Қазақстандықтар қанша ақша жинайды және жинақтарын қайда сақтайды Ұлттық банк

Артық мың теңге енді артық емес

Бірнеше жыл бұрын банк салымдарының басым бөлігі ақшаны қолжетімді жерде сақтау қажеттілігімен байланысты болса, қазір жинақ құрылымы біртіндеп өзгеріп келеді. Қазақстандықтар қаражатын жұмсауға емес, жинауға арналған құралдарға көбірек орналастыра бастаған.

Бұл туралы Ұлттық банктің ақша-кредит саясаты жөніндегі соңғы есебінде айтылған. Реттеушінің мәліметінше, 2026 жылдың бірінші тоқсанында үй шаруашылықтарының жинақтау нормасы 11,7%-ға жеткен. Бұл көрсеткіш бақылау жүргізіле бастағаннан бергі осы кезеңдегі ең жоғары деңгей болды.

Қарапайым тілмен айтқанда, азаматтар әрбір 1000 теңге табысының 117 теңгесін жұмсамай, жинап отырған.

Жинақ көлемінің өскені банк шоттарынан да байқалады. Шілде айында депозиттік ұйымдардағы депозиттердің көлемі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 20,1%-ға артқан. Ұлттық банк атап өткендей, өсімнің негізгі бөлігін ұлттық валютадағы салымдар қамтамасыз еткен.

Ақша жинау әдетке айналып келеді

Ұлттық банктің есебіне қоса, инфляциялық күтулер бойынша қыркүйектегі сауалнама нәтижелерін қарасақ, жағдай одан да қызықты бола түседі.

2026 жылғы тамызда сауалнамаға қатысқандардың 28,4%-ы жеке жинағы немесе ақшалай қоры бар екенін айтқан. Шілдеде бұл көрсеткіш 26,2%, мамырда 27,2% болған.

Ал жинағы бар азаматтардың 45%-ы соңғы 12 айда жинақтарының артқанын айтқан. 36,2%-ының жинағы өзгермеген.

Яғни әңгіме жинақтау нормасының жалпы өсуі туралы ғана емес. Қаржылық қоры бар отбасылардың саны да артып келеді. Олардың жартысына жуығы соңғы бір жылда жинағын көбейте алған.

Қазақстандықтар ақшасын қайда сақтайды?

Жинақ сақтаудың басқа тәсілдерімен салыстырғанда банк депозиті айтарлықтай алда тұр. Жинағы бар азаматтардың 74,8%-ы ақшасын депозитте сақтайтынын айтқан.

Ал 32,3%-ы ақшасын қолма-қол ұстайды, 19,6%-ы жылжымайтын мүлікке салады, 9,2%-ы бағалы қағаздарға инвестициялайды.

Ұлттық банктің деректері ақшаның қайда сақталатыны ғана емес, депозиттердің мақсаты да өзгеріп жатқанын көрсетеді.

"Ұлттық валютадағы жинақтардың тартымдылығы артқан сайын және депозиттік өнімдердің түрі көбейген сайын халық қаражатын өтімділіктен гөрі жинақтауға бағытталған құралдарға белсендірек орналастыра бастады", – делінген Ұлттық банктің есебінде.

Ұлттық банк бұл өзгерістің мерзімді және жинақ депозиттерінен айқын байқалатынын атап өтті. Жеке тұлғалардың депозиттер портфеліндегі осы екі салым түрінің үлесі 2019 жылғы желтоқсандағы 8,4%-дан 2026 жылғы маусымда 31,3%-ға дейін өскен.

Олардың теңгедегі бөлігінің үлесі де 4,9%-дан 31%-ға дейін артқан.

"Жалпы алғанда, валюталық және өнімдік құрылымның өзгеруі халықтың депозиттік жинақ моделі біртіндеп өзгеріп келе жатқанын көрсетеді", – деп мәлімдеді ҚР Ұлттық банкі.

Инфляциялық күтулер де төмендеген

Бұл үрдісті толықтыратын тағы бір көрсеткіш – халықтың инфляцияға қатысты болжамы.

Инфляциялық күтулер бойынша сауалнама нәтижесіне сәйкес, тамызда қазақстандықтар алдағы 12 айдағы инфляцияны 12,1% деңгейінде болады деп күткен. Ал бес жылдық кезеңге арналған болжам 13,7% болған.

Наурызда бұл көрсеткіштер тиісінше 14,6% және 15% еді. Осылайша, бірнеше ай ішінде халықтың инфляциялық күтулері айтарлықтай төмендеген.