“Дәрігерге кез келген жағдаймен барғаныңыз қауіп“: медицинадағы тәуекелдер

Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып түсініктеме береді..

Дәрігерге барған әрбір қадамыңыз өміріңізге белгілі бір деңгейде қауіп төндіреді. Кез келгені. Бұл әрдайым дәрігердің құзыреттілігіне, аурухананың жабдықталуына немесе жалпы елдегі медицина деңгейіне байланысты бола бермейді. Бұл туралы TengriHealth авторлық бағанында танымал дәрігер әрі денсаулық сақтау менеджері Ерік Байжүнісов айтып береді. Ол көмектің сапасы мен қауіпсіздігіне шын мәнінде не әсер ететінін, сондай-ақ дәрігерлердің, шенеуніктердің және пациенттердің өзінің жауапкершілік деңгейін талқылайды.

Медицинадағы тәуекелдер туралы: дәрігер неге ештеңеге кепілдік бере алмайды?

Табиғат бізді қосалқы бөлшексіз жаратты. Автошеберханадағыдай болса ғой: келесің де, бұзылған жеріңді ауыстыра саласың - бітті! Өкінішке қарай... Әрине, бір адамның мүшесін екінші адамға ауыстырып салуға болады, бірақ оның өзінде донор табу оңай емес. Бұл ретте толық сәйкестік болмайды. Тіпті барынша сәйкес келген күннің өзінде пациент өмір бойы иммунитетті төмендететін дәрілер ішуге мәжбүр. Сондықтан әрқайсымыз өз алдымызға бірегейміз.

Сол себепті организмнің қандай да бір, тіпті өте қарапайым процедураға қалай әсер беретіні белгісіз. Мысалы, қарапайым екпе болсын.

Жағдайлардың 99,9 пайызында кез келгеніміз инъекцияны жеңіл көтереміз. Алайда сирек болса да, терінің қызаруы мен қатаюынан бастап, абсцесс пен анафилактикалық шокқа дейінгі асқынулар болып тұрады. Айтпақшы, өмірге қауіпті аллергиялық реакция болуы үшін препараттың үлкен дозасын алу міндетті емес, кейде бір тамшы немесе иісінің өзі жеткілікті.

Өкінішке қарай, дәрігерге барудың соңы келеңсіз жағдаймен аяқталатын басқа да оқиғалар болады. Мен көптеген мысал келтіре аламын, соның бірі міне.

Менің әріптесімді, танымал дәрігерді жүрегі мазалады. Ол ангиография жасатуды ұйғарfды - бұл катетер мен арнайы жабдықтың көмегімен қан тамырларын зерттеу.

Дәрігерді процедураға дайындады. Ол үшін әдетте адамға гепарин егеді - ол қанның ұюын төмендетеді. Әріптесімді аурухана кереуетінен зембілге ауыстырмақ болғанда, ол өзі ауысамын деп, тұра бастағанда... кереуеттен құлап кетті.

Ештеңе етпес, тұрғызып, апарып, тексеру жасады - жүрегі қалыпты. Түстен кейін танысым үйіне кетті де, үйінде жағдайы нашарлады. Жедел жәрдем, реанимация, тексерулер, ота. Құлаған кезде зақымданған көкбауыры мен бүйрегін алып тастады. Іштен қан кетті, қарапайым жағдайда мұндай ауыр зардаптар болмас па еді. Бірақ ангиография алдында егілген гепарин қанның тоқтауына мүмкіндік бермеді - сондықтан дәрігердің өмірі қыл үстінде болды.

Бәрі жақсы, ол аман қалды және ұзақ уақыт жұмыс істеді. Егер бұл қарапайым пациент болса, оның арызы бойынша бас дәрігерді, емдеуші дәрігерді жұмыстан шығарып, бәлкім, санитарлармен бірге түрмеге де жабар ма еді. Бірақ ол өзі дәрігер болғандықтан, ауруханада неше түрлі жағдай болатынын біледі.

Мұнымен не айтқым келеді? Медицинада жеңіл манипуляция, процедура, әсіресе ота деген болмайды. Әрқайсының өз асқыну деңгейі бар. Тіпті қарапайым көрінетін тазалау клизмасының өзінде.

Қызмет саны туралы: "сақтық үшін" жасалатын зерттеулер қалай зиян тигізуі мүмкін

Интернетте 1976 жылы Колумбияның астанасы Боготада жедел жәрдем бригадаларынан басқа барлық дәрігер наразылық ретінде жұмысқа шықпай қойғаны туралы әңгімелер тарап жүр. Нәтижесінде астанадағы өлім-жітім деңгейі 35 пайызға дейін төмендеген-мыс.

Осындай әңгіме 70 және 80-жылдары дәрігерлердің наразылық акциялары өткен Израиль туралы да айтылады. Сондай-ақ Лос-Анджелес - мұнда дәрігерлер 1976 жылы ереуілге шыққан. Сол кезде ауруханаға жатқызу саны күрт азайған деседі. Шын мәнінде, бұл миф, бірақ оның да шындыққа жанасатын тұсы бар. Медициналық көмек белгілі бір кезеңде қолжетімсіз болғанына қарамастан, сол күндері өлім-жітім күрт өсіп кеткен жоқ.

"Онда дәрігерлердің не керегі бар!?" - деп айтуға асықпаңыздар.

Зерттеулер бойынша: медицина қолжетімсіз болған кезде адамдар іштей өз денсаулығына күтім жасай бастайды. Ол үшін не істеу керектігі бәріне мәлім: диета, зиян әдеттерден бас тарту, дене шынықтыру, дәрі-дәрмекті уақтылы ішу және т.б.

Осының бәрі көптеген "артық" процедуралардың қажетсіз болып қалуына әкеледі. Сәйкесінше, медициналық процедуралардан болатын асқынулар саны да күрт азаяды.

Пациент дәрігерден анализ, УДЗ, КТ, МРТ-ны табанды түрде талап етсе - капитализм жағдайында одан бас тартудың не керегі бар? Міне, жолдама барыңыз, бәрібір ол үшін өзіңіз немесе Медициналық сақтандыру қоры төлейді.

Осылайша, шағымдануға дағдыланған пациент басты тұлғаға айналатын тұйық шеңбер пайда болады. Осы жері ауырса - рентген, ана жері шаншыса - МРТ, мына жері сыздаса - КТ, сүйел шықса - хирург, бөртпе шықса - дерматологқа және тағысын тағы.

Ал кейде керісінше болады: өзіңізді жақсы сезінетін сияқтысыз, бірақ жоқ! Мынаған, анаған қаралу керек дейді - бұл енді коммерция. Біреулер өзі сұрайды, ал кейбіреулерге қызметтерді табанды түрде ұсынады. Медицина бизнеске айналды. Оның үстіне табысты бизнеске.

Сонда енді дәрігерге қаралмау керек пе? Әрине, қаралу керек, әрі неғұрлым ерте болса, соғұрлым жақсы. Бірақ өзіңізге мынадай сұрақ қойып көріңізші: неге мына жерім шаншып, ана жеріме бөртпе шықты? Мүмкін, қантты шектеу керек шығар? Салмақ тастау қажет пе? Гамбургер немесе чипсы жемей, бір күн "аш жүре тұру" керек пе? Немесе кешкісін баяғы сол 7000 қадамды жаяу жүру керек шығар? Бұл туралы үнемі жазып жүрмін - бірақ ең қарапайым нәрселер ұмытылып жатса, қалай қайталамасқа?

Дәрігерлерді даярлау туралы: сан сапаны білдірмейтін кез

Медицинадағы сапа мен қауіпсіздік - бұл күрделі әрі көпжақты мәселе, ол бір ғана бұйрықпен немесе өкіммен тез арада шешіле салмайды. Бұл - шешілуі өте қиын түйткілдер жиынтығы.

Медицинаға "кездейсоқ" адамдар келе ме? Әрине, олардың қарасы аз емес. Тіпті мүлдем біліксіз дәрігерлер де бар - мұны мойындау керек. Кадр тапшылығының созылмалы сипаты жүйені сапаны құрбан етіп, санға басымдық беруге мәбжүр етті.

Қазірдің өзінде 14 жоғары оқу орны дәрігерлерді даярлап жатыр, ал Қазақстандағы медициналық колледждердің саны 90-нан асады. Сондықтан бізге қазір бұл мәселені реттеу өте қажет, әйтпесе медициналық қателіктер көбеймесе, азаймайды.

Негізінде Денсаулық сақтау министрлігінің де көздегені осы - жан-жақтан келетін қарсылықтарға қарамастан, жоғары оқу орындары мен колледж түлектерінің біліміне бақылауды күшейту. Дәрігердің біліктілігі - медицинадағы жоғары сапаның басты факторы, сондықтан мұнда ұсақ-түйекке жол беруге немесе үнемдеуге болмайды.

Бізге, яғни пациенттерге де, мына сұраққа нақты жауап беру керек: Біз бір ай күтіп, білікті дәрігерге қаралуға дайынбыз ба, әлде кім болса да, дәл қазір қарай салғанын қалаймыз ба?

Бүкіл өркениетті әлем бірінші жолды таңдайды, ал біз екіншісін енгізуге тырысып-бағып келеміз. Медициналық жоғары оқу орындары түлектерінің санын арттырып, кадр тапшылығын жауып жатырмыз деп барлық жерде есеп беруімізден ешқандай жақсылық жоқ, шықпайды да.

Медицина қызметкерлерінің жауапкершілігі туралы

Клиника басшылығының біліктілігі де маңызды рөл атқарады. Кезек, дөрекілік, мамандардың жетіспеушілігі, ғимараттардың жұтаңдығы - мұның бәрі менеджер бола алмаған бас дәрігерлердің жауапкершілік аймағына кіреді. Бірақ неге?

Аурухана басшыларын өңір әкімі өз ережелері бойынша таңдап, тағайындайды. Бекітілген талаптар бар, бірақ олар сақталады ма, жоқ па - ол басқа мәселе. Соның салдарынан медициналық көмек көрсетуді ұйымдастырудың бүкіл тізбегі бұзылады.

Бұл неге маңызды?

Өзіңіз ойлап қараңызшы, егер дәрігер қажетті дәрі-дәрмек болмағандықтан оны пациентке бере алмаса, оған дәрігер кінәлі ме? Егер УДЗ аппараты немесе КТ істемей тұрса ше? Сапасыз шприц сатып алынса, кереует ыңғайсыз болса және тағысын тағы... Әрине, кінәлі емес.

Дегенмен, мұның бәрі емдеу процесіне және оның нәтижесіне тікелей әсер етеді. Дәрігер ұйымдастыру мәселелеріне мүлдем араласпаса да, емдейтін - сол адам, бірақ өкінішке қарай, пациенттерден қарғыс еститін де, кейде соққыға жығылатын да сол дәрігер.

Қалада емханалардың немесе стационарлардың жетіспеуіне дәрігер кінәлі ме? Жедел жәрдем көліктерінің, тар бейінді мамандардың, медбикелердің аздығына ше? Осының салдарынан адамдар кезек күтуге және ауруханаға жатқызудан бас тартуға мәжбүр болады. Егер аурухананда орын болмаса, дәрігерді өлтіріп жіберсеңіз де бұл мәселені шеше алмайды. Оның міндеті - емдеу, ал тамақтың сапасыздығы немесе қабырғаның сөгілуі оның жауапкершілігіне жатпайды.

Тағы бір жайт. Дәрігерлер бақылаусыз жүр деп ойламаңыздар. Керісінше, қазір оларды тексермейтін кім қалды, жазаның да неше түрін қолданады. Айыппұлдар, қоқан-лоққылар, үнемі стресс пен қысым.

Созылмалы стресс медициналық қателік жіберу қаупін бірнеше есе арттырады. Сондықтан ең тәжірибелі әрі сұранысқа ие мамандар жеке секторға ауысады немесе мамандықтан мүлдем кетіп жатады.

Сонда не істеу керек? Біріншіден, медицина сапасы - бұл кешенді мәселе екенін және оны тек жазалау шараларымен шешу мүмкін еместігін түсіну қажет. Жұдырық ала жүгірумен тіпті шешілмейді. Бұл - осы күрделі түйткілдің барлық құрамдас бөліктерін жақсартуға бағытталған, терең әрі жүйелі тәсілді қажет ететін процесс.

Өз денсаулығымызға деген жеке жауапкершілігіміздің де маңызы зор. Егер біз дәрігерлердің нұсқауларын орындамасақ, медицинаға айтылған сыннан ештеңе өзгермейді. Қате диагноз үшін біреудің жағынан тартып жіберуді ойлағанша, ауырмаудың жолын іздеген дұрыс емес пе?

Сондықтан өзіңізді күтіңіз және жақсы дәрігерлерді қадірлей біліңіз!

Автордың пікірі редакцияның көзқарасымен сәйкес келмеуі мүмкін

Анықтама. Автор туралы: Ерік Байжүнісов - хирург-дәрігер, Денсаулық сақтау министрлігі Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығының басқарма төрағасы, денсаулық сақтау менеджері.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Оқиғаларды жіберіп алмау үшін Qazaq24.com сайтынан ең өзекті жаңалықтарды қарап отырыңыз.