тілмен айтқанда, ұйымның қаржылық қиындықтар туындаған кезде міндеттемелерінің бір бөлігін жабу үшін жеткілікті қаражат қоры болуы міндетті.

"Реттелетін ұйым клиент алдында оның активтерінің платформада сақталу формасына сәйкес қауіпсіздігіне жауап береді. Егер бұл токендер болса, жауапкершілік осы токендердің сақталуына қолданылады", - деп түсіндірді Ашықбеков.

Дегенмен, лицензия салынған инвестицияның құны сақталады немесе табыс әкеледі дегенге кепілдік бермейді. Егер инвестор кейін құны түсіп кеткен активті сатып алса, қаржы ұйымы шығынды міндетті түрде өтеуге тиіс емес.

"Егер клиент саналы түрде криптовалюта сатып алып, оның бағасы түсіп кетсе және адам ақшасынан айырылса, бұған платформа кінәлі болмауы мүмкін. Әсіресе, ол реттеу талаптарын сақтап, клиентке тәуекелдер туралы ескерткен болса", - деп толықтырды Ұлттық банк өкілі.

Мұның бәрі қаржы ұйымына лицензияны кім бергеніне байланысты. Егер компания жалпыұлттық юрисдикцияда жұмыс істесе, Ұлттық банкке немесе Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне жүгіну қажет.

Егер ұйым АХҚО-да тіркелген болса, шағымды АХҚО-ның Қаржылық қызметтерді реттеу комитеті қарауы тиіс.

Кейбір операцияларға әртүрлі юрисдикциядағы компаниялар бір мезгілде қатысуы мүмкін. Мысалы, инвестициялық шотқа немесе әмиянға АХҚО ұйымы қызмет көрсетіп, ал төлемді қазақстандық банк жүргізуі ықтимал. Мұндай жағдайда реттеушілер заңбұзушылық қай тараптан болғанын анықтауы тиіс.

АХҚО қаржылық қызметтерді реттеу комитеті авторизация және қаржылық технологиялар кеңсесінің басқарушы директоры Еркеғали Еденбаев клиенттердің ақшасы компанияның өз қаражатынан бөлек сақталуы тиіс екенін хабарлады.

Бұл талап, мысалы, брокерлерге, басқарушы компанияларға және инвестициялық қорларға қатысты.

"Басқарушы компания немесе брокер қаржылық тұрақсыздыққа ұшырағанда, клиенттердің ақшасы мен қаржы ұйымының өз қаражаты бөлек болады, олар жеке шоттарда есептеледі және сақталады. Клиенттердің шоттары мен ақшасы олардың қалауы бойынша немесе арнайы рәсім нәтижесінде басқа қаржы ұйымына аударылуы мүмкін", - деп түсіндірді Еденбаев.

FinTech Lab реттеуші "құмсалғышында" қосымша ережелер қолданылады, мұнда компаниялар жаңа қаржылық өнімдерді сынақтан өткізеді. Бөлшек клиенттер үшін онда шоттарды толықтыру мен операциялар жүргізуге лимит белгіленеді.

Анықтама: Реттеуші "құмсалғышы" - бұл компанияларға қолданыстағы заңдарды бұзу қаупінсіз, қауіпсіз және бақыланатын ортада жаңа инновациялық қаржылық өнімдер мен технологияларды сынақтан өткізуге мүмкіндік беретін ерекше эксперименттік құқықтық режим.

Сонымен қатар компания акционерлері "құмсалғышқа" жіберілген кезде клиенттердің ықтимал шығындарын өтеуге міндеттенеді.

"Егер мәселелер туындаса, біз бұл міндеттемені орындауды "құмсалғыш" қатысушысы саналатын қаржы ұйымының акционерлерінен талап етеміз", - деп толықтырды Еденбаев.

Бұл ретте реттеуші өкілдері банкроттық немесе алаяқтық жағдайында барлық инвестицияның толық қайтарылуына кепілдік беретін бірыңғай механизмді атаған жоқ. Олар әрбір жағдайды жеке қарастыру қажеттігін атап өтті.

Лицензиясы бар қаржы ұйымы мен өзін тек инвестициялық алаң ретінде көрсететін алаяқтық сайттың аражігін ажырата білу маңызды.

Тамызда полиция қазақстандықтарға өздерін брокер, инвестициялық компания қызметкері және қаржы сарапшысы ретінде таныстыратын алаяқтар туралы ескертті. Олар кепілді пайда уәде етіп, жалған сайттар арқылы салымдар өсімін көрсетеді, ал ақшаны шығаруға әрекет жасаған кезде клиентті бұғаттап тастайды. Мұндай схемалар қалай жұмыс істейді.

Ұлттық банк пен АХҚО өкілдері сипаттаған қорғау тетіктері тиісті реттеушінің лицензиясын алған ұйымдарға ғана қолданылады. Сайтта "лицензияланған компания" деген атаудың, қосымшаның немесе жазудың болуы өздігінен бұл фактіні растамайды.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз