Бірінші сынып оқушылары үшін қазақ тілінде бейімделу бағдарламасы енгізілуде

Бағдарлама қосымша тілдік қолдауды қажет ететін оқушылардың оқу процесіне бейімделуін қамтамасыз етуге арналған.

Бейімделу бағдарламасы бірінші сынып оқушыларының тілдік және әлеуметтік бейімделуін қолдауға арналған іс-шаралардың мазмұны мен ұйымдастырылуын белгілейді.

Бағдарламаның мақсаты – қазақ тілінде негізгі коммуникативтік дағдыларды қалыптастыру және оқушылардың оқу бағдарламаларын меңгеруге, білім беру ортада өзара әрекеттесуге дайын болуын қамтамасыз ету.

Бағдарламаның міндеттері:

Мұғалімдер мен сыныптастардың ауызша сөздерін түсіну дағдыларын қалыптастыру;Оқу және тұрмыстық жағдайларда диалогтық және монологтық сөйлеу дағдыларын дамыту;Оқушылардың белсенді және пассив сөздік қорын кеңейту;Бірінші сынып деңгейінде оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру;Оқушылардың тілдік және әлеуметтік бейімделу дағдыларын дамыту.

Бағдарламаның негізгі мазмұны:

Оқу сабақтары – оқушылардың тілдік қажеттіліктерін ескере отырып білім беру процесін ұйымдастыру, қазақ тілінде ауызша және жазбаша сөйлеудің негізгі дағдыларын қалыптастыру;Сынып сағаттары – әлеуметтік-эмоциялық бейімделуге, коммуникативтік және тілдік дағдыларды дамытуға, мектептегі тәртіп ережелерін қалыптастыруға бағытталған сабақтар;Сабақтан тыс іс-шаралар – танымдық, шығармашылық, спорттық және әлеуметтік бағыттағы іс-шаралар, тілдік ортаны қолдау, сөздік қорды кеңейту және қазақ тіліндегі сөйлеу конструкцияларын бекіту мақсатында ұйымдастырылады.Бағдарламаны жүзеге асыру аптасына кемінде 2 академиялық сағат көлемінде жүргізіледі және оқушылар мен педагогтардың негізгі оқу жүктемесін ескере отырып ұйымдастырылады.

Бейімделу бағдарламасы аясындағы оқу сабақтары бірінші сыныптың негізгі тақырыптарына негізделеді. Бұл тақырыптар мәтіндер, тапсырмалар және сөйлеу жағдайларын таңдауда негізгі тірек ретінде қолданылады. Негізгі тақырыптар әр пән бойынша типтік оқу бағдарламаларында қарастырылған және білім беру процесінің тұтастығын, пәндер арасындағы байланыстарды қалыптастыруды және қоршаған ортаны жүйелі қабылдауды қамтамасыз етеді.

Сынып сағаттарының жоспары оқушыларда дамытылатын негізгі құзыреттер мен дағдыларға сәйкес бағыттар бойынша құрылады:

Мектеп өміріне бейімделу және үйрену (1–4 апталар) – қауіпсіздік сезімін қалыптастыру, оқу ортасымен танысу, тәртіп ережелерін меңгеру, қазақ тілін мектептік ортада бастапқы деңгейде қолдану;Қазақ тілінің негізгі коммуникативтік конструкциялары (5–12 апталар) – амандасу, қоштасу, қарапайым сұрақтар мен жауаптарды меңгеру, қазақ тілінде базалық қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру;Академиялық сөздік қорын дамыту (13–20 апталар) – мектептік және күнделікті тақырыптар бойынша сөздік қорды кеңейту, заттарды, әрекеттерді, эмоцияларды және оқиғаларды сипаттау дағдыларын дамыту;Әлеуметтік-эмоциялық бейімделу (21–26 апталар) – қоршаған ортамен өзара әрекеттесу, эмоцияларды басқару, ынтымақтастық және әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын дамыту;Тілдік даму мен коммуникацияны нығайту (27–33 апталар) – сөйлеу конструкцияларын бекіту, байланысқан сөйлеуді қалыптастыру, диалогтық және монологтық коммуникацияны қолдау, тілді практикалық жағдайларда қолдану.

Сабақтан тыс іс-шаралар бейімделу бағдарламасы аясында танымдық, шығармашылық, спорттық және әлеуметтік бағыттағы іс-шаралар арқылы жүзеге асырылады. Бұл іс-шаралар оқушылардың коммуникативтік дағдыларын дамытуға және қазақ тілін әртүрлі қарым-қатынас жағдайларында қолдануға бағытталған.

Бағдарлама бойынша мектеп қауіпсіз және қолдаушы тілдік ортаны қамтамасыз етеді. Мұнда оқушылардың мектеп қызметкерлерімен (қорғаушы, медбике, кітапханашы, асхананың қызметкерлері, пән мұғалімдері) өзара әрекеттесуі, сондай-ақ мектеп ортасында мінез-құлық пен коммуникация дағдыларын қалыптастыру қарастырылған.

Бейімделу бағдарламасы аяқталған соң мектеп оқушыларда міндетті тілдік және әлеуметтік бейімделудің төменгі деңгейіне жетуді қамтамасыз етеді:

Мұғалімдер мен сыныптастардың қарапайым ауызша нұсқауларын түсіну;Қарапайым диалогтарға қатысу және қарапайым ой-пікірлерді айту;Негізгі тақырыптар бойынша базалық сөздік қорды қолдану;Қарапайым сөздер, сөйлемдер және қысқа мәтіндерді оқу және жазу;Бастапқы грамматикалық конструкцияларды қолдану;Тәртіп ережелерін сақтау және бірлескен әрекетке қатысу;Қарапайым ойлар, әрекеттер мен оқиғаларды қазақ тілінде жеткізу;Қазақ тілін оқу және күнделікті қарым-қатынас барысында қолдану.

Аталған бұйрық 2026 жылғы 22 наурыздан бастап қолданысқа енгізіледі.