Азаматтық құқықтық шартпен жұмыс істеу енді заңсыз ба, депутат жауап берді

Мәжіліс қабылдаған жаңа түзетулер қоғамда үлкен сұрақ тудырды: енді азаматтық-құқықтық шартпен жұмыс істеуге шынымен тыйым салына ма? Еңбек қатынастарында «ең кемі бір еңбек белгісі» болса, ГПХ заңсыз деп танылатыны кәсіпкерлерді де, қосымша табыс тауып жүрген азаматтарды да алаңдатып отыр. Мәжіліс депутаты Мұқаш Ескендіров азаматтық-құқықтық шарттарға қатысты енгізіліп жатқан өзгерістердің мәнін түсіндіріп, қоғамда жиі қойылып жүрген сауалдарға жауап берді.

Сонымен, өзгерістер күшіне енсе, азаматтық-құқықтық шартпен жұмыс істейтіндер автоматты түрде қызметкер болып санала ма? Депутаттың айтуынша, егер жұмыс беруші азаматтық-құқықтық шарт жасаса, бірақ сол қызметке ұйымның штатында ресми вакансиясы бола тұра қызметкерді штатқа қабылдамаса, бұл — заң бұзушылық. Мұндай жағдайда жұмыс беруші адамды міндетті түрде өз штатына алуы тиіс. Ал егер штатта ондай лауазым мүлде қарастырылмаса, азаматтық-құқықтық шарт заңды болып есептеледі.

Сондай-ақ Мұқаш Ескендіров бұл нормалар азаматтардың қосымша табыс табу мүмкіндігін шектемейтінін атап өтті.

«Егер адамның бір жерде тұрақты жұмысы болып, екінші бір жерде азаматтық-құқықтық шарт арқылы қосымша жұмыс істесе, бұл заң бұзушылық болып саналмайды. Яғни, заң мұндай жағдайға ешқандай тыйым салмайды және азаматты табысынан айырмайды», - дейді ол.

Депутаттың сөзінше, мәселенің түп-төркіні — жұмыс берушінің жауапкершілігінде. Өйткені штаттағы қызметкерді қабылдау әлеуметтік төлемдер мен басқа да міндеттемелерді талап етеді.

«Ал кейбір жұмыс берушілер осы жауапкершіліктен қашу үшін адамдарды штатқа алмай, азаматтық-құқықтық шартпен ғана жұмыс істетіп, шарт мерзімі біткен соң оңай шығарып жібереді. Бұл — еңбек қатынастарын айналып өтудің айқын көрінісі. Жаңа заң осы олқылықтың алдын алуға бағытталған. Еңбек инспекциясы мұндай жағдайларды тексеріп, егер штатта бос орын бола тұра адам азаматтық шартпен жұмыс істеп жүрсе, жұмыс берушіні оны штатқа қабылдауға міндеттейді», - деп түсіндірді депутат.

Мұқаш Ескендіровтің айтуынша, штаттағы жұмыс — тұрақтылық пен әлеуметтік кепілдіктердің негізі. Онда әлеуметтік жеңілдіктер бар, ұжымдық келісімшарт қолданылады, қызметкердің құқықтары нақты қорғалады.

«Біз бұл заңды азаматтардың құқығын қорғау, тұрақты жұмысқа қол жеткізу мүмкіндігін арттыру және жұмыс берушілердің жауапкершілігін күшейту үшін қабылдадық», — дейді депутат.