Болашақ зейнетақының кірістілігін қалай арттыруға болады қазақстандықтарға жаңа мүмкіндік туралы айтылды

Қазақстандықтар зейнетақы жинақтарын инвестициялық портфельді басқаратын жеке компанияларға сеніп тапсыруға құқылы. Мұндай аударым не береді, қандай тәуекелдер бар және мұны қалай жасауға болады/ Бұл туралы Tengrinews.kz Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының сайтына сілтеме жасай отырып түсіндіреді.

Қазақстандықтардың зейнетақы қаржысын кім басқарады?

Зейнетақы активтерін инвестициялаумен Қазақстан Ұлттық банкі, ал 2021 жылдан бастап тиісті лицензиясы бар және белгіленген талаптарға сай келетін инвестициялық портфельді басқарушылар (ИПБ) айналысады.

Зейнетақы жинақтарын мұндай сенімгерлік басқарудың басты мақсаты - әртүрлі қаржы құралдарына инвестициялау және табыс алу. Ұлттық банк пен ИПБ-ның зейнетақы активтерін инвестициялаудың жеке стратегиялары бар және олар инвестициялық портфельдің құрылымын өз бетінше айқындайды.

Бүгінде ИПБ-ның өзекті тізіліміне АҚ нысанындағы 6 жеке компания кіреді: Alatau City Invest, BCC Invest, "Сентрас Секьюритиз", Halyk Finance, Halyk Global Markets және Tansar Capital.

Компаниялар және олардың инвестициялық декларациялары туралы ақпаратты www.enpf.kz сайтындағы "Қызметтер" - "Инвестициялық портфельді басқарушылар тізілімі" бөлімінде, сондай-ақ invest.enpf.kz интернет-платформасынан табуға болады.

Жинақтарды қалай аударуға болады?

Әлеуметтік кодекстің 40-бабы салымшыларға өздерінің зейнетақы жинақтарын ИПБ басқаруына беру немесе оларды Ұлттық банктің басқаруында қалдыру туралы шешімді дербес қабылдау құқығын береді.

2026 жылдың қыркүйегінен бастап салымшылардың инвестициялық мүмкіндіктерін кеңейтуді көздейтін заңнамалық өзгерістер күшіне енеді.

Қазіргі уақытта салымшылар ИПБ басқаруына міндетті және міндетті кәсіптік зейнетақы жинақтарының 50 пайызына дейін, сондай-ақ ерікті жинақтарының 100 пайызына дейін бере алса, күзден бастап олар жеке компаниялардың басқаруына ерікті зейнетақы жинақтарын да, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан жинақтарын да толық көлемде бере алады.

"Салымшы бір немесе бірнеше ИПБ-ны, сондай-ақ ИПБ ұсынатын, тәуекел деңгейі, күтілетін кірістілігі және инвестициялау мерзімі бойынша ерекшеленетін әртүрлі инвестициялық портфельдерді, яғни зейнетақы активтерін басқарудың инвестициялық стратегияларын дербес таңдауға құқылы", - делінген БЖЗҚ хабарламасында.

Ақшаны ИПБ сенімгерлік басқаруына аудару үшін салымшы белгіленген нысан бойынша өтініш беруі керек. Мұны enpf.kz сайтындағы жеке кабинетте, invest.enpf.kz интернет-платформасында электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып немесе БЖЗҚ-ның кез келген бөлімшесінде жасауға болады.

Зейнетақы жинақтарын аудару не береді?

Зейнетақы жинақтарының 100 пайызына дейін ИПБ басқаруына аудару - кірістілік тарихы үздік немесе агрессивті стратегиясы бар компанияны таңдаған жағдайда, салымшыларға капиталды ұзақ мерзімді көбейтуге жол ашады.

Зейнетақы активтерін басқарудың бірыңғай стратегиясын қолданатын Ұлттық банктен айырмашылығы, жеке компаниялар тәуекел деңгейі әртүрлі бірнеше инвестициялық портфель ұсынады. Тәуекелі жоғары стратегиялар ұзақ мерзімді инвестициялау кезеңінде жоғары кірістілікті қамтамасыз етуге қабілетті, алайда сонымен қатар қаржы нарықтарындағы құбылыстарға байланысты активтер құнының уақытша төмендеу ықтималдығы да артады.

