Ирандағы наразылық акциясы: қақтығыс жалғасып жатыр

Сонымен қатар Иранның соңғы тақтан тайдырылған шахының ұлы Реза Пехлеви наразылық білдірушілерді қала орталықтарын басып алып, ұстап тұруға шақырды.

Америкалық Human Rights Activist News Agency (HRANA) құқық қорғаушыларының айтуынша, қазірдің өзінде 50-ге жуық наразылық білдіруші мен қауіпсіздік күштерінің 15 қызметкері қаза тапқан. HRANA мәліметі бойынша 2311-ден астам адам қамауға алынды.

Норвегияда орналасқан Iran Human Rights (IHRNGO) ұйымы да 50 адамның көз жұмғанын растады. Сонымен қатар ол өлтірілгендердің арасында тоғыз бала бар деп мәлімдеді.

Реза Пехлевидің мәлімдемесі және Трамптың қорқытуы

Интернет өшкеніне қарамастан, BBC алған бейнежазбада Иранның Жоғарғы көсемі аятолла Хаменеиге қарсы ұрандар айтып жатқан адамдар тобы көрінеді. Көптеген наразылық білдіруші Иранның соңғы шахының ұлы Реза Пехлевидің есімін айтып жатыр.

Америка Құрама Штаттарында жүрген Пехлеви ирандықтарды сенбі және жексенбі күндері наразылық акцияларын жалғастыруға және қала орталықтарын басып алып, ұстап тұруға шақырды.

Ол сондай-ақ «ұлттық революция жеңіске жеткен кезде сіздермен, Иранның ұлы халқымен бірге болу үшін Иранға оралуға дайындалып жатырмын. Мен бұл күннің өте жақын екеніне сенемін» деп мәлімдеді. 

Иран Америка Құрама Штаттарын тәртіпсіздікті өршітті деп айыптады. Иранның БҰҰ-дағы тұрақты өкілі Қауіпсіздік Кеңесіне жолдаған хатында Вашингтон «қауіп-қатер, өршіту және тұрақсыздық пен зорлық-зомбылықты әдейі насихаттау арқылы Иранның ішкі істеріне араласады» деп мәлімдеді.

Маусым айында Иранның ядролық нысандарын бомбалаған АҚШ президенті Дональд Трамп жұма күні үкімет наразылық білдірушілерді өлтірсе, тағы да шабуыл жасайтынын айтып, қорқытты.

Сенбі күні таңертең АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио X желісінде жазба жариялады.

— Америка Құрама Штаттары Иранның батыл халқын қолдайды, - деді ол.

БҰҰ Бас хатшысының өкілі Стефан Дужаррик БҰҰ адамдардың қаза табуына қатты алаңдайтынын жеткізді.

— Әлемнің кез келген жеріндегі адамдардың бейбіт шеруге құқығы бар. Ал үкімет бұл құқықты қорғауға және оның сақталуын қамтамасыз етуге міндетті, - деді ол.

Наразылық акциялары қалай басталды

Ирандағы наразылық 28 желтоқсаннан бері 14 күн бойы жалғасып келеді.

Жаппай наразылық бағаның күрт өсуі мен Иран риалының АҚШ долларына шаққандағы күрт төмендеуінен туындады: АҚШ валютасы бір жылда шамамен 80%-ға қымбаттады.

Бірақ экономикалық ұрандар тез арада саяси сипатқа ие болды, соның ішінде Ислам Республикасын толығымен жою және монархияны қалпына келтіру талаптары да бар.

Президент Масуд Пезешкиан сәрсенбіде бейбіт наразылық білдірушілерге қарсы «ешқандай шара қолданбау» туралы бұйрық бергенімен, билік кейінірек риторикасын күшейтті. Иранның Ұлттық қауіпсіздік кеңесі наразылық білдірушілерге қарсы «шешуші және қажетті заңды шаралар» қолданылатынын мәлімдеді, оларды «қарулы вандалдар» және «бейбітшілік пен қауіпсіздікті бұзушылар» деп атады.

Ислам революциялық гвардия корпусының барлау бөлімі «террористік әрекеттер» деп атаған іске төзбейтінін мәлімдеді және «жаудың жоспары толығымен сәтсіздікке ұшырағанша» операцияларын жалғастыратынын атап өтті. Армия Иранның ұлттық мүддесін, стратегиялық инфрақұрылымын және мемлекеттік меншігін қорғауға ант берді.

Естеріңізге сала