Халық теңгені, бизнес долларды таңдайды: депозиттерде не болып жатыр

Қазақстан Ұлттық банкі екінші деңгейлі банктердегі халық пен компаниялардың депозиттері туралы мәліметтерді жариялады. Қыркүйекте салымдардың жалпы көлемі рекорд 51,5 триллион теңгеге жетті. Қазақстандықтар жинақтарын қай валютада сақтайды және олардың салымдары қалай өзгерді – Tengrinews.kz материалында.

Депозиттер қалай өзгеріп жатыр?

Қазақстанның екінші деңгейлі банктеріндегі резиденттер депозиттерінің көлемі қыркүйекте 51,5 триллион теңгеге жетті. Бір айда көрсеткіш 1,3 триллион теңгеге, ал бір жылда 18,4 пайызға артты.

Ұлттық банктің мәліметінше, жеке тұлғалардың теңгелік және валюталық салымдарында әртүрлі динамика байқалған.

Атап айтқанда:

Теңгелік депозиттер бір айда 387 миллиард теңгеге артып, 24,5 триллион теңгеге жетті. Валюталық салымдар 322 миллиард теңгеге азайып, 4,1 триллион теңге болды.

Бұл динамика графикте былай көрінеді:

Теңгелік және валюталық депозиттер динамикасы

Халық депозиттерінің жалпы көлемі аса өзгермей, 28,6 триллион теңге болды.

Жалпы алғанда, ұлттық валютадағы депозиттер көлемі қыркүйекте 41,8 триллион теңгеге жетті. Бір жыл ішінде ол 21,3 пайызға өсті. Жалпы депозиттік базадағы теңгелік салымдардың үлесі 79,4 пайыздан 81,3 пайызға дейін артты.

Компаниялардың депозиттері қалай?

Қыркүйекте компаниялардың депозиттері 1,2 триллион теңгеге немесе 5,7 пайызға өсіп, 22,9 триллион теңгеге жетті. Бір айдағы салымдардың жалпы өсімінің шамамен 95 пайызы бизнеске тиесілі болды.

Бұл ретте компаниялардың валюталық депозиттері 735 миллиард теңгеге, ал ұлттық валютадағы салымдары 497 миллиардқа өсті.

Валюталық депозиттер өсімінің басым бөлігі компаниялар ағымдағы есеп айырысуларға пайдалана алатын аударымдарға тиесілі болды.

Неге халық теңгені, ал бизнес долларды таңдайды?

Бір қарағанда сандар біртүрлі көрінеді: қарапайым азаматтар ақшаны теңгемен жинап жатса, компаниялар долларды жаппай сатып алып жатыр. Экономист Руслан Сұлтанов Tengrinews.kz тілшісіне берген сұхбатында мұның себебін және неге бұл жағдайда ерекше ештеңе жоқ екенін түсіндірді.

Халық табыстылығы жоғары болғандықтан теңгемен жинайды. Теңгелік депозиттер бойынша мөлшерлемелер тартымды болып отыр.

"Адамдар жинақтарын теңгемен сақтайды, өйткені депозиттер бойынша тиімді шарттар мен жоғары мөлшерлеме ұсынылады. Әрине, ақшаны мұндай салымдарда ұстау тиімді", – деп түсіндірді Сұлтанов.

Бұл тиімді, себебі пайыздар инфляцияны жабады, ал доллар мұндай табыстылық бермейді.

Экономистің айтуынша, ал долларды сатып алу және есеп айырысу үшін ұстайды. Компанияларға шетелдік валюта курстан пайда табу үшін емес, жұмыс істеу үшін қажет. Бизнестегі валюта ағынының 86 пайызы лезде қол жетімді ағымдағы шоттарға тиесілі болды.

Қарапайым тілмен айтқанда, кәсіпорындар мына мақсаттар үшін қор қалыптастырады:

импорттық жабдықтарды, шикізат пен жиынтықтауыш бөлшектерді сатып алу үшін; шетелдік серіктестермен келісімшарттарды төлеу үшін; валюталық несиелерді өтеу үшін.

Руслан Сұлтанов қыркүйекте теңгенің долларға шаққандағы бағамы 4,6 пайызға (440,49 теңгеге дейін) нығайғанын атап өтті. Ұлттық валюта нығайған кезде долларлық шоттардың теңгелік баламадағы құны төмендейді. Бірақ соған қарамастан, бизнестің валюталық қорлары 15,4 пайызға өсті – компаниялар расында валютаны белсенді түрде жинақтаған.

Бұл экономика үшін нені білдіреді? Жаппай долларлану туралы сөз болып отырған жоқ. Мұнда екі қатар процесс жүріп жатыр: халық теңгедегі жоғары пайыздар арқылы табыс тауып жатса, бизнес импорт пен ағымдағы мәмілелер үшін қаржылық "қауіпсіздік жастығын" қамтамасыз етті.

Бұған дейін доллар бағамы қайта көтеріле бастағаны – бағамның бағыты өзгеріп, қазақстандықтарға кезекті "әткеншек" сыйлағаны туралы жазған едік. Теңгеге не болып жатыр, валюталық депозиттер бойынша мөлшерлемелердің бұған қандай қатысы бар және бұл өзгерістен қандай да бір "белгі" іздеу керек пе – мына сілтеме арқылы оқыңыз.

Тағы оқыңыз: Ұлттық банк зейнетақы активтерінің бір бөлігін компанияларға береді: 2030 жылға дейінгі бағдарлама

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу