Азаматтық қоғам конституциядағы өзгерістерге алаңдап, маңызды құжат жариялады

"Азаматтық қоғам және сарапшылық қауымдастық өкілдерінің құжаты" деп аталатын Конституциялық реформаға қатысты құжат жарияланды. Құжатты қоғам қайраткері Зәуреш Батталова жариялады, деп хабарлайды arasha.kz.

Неліктен біз Конституция мәселесі бойынша Президентке жүгіндік — қысқаша әрі түсінікті

Біз, азаматтық қоғам өкілдері мен сарапшылар, Президентке реформаларға қарсы болғандықтан емес, Конституция – жай заң емес болғандықтан жүгіндік. Оны қалай және не үшін өзгертетіні — азаматтардың құқықтары қорғала ма, әлде билікке ыңғайлы құралға айнала ма, соны анықтайды.

Қарапайым тілмен айтқанда мәселе мынада:

Әңгіме ұсақ түзетулер туралы емес.

Қазір талқыланып жатқан өзгерістер Конституцияның едәуір бөлігін қамтиды. Ауқымы жағынан бұл жаңа Конституция қабылдаумен пара-пар. Мұндай шешімдер асығыс әрі қоғамның кең талқылауынсыз қабылданбауы тиіс.

Процестің асығыстығы мен жабықтығы алаңдатады.

Конституциялық комиссия құрылды, бірақ оның жұмыс тәртібі, мерзімдері, талқыланып жатқан мәтіндер қоғамға ашық көрсетілмей отыр. Азаматтар іс жүзінде дайын шешімнің алдында қалуда.

Референдум — «бәріне бірден келісу» емес.

Маңызы мен салдары әртүрлі өзгерістерді бір пакетпен дауысқа салу азаматты негізгі мәселелер бойынша жеке таңдау жасау мүмкіндігінен айырады. Бұл халықтың еркін білдіру тетігінің мәнін әлсіретеді.

Адам құқықтары мен бостандықтары әлсіремеуі керек.

Тұжырымдардың бұлдыр болуы, билік өкілеттіктерінің кеңеюіне жол ашатын нормалар немесе құқықтарды шектеуге мүмкіндік беретін ережелер реформаның жарияланған ниетіне қарамастан, оған деген сенімді жояды. Конституция азаматтардың құқықтарын әлсіретпей, керісінше, күшейтуі тиіс.

Парламент сөз жүзінде емес, іс жүзінде күшеюі қажет.

Егер парламенттік реформа туралы айтылса, ол Парламенттің өкілеттіктерін нақты кеңейтіп, атқарушы билікті бақылау мүмкіндігін арттырып, мемлекеттік саясатты қалыптастырудағы рөлін шын мәнінде күшейтуі керек.

Заңдар Конституциядан бұрын жүрмеуі тиіс.

Конституциялық реформа аяқталмай тұрып салалық заңдарды өзгерту әрекеттері шешімдер қоғамның қатысуынсыз алдын ала қабылданған деген әсер қалдырады.

Біздің ұсынымдарымыз:

— ауқымды өзгерістерге асықпау;

— реформаны шынымен қажетті қадамдармен шектеу;

— бүкіл ел бойынша ашық талқылаулар мен жария тыңдаулар өткізу;

— азаматтарға нақты әрі саналы таңдау жасау мүмкіндігін беру;

— адам құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін сақтау және күшейту.

Бұл үндеу — саяси мәлімдеме де, билік үшін күрес те емес.

Бұл — құқықтық мемлекеттің логикасын қорғау және Конституцияны «қазіргі сәтке ыңғайлау» тәжірибесінің қайталануына жол бермеу әрекеті.

Конституция бір саяси кезеңге емес, ұзақ жылдарға және барша азаматтарға қызмет етуі тиіс.

Егер елдегі ережелердің тұрақты әрі әділ болғаны сіз үшін маңызды болса, сізде қол қояласыз — бұл мәселе әрқайсымызға қатысты.

Толық мәтінді жүктеу, басыңыз.