Ең жылы қыркүйек және жауын шашын тапшылығы: Қазақстанның ауа райында не болып жатыр

Температуралық режим

"2026 жылғы қыркүйекте ауаның орташа айлық температурасы климаттық нормадан 2,38°C-қа жоғары болды. Осылайша, бұл көрсеткіш көпжылдық бақылау деректері бойынша бірінші орынға шықты. Бұған дейін ауаның орташа айлық температурасының ең жоғары көрсеткіші 1957 жылғы қыркүйекте тіркелген", – делінген "Қазгидромет" РМК баспасөз қызметінің хабарламасында.

Қыркүйекте Қазақстанның бүкіл аумағында ауаның орташа айлық температурасы климаттық нормадан жоғары болды.

Синоптиктердің мәліметінше, ел аумағының басым бөлігінде температура нормадан 1,5–3°C-қа жоғары болған.

Нормадан ең жоғары ауытқу – 3–4,1°C – негізінен Солтүстік Қазақстан, Павлодар, Ақмола және Қостанай облыстарында, сондай-ақ Ақтөбе және Ұлытау облыстарының орталық бөліктерінде, Қарағанды және Абай облыстарының солтүстік аудандарында байқалған.

Ең үлкен ауытқу Солтүстік Қазақстан облысындағы Петропавл метеорологиялық станциясында тіркелген. Мұнда ауаның орташа айлық температурасы климаттық нормадан 4,1°C-қа жоғары болған.

Негізінен елдің солтүстік, батыс, орталық және оңтүстік өңірлерінде орналасқан метеорологиялық станциялардың 67,5%-ында ауаның орташа айлық температурасы экстремалды жоғары санатқа сәйкес келген.

Бұл көрсеткіштер бүкіл бақылау кезеңіндегі ең жоғары температура мәндерінің 5%-ына кірген. Олардың статистикалық аспау ықтималдығы 95–100%-ды құраған, яғни бақылау деректеріндегі температура көрсеткіштерінің 95–100%-ы осы мәндерден төмен немесе оларға тең болған.

Жауын-шашын режимі

"Қазгидрометтің" мәліметінше, 2026 жылғы қыркүйекте жауын-шашын мөлшері климаттық нормадан 8,49 мм-ге аз болған. Осы көрсеткіш бойынша биылғы қыркүйек 1941–2026 жылдар аралығындағы ең құрғақ қыркүйек айларының ішінде төртінші орынға шыққан.

Қыркүйекте Қазақстан аумағының басым бөлігінде жауын-шашын тапшылығы байқалды.

Елдің солтүстік, солтүстік-шығыс, орталық, оңтүстік және шығыс бөліктерінің едәуір аумағында, сондай-ақ батыс өңірлердің жекелеген аудандарында жауын-шашын мөлшері климаттық норманың 30%-ына жетпеген. Кей жерлерде бұл көрсеткіш норманың 10%-ынан да аз болған.

Жекелеген метеорологиялық станцияларда айлық жауын-шашын мөлшері экстремалды төмен санатқа сәйкес келген. Бұл көрсеткіштердің статистикалық аспау ықтималдығы 5%-ға дейін болған, яғни бақылау деректерінің ең көбі 5%-ында жауын-шашын мөлшері осындай немесе бұдан да төмен деңгейде тіркелген.

Қыркүйек бойы Қызылорда, Түркістан, Жамбыл, Қарағанды және Алматы облыстарындағы, сондай-ақ Абай және Жетісу облыстарындағы 23 метеорологиялық станцияда мүлде жауын-шашын тіркелмеген.

Сонымен қатар Қазақстанның әртүрлі өңірлеріндегі жекелеген аумақтарда жауын-шашын мөлшері климаттық норманың 120%-ынан асқан.

Жауын-шашын мөлшерінің нормадан ең көп артуы Батыс Қазақстан, Маңғыстау, Қостанай, Қызылорда, Түркістан және Алматы облыстарының жекелеген аудандарында байқалған.

Кей жерлерде жауын-шашынның айлық жиынтық мөлшері климаттық норманың 310%-ына жеткен.

Бұған дейін "Қазгидромет" 2026 жылғы қазан айына арналған нақтыланған консультативтік ауа райы болжамын ұсынған еді. Болжамға сәйкес, Қазақстанда ауа температурасы -10°C-қа дейін төмендеп, қар жауады, сондай-ақ күн қайта жылынып, температура +30°C-қа дейін көтеріледі деп күтілуде.