Халық жауының баласы : Біздің сүйікті дәрігердің қиын тағдырын білесіз бе?

Көпшілік Юрий Померанцевті ең алдымен «Біздің сүйікті дәрігер» фильмі арқылы таниды. Бұл фильм 1950-жылдардың соңында түсіріліп, ұзақ уақыт бойы теледидардан көрсетіліп келді. Картинада актер дәрігер Анатолий Николаевичтің рөлін орындады. Байсалды мінезді, сабырлы және адамдарға жанашыр дәрігер бейнесі көрермен жадында сақталып қалды. Жалпы Юрий Померанцев киноға көп түскен актер емес. Соған қарамастан дәл осы фильм оның есімін кең аудиторияға танытты. Кейін ол басқа көп фильмдерге де шақырылғанымен, негізгі өмірі театрмен байланысты болды. 

«Халық жауының баласы». Юрий Померанцев 1923 жылы Киев қаласында дүниеге келген. Балалық шағы әр түрлі қалаларда өтті. Оның жастық кезеңі 1930-жылдардың саяси қуғын-сүргін уақытына сәйкес келді.

1938 жылы әкесі репрессияға ұшырайды. Сол кезеңде мұндай айыптаулар көбіне «халық жауы» деген атаумен жүргізілді. Әкесінің ұсталып кетуі отбасының жағдайын күрт өзгертті. Осыдан кейін тұрмыс қиындап, тұрақты өмір бұзылды. Сол уақыттағы тәртіп бойынша репрессияланған адамның туыстары да бақылауда болатын. «Халық жауының баласы» деген атақ жас адамның өмір жолына әсер етпей қоймай, анасы оны Мәскеуге алып барады. 

Померанцевтің жастық шағы дәл осы жағдайда өтті. Ол мектеп бітіретін жасқа келгенде ел ішінде саяси қысым әлі де сезіліп тұрған еді. Қалыпты өмір құру оңай болған жоқ. Соған қарамастан ол оқуын жалғастырып, өз жолын табуға тырысты.

Соғысқа кеткен актер. 1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Юрий Померанцев әскер қатарына алынды. Ол кезде жасы он сегізге енді толған еді. Соғысқа шақырылған жас жігіттердің көпшілігі сияқты ол да қысқа дайындықтан кейін майданға жіберілді. Померанцев Солтүстік-Батыс майданда қызмет етті. Әскери бөлімдердің бірінде шаңғышылар батальоны құрамында болды. Мұндай бөлімдер көбіне орманды және қарлы аймақтарда барлау мен шағын әскери тапсырмаларды орындауға пайдаланылатын.

Майдандағы қызмет ауыр жағдайда өтті. Қыстың суығы, тұрақты қозғалыс және жабдықтың жетіспеуі сол кезеңдегі көптеген сарбаздарға ортақ жағдай болды. Померанцев майданда жарақат алған. Жараланғаннан кейін госпитальда емделгені белгілі. Осы жарақаттан кейін ол қайтадан алғы шепке жіберілмеген.

Соғыс жылдары оның өмір бағытын өзгертті. Майданнан кейінгі кезеңде бұрынғы жоспарлардың көбі іске аспай қалды. Соғыстан оралған жас адамдар сияқты ол да жаңа өмір бастауға мәжбүр болды. 1943 жылы соғыста жараланған Померанцев Қазақстанға келеді. Өйткені Алматы анасы эвакуацияда жүрген екен.

Актерлік жолдың басталуы. Соғыстан кейінгі жылдары Юрий Померанцев Алматыда қалып қойды. 1943 жылдан бастап ол өнер саласында жұмыс істей бастады. Алғашқы тұрақты қызметі — Абай атындағы опера және балет театрында хор әртісі болды. Бұл кезде оның арнайы актерлік білімі болмаған. Театр өмірімен алғаш танысуы осы кезеңге сәйкес келеді.

Бірнеше жылдан кейін ол драма театрына ауысты. Алдымен " Жас көрермен театры" сахнасында жұмыс істеді. Мұнда жас актер шағын рөлдерден бастады. Сахна тәжірибесі біртіндеп жиналды. Осы кезеңде ол кәсіби актер ретінде қалыптаса бастады. 1954 жылы Юрий Померанцев Алматыдағы М. Ю. Лермонтов атындағы орыс драма театрының актерлік құрамына қабылданды. Бұл театр оның негізгі жұмыс орнына айналды. Ол осы сахнада ондаған жыл қызмет етті. Кейінгі өмірінің басым бөлігі дәл осы театрмен байланысты болды.

Померанцев әртүрлі жанрдағы спектакльдерде ойнады. Театр репертуарында классикалық пьесалар да, заманауи шығармалар да болды. Ол көбіне ұстамды мінезді, байсалды кейіпкерлердің образын орындады. Театрда оның қатысуымен жүздеген спектакль қойылды. Жалпы саны үш жүзден астам рөл орындағаны айтылады.

Кинодағы рөлдері. Юрий Померанцев киноға 1950-жылдары түсе бастады. Оның алғашқы белгілі жұмыстарының бірі — «Біздің сүйікті дәрігер» фильмі болды. Бұл фильм 1950-жылдардың соңында түсірілді және Қазақстанда да, Кеңес Одағының басқа аймақтарында да көрсетілді. Померанцев бұл картинада дәрігер Анатолий Николаевичтің рөлін орындады. Дәрігер бейнесі ұстамды мінезімен, сабырлы сөйлеуімен және қарапайым қимылымен ерекшеленді. Көптеген көрермен актерді дәл осы рөл арқылы таныды.

Кейінгі жылдары Померанцев басқа фильмдерге де түсті. Оның қатысуымен түсірілген фильмдердің қатарында «Родины солдат», «Четвёрка по пению», «Волшебный голос Джельсомино» сияқты картиналар бар. Бұл фильмдерде ол көбіне қосалқы немесе эпизодтық рөлдерді орындады. Кино актері ретінде ол басты рөлдерді көп ойнаған жоқ.

Померанцевтің киноға сирек түсуінің басты себебі — оның негізгі жұмысы театрмен байланысты болды. Спектакльдерге тұрақты қатысу кино түсірілімдеріне жиі баруға мүмкіндік бермейтін. Соған қарамастан ол бірнеше онжылдық бойы ара-тұра фильмдерге шақырылып тұрды. Экрандағы рөлдері әртүрлі болғанымен, көбіне ол ұстамды және салмақты кейіпкерлерді ойнады. Дәрігер, мұғалім, әскери адам немесе қызметкер сияқты образдар оған жиі ұсынылған. Мұндай рөлдер оның сыртқы келбетіне және сөйлеу мәнеріне сәйкес келді.

Сахнадан кетпеген актер. Юрий Померанцевтің шығармашылық өмірінің негізгі бөлігі театрмен байланысты болды. 1954 жылдан бастап ол Алматыдағы М. Ю. Лермонтов атындағы орыс драма театрында жұмыс істеді. Бұл театр оның тұрақты қызмет орнына айналды. Ол онда бірнеше ондаған жыл бойы сахнаға шықты.

Померанцев театрдағы жұмысын үзбей жалғастырды. Жасы ұлғайған кезде де спектакльдерге қатысып жүрді. Ол ұзақ уақыт бойы театр труппасының ең тәжірибелі актерлерінің бірі саналды. Жас актерлермен бірге бір сахнада ойнап, театр өміріне араласуын тоқтатпады.  Театрда ол классикалық және заманауи пьесаларда ойнады. Әр кезеңде әртүрлі режиссерлермен жұмыс істеді. Ұзақ жылдар бойы тұрақты жұмыс істеуі оның сахна актері ретінде қалыптасуына мүмкіндік берді. Театрдағы қызметі бірнеше буын көрерменнің есінде қалды.

Померанцев сахнаға қартайған шағында да шыққан актерлердің бірі болды. Ол тоқсан жастан асқан кезде де театрға келіп тұрғаны айтылады. Театрмен байланысын үзбей, өмірінің соңына дейін осы ортада жүрді.

Юрий Померанцев ұзақ ғұмыр кешті. Оның өмірі бірнеше тарихи кезеңді қамтыды — соғыс алдындағы жылдардан бастап тәуелсіз Қазақстан кезеңіне дейін. 2022 жылы актер өмірден өтті.

Назар аударыңыз: Бұл мақала авторлық құқықпен қорғалған. Мәтіннің толық нұсқасын көшіру, тарату немесе басқа басылымдарға жариялағанда авторы көрсетіп, Аikyn.kz сайтына белсенді гиперсілтеме беру міндетті. Мақаланың жекелеген бөліктерін пайдаланғанда да осы талап сақталуы тиіс