БЖЗҚ мынаны баса айтады: зейнетақы жинақтарын басқару тиімділігін қысқа мерзімді нәтижелер бойынша емес, кем дегенде бір жылдық, тіпті одан да жақсысы - орта және ұзақ мерзімді перспективада бағалау керек. Кірістілік әлемдік қаржы нарықтарындағы жағдайды, валюта бағамдарының өзгеруін, инфляция деңгейін және таңдалған инвестициялық стратегияны қоса алғанда, көптеген факторға байланысты, сондықтан жоғары нәтижеге алдын ала кепілдік беру мүмкін емес.

Осылайша, жинақтарды ИПБ басқаруына беру - өз зейнетақы жинақтарыңыздың инвестициялық стратегиясына дербес әсер ету мүмкіндігі. Бұл ретте салымшылар Ұлттық банк пен жеке компаниялардың активтерді басқару нәтижелерін жүйелі түрде салыстырып отыра алады, ал қажет болған жағдайда таңдауын өзгерте алады.

Басқарушы компаниялардың кірістілігін қалай салыстыруға болады?

БЖЗҚ барлық салымшы үшін ортақ есепке алу және ақпараттық орталық, активтерді кім басқарса да - Ұлттық банк пе, әлде ИПБ ма - олардың жеке зейнетақы шоттарының операторы болып қала береді.

Қазақстандықтар invest.enpf.kz интернет-платформасының көмегімен Ұлттық банктің де, жеке компаниялардың да активтерді басқару нәтижелерін салыстыра алады.

"Платформа кірістілік туралы ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік береді, белгіленген кезеңдер аралығындағы динамика бойынша активтерді басқарушылар мен олардың портфельдері туралы деректерді салыстыруға мүмкіндік береді", - деп түсіндірді БЖЗҚ өкілдері.

Атап айтқанда, осы платформаның көмегімен салымшылар мыналарды біле алады:

инвестициялық портфельдердің құрылымы; әртүрлі кезеңдердегі кірістілік көрсеткіштері; инвестициялық құралдардың құрамы; түрлі басқарушылардың салыстырмалы сипаттамалары; инвестициялық декларациялар және басқару стратегияларымен таныса алады.

Сондай-ақ инвестициялық қызмет туралы ақпарат enpf.kz сайтында тұрақты түрде жарияланып тұрады.

Зейнетақы жинақтарының сақталуына кім және қалай кепілдік береді?

Әлеуметтік кодекстің 217-бабында 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап "Мемлекет зейнетақы төлемдерін алушыларға Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы міндетті зейнетақы жарналарының, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының іс жүзінде енгізілген міндетті зейнетақы жарналарының, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының мөлшерінде сақталуына кепілдік береді" деп көзделген.

Зейнетақы активтерінің сақталуына мемлекеттік кепілдік БЖЗҚ мен ИПБ-ның қызметін реттеу, Ұлттық банктің де, жеке компаниялардың да инвестициялық қызметіне қойылатын талаптарды белгілеу, зейнетақы активтерін орналастыру кезіндегі әртараптандыру және тәуекелдерді азайту жөніндегі талаптар, сондай-ақ басқа да реттеуші нормалар арқылы қамтамасыз етіледі.

Бұдан бөлек, жеке компаниялар зейнетақы активтерін сенімгерлік басқару үшін заңмен белгіленген жауапкершілікте болады және ИПБ алған номиналды кірістілік пен реттеушінің талаптарына сәйкес есептелген кірістіліктің ең төменгі мәні арасында теріс айырмашылық туындаған жағдайда, оны өз капиталы есебінен толықтырады.

"Осылайша, жинақтаушы зейнетақы жүйесі және жалпы қазақстандықтарды зейнетақымен қамсыздандыру мәселесі мемлекеттің реттеуінде, бақылауында және жауапкершілігінде қала береді", - деп түйіндеді БЖЗҚ өкілдері.

Бұған дейін біз міндетті зейнетақы жарналарының сақталуына мемлекеттік кепілдік жойылмайтынын және толық көлемде қолданыла беретінін хабарлаған болатынбыз. Сонымен қатар, 2027 жылдан бастап заңнамада қарастырылған өтемақы төлемдерінің бірінің механизмі өзгереді. Толығырақ мына материалдан оқыңыз.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу