Депутат кәсіпкерлерге артық төленген миллиардтаған ҚҚС ты қайтаруды талап етті

Ол өзінің депутаттық сауалын премьер-министрдің орынбасары-ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге бағыттады. Оның айтуынша, Amanat партиясына кәсіпкерлерден КҚС-ты қайтару мәселесіне қатысты көптеп өтініштер келіп түсуде.

"Атап айтқанда, партияға 10 жылдан астам уақыт бойы ішкі және сыртқы нарықта жұмыс істеп келе жатқан, ұн, макарон, жарма, кондитерлік өнімдер сынды сертификатталған өнімдер өндіретін, 50-ден астам жұмыс орнын қамтамасыз етіп, салық төлеп, экспорт жасап, ашық бухгалтерлік есеп жүргізетін компаниялар өкілдері жүгінді. Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметтері бойынша, олар төмен қауіп аймағында орналасқан. Алайда, компания бюджеттен ҚҚС-тың артық төленген сомасын бес жыл қатарынан қайтара алмай отыр. Сомасы – 85 миллион теңгеден асады. Қажетті декларациялар мен тексерулер толықтай өткізілген, оннан астам өтініш берілген. Бірақ нәтиже жоқ. Жауап ретінде тұрақты қайталанатын сұраулар, формальды бас тартулар, жеткізушілердегі қателерге сілтемелер айтылады, тіпті тізбектің бесінші буынына дейін. Жүйе мүлде "тұралап қалған", - дейді депутат.

Оның айтуынша, бұл, өкінішке қарай, жалғыз жағдай емес. Осындай өтініштер әртүрлі өңірлерден келеді.

"Өндірушілер мен экспорттаушылар өз қаражаттарын айлар бойы, кейде жылдап қайтара алмай отыр. Қайтару өтініш берушіге қатысты емес себептер бойынша бұғатталады. Ал бизнес: "Біз жеңілдіктер сұрамаймыз заң бойынша тиесілі нәрсені қайтаруды талап етеміз. Біз міндеттерімізді орындадық, енді мемлекет өз міндетін орындасын", - дейді. Алайда ҚҚС қайтарудың жыл сайын тоқтатылуы келесі бюджеттік жылға жүктемені көбейтеді. Жоғарғы аудиторлық палатаның деректері бойынша 2024 жылы қайтарылмаған ҚҚС көлемі шамамен 592 миллиард теңгені құрады. Бұл салық әкімшілігі жүйесіне деген сенімді төмендетеді, бизнестің өтімділігін шектейді және инвестициялық климатқа зиян тигізеді. Әсіресе, "ақшалай" жұмыс істейтін және экспортты қолдайтын кәсіпорындар үшін", - дейді Дүйсенбай Тұрғанов.

Ол бұл жайт, әсіресе сыртқы нарықтарға енген шағын және орта экспорттаушыларды алаңдататынын баса айтады. Олар үшін салық қайтарудың әрбір кешігуі айналым қаражатын нақты жоғалту болып саналады.

"Біз басты қолдаудың дәл осы компанияларға бағытталуы керек деп санаймыз, ірі шикізат алыпсатарларға емес, отандық өнімді сыртқы нарықтарға шығарған, жұмыс орындарын ашқан және қайта өңдеуді дамытатын кәсіпорындарға", – деді ол.

Осыған байланысты депутат мыналарды ұсынады:

Туындаған жағдайды зерделеп, Мемлекеттік кірістер комитетіне 15 жұмыс күні ішінде көрсетілген фактілер бойынша ҚҚС қайтару шараларын қабылдауды немесе кедергілер болса ресми қорытындысын нақты себептер тізімімен ұсынуды тапсырсын. Мемлекеттік кірістер комитетінде жинақталған кешігулерді қайтаруға арналған жедел жұмыс тобы құрылсын, бір жылдан астам уақыт жүйеде тұрған өтініштерді толықтай қарау мерзімі 30 күн болсын.

“ҚҚС қайтару – бұл жеңілдік емес, мемлекет пен адал бизнестің міндеті. Компания өз қаражатын жылдар бойы қайтара алмаса, бұл салықтың емес, әділеттіліктің мәселесі. Осы сауалды қарастырып, белгіленген мерзімде ресми жауап берулеріңізді сұраймыз”, деп сөзін түйіндейді ол.

Бұған дейін Мәжіліс депутаты Павел Казанцев өзінің депутаттық сауалында Қазақстандағы ет нарығындағы импорт пен экспорт мәселелерін көтерген болатын.