Император пингвині мен антарктикалық итбалық жойылып кету қаупі төнген түрлер санатына ауыстырылды

Негізгі себеп — Антарктика аймағындағы климаттық өзгерістер, соның салдарынан теңіз мұзы азайып жатыр. Болжам бойынша, 2080-жылдарға қарай Император пингвині популяциясы екі есе қысқарады, ал Антарктикалық итбалық саны 2000 жылдан бері 50%-ға азайған. Сонымен қатар, оңтүстік теңіз пілі де бұл жолы құс тұмауына байланысты жойылу қаупіне ұшырады.

Император пингвині «ең аз алаңдаушылық тудыратын» санаттан «жойылып бара жатқан түр» санатына ауыстырылды. Спутниктік деректер 2009–2018 жылдар аралығында популяция шамамен 10%-ға (20 мыңнан астам ересек дара) қысқарғанын көрсетеді. Негізгі қауіп — пингвиндер балапан шығару мен түлейту үшін қажет мұздың ерте еруі. Мұз ерте ерігенде, балапандар әлсіз күйінде қалып, тірі қалмайды. Компьютерлік модельдер парниктік газдар шығарындылары азайтылмаса, бұл үрдіс жалғаса беретінін көрсетеді.

Антарктикалық жүнді итбалық саны соңғы 25 жылда екі еседен астам азайған: 1999 жылғы шамамен 2,2 миллионнан 2025 жылы 944 мыңға дейін. Мұхиттың жылынуы олардың негізгі азығы — крильді тереңірек қабаттарға ығыстырып, қорек тапшылығын туындатады. Әсіресе Оңтүстік Георгия аралы маңында азық жетіспеуі төлдердің алғашқы жылдағы тіршілік ету мүмкіндігін төмендеткен. Бұған қоса, косаткалар мен теңіз леопардтары сияқты жыртқыштар және криль үшін бәсекелесетін киттердің көбеюі де әсер етіп жатыр.

Оңтүстік теңіз пілі жоғары патогенді құс тұмауының таралуына байланысты «осал түр» санатына енгізілді. Ауру бес ірі популяцияның төртеуін қамтып, кейбір колонияларда жаңа туған төлдердің 90%-дан астамы қырылған. Ұрғашы даралар жағалауда көбірек уақыт өткізетіндіктен, әсіресе осал. Ғалымдардың айтуынша, климаттың жылынуымен бірге теңіз сүтқоректілері арасында жұқпалы аурулардың қаупі арта береді.

— Бұл алаңдатарлық деректер қоғамның барлық салаларын климаттың өзгеруіне қарсы батыл шаралар қабылдауға итермелеуі тиіс. Антарктида — жаһандық климатты тұрақтандыратын және бірегей жабайы табиғатқа пана болатын таптырмас аймақ, — деді Грэтел Агилар.

Былтыр жыл соңында африкалық пингвиндер қоректің жетіспеуінен жаппай қырылып жатқаны туралы жазған болатынбыз.