Астана мен Мәскеу АЭС жобасын қоса алғанда 16 келісімге қол қоюды жоспарлап отыр

Ресей президенті Владимир Путин 27–29 мамыр күндері өтетін Қазақстанға мемлекеттік сапары аясында Астанада жоғары деңгейдегі келіссөздерге, Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысы және V Еуразиялық экономикалық форумға қатысады. Бұл туралы ресейлік БАҚ жазды. 

Ресей президенті Астанаға соңғы жылдардағы ең ірі делегациялардың бірін бастап келді.  Оның құрамына 30-дан астам адам, соның ішінде вице-премьер Алексей Оверчук, бірнеше министр, Ресей Орталық банкінің төрайымы Эльвира Набиуллина және ірі бизнес өкілдері бар.

Ресейлік БАҚ-тың хабарлауынша, 27 мамыр кешінде Владимир Путин Астанаға жеткеннен кейін мемлекет басшылары тет-а-тет форматында бейресми кездесу өткізеді. Ал негізгі шаралар 28-ші мамырда басталады. Атап айтқанда Тәуелсіздік сарайында ресми қарсы алу рәсімі өтеді. Одан кейін келіссөздер шағын және кеңейтілген құрамда жалғасады.

Келіссөздер барысында Қазақстан мен Ресей президенттеріне үш бейнепрезентация көрсету жоспарланған. Олар бірлескен өнеркәсіптік жобаларға, жүргізушісіз жүк көліктері арқылы жүзеге асырылатын трансшекаралық жүк тасымалына және Амур жолбарыстарына арналады. Айта кетейік, биыл 8 мамыр күні Ресей Қазақстанға төрт амур жолбарысының күшігін табыстаған болатын.

Одан кейін Владимир Путин мен Касым-Жомарт Токаев Астанадағы «Сириус» орталығының құрылыс алаңында капсула салу рәсіміне қатысады. Содан соң мемлекет басшылары мен делегация мүшелері бірқатар құжаттарға, соның ішінде Қазақстан мен Ресей халықтарының достығы мен тату көршілігінің жеті қағидаты туралы бірлескен мәлімдемеге қол қояды.

Путин мен Тоқаев БАҚ өкілдері үшін мәлімдеме жасап, кейін Астанадағы аллеялардың біріне емен көшетін отырғызады. Бұдан кейін олар мемлекеттік қабылдауға қатысады.

Ресей президентінің көмекшісі Юрий Ушаковтың сапаралды бирфингінде хабарлағандай, тараптар келіссөздер барысында саяси өзара іс-қимылдан бастап сауда-экономикалық ынтымақтастыққа, әскери-техникалық және гуманитарлық салаларға дейінгі ауқымды мәселелерді талқылайды. Сонымен қатар халықаралық және өңірлік қауіпсіздік, Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы интеграция, көлік-логистика жобалары мен энергетика мәселелері күн тәртібінде болады.

Келіссөздер барысында экономикалық ынтымақтастыққа ерекше назар аударылады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Ресей арасындағы тауар айналымы рекордтық 29 миллиард долларға жеткен. Ресей Қазақстанның негізгі сауда серіктестерінің бірі ретінде елдің сыртқы сауда айналымындағы шамамен 19 пайыздық үлесін сақтап отыр.

Ресей тарапының мәліметінше, Қазақстан экономикасына салынған ресейлік инвестициялар көлемі 29,4 миллиард доллардан асқан. Қазір республикада ресейлік қатысуы бар 23,5 мыңнан астам кәсіпорын жұмыс істейді. Сонымен қатар машина жасау, энергетика, мұнай-химия, ауыл шаруашылығы, автомобиль өнеркәсібі және ғарыш салаларын қамтитын 70-тен астам ірі инвестициялық жоба жүзеге асырылып жатыр.

Келіссөздер қорытындысы бойынша тараптар 16 құжатқа қол қоюды жоспарлап отыр. Олардың қатарында достық пен тату көршілік қағидаттары жөніндегі бірлескен мәлімдеме, сондай-ақ Росатом компаниясының қатысуымен Қазақстандағы алғашқы АЭС құрылысын жүзеге асыру туралы келісімдер бар. Дәл осы АЭС негізгі тақырыптарының бірі болмақ.

Қазақстанда алғашқы атом электр станциясы - «Балқаш» АЭС-інің белсенді құрылысы 2027 жылы басталады деп жоспарланып отыр. Бұл туралы ҚР Атом энергиясы агенттігінің ресми өкілі Шыңғыс Ілиясовтың ақпаратына сүйеніп бірқатар БАҚ хабарлады. Сондай-ақ Ілиясов Ресей президенті Владимир Путиннің Қазақстанға мемлекеттік сапары аясында тараптар алғашқы АЭС құрылысына қатысты екі үкіметаралық келісімге қол қоюы мүмкін екенін айтқан. Құжаттар атом электр станциясының құрылысы мен жобаның қаржылық тетіктерін реттеуге бағытталған.

«Бұл - АЭС құрылысы және жобаның қаржылық жағына қатысты келісімдер», - деп нақтылады агенттік өкілі.

Бұдан бөлек, мемлекет басшылары Қазақстан аумағы арқылы Ресей мұнайын Қытайға транзиттеу мәселесін және ЕЭО аясындағы интеграциялық үдерістердің болашағын талқылайды.

Сондай-ақ, 28 мамыр күні кешке Владимир Путин V Еуразиялық экономикалық форумның пленарлық отырысында сөз сөйлейді. Биылғы форумның негізгі тақырыбы — «Еуразиялық экономикалық одақтың жаһандық цифрлық бәсекедегі орны: жасанды интеллектке басымдық беру». Форумның пленарлық отырысында ЕАЭО елдерінің көшбасшылары сөз сөйлейді. Іс-шара қорытындысы бойынша ЕАЭО мемлекеттерінде жасанды интеллектіні дамыту және кеңінен енгізу жөнінде бірлескен мәлімдеме қабылданады деп жоспарланып отыр.

Сонымен қатар мемлекет басшылары цифрлық трансформация мен жасанды интеллект саласындағы әр елдің жетістіктеріне арналған көрмені тамашалайды.

Ал 29 мамыр күні Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысына қатысады. Алдымен кездесу тар құрамда, кейін кеңейтілген форматта жалғасады. Отырысқа Қазақстан мен Ресей президенттерінен бөлек, Беларусь президенті Александр Лукашенко, Қырғызстан президенті Садыр Жапаров және Армения премьер-министрінің орынбасары Мгер Григорян қатысады. ЕАЭК саммитінде Арменияның Еуроодақпен жақындасуы және АҚШ-пен стратегиялық серіктестік туралы келісімге қол қоюы аясында оның одақтағы болашағы да талқылануы мүмкін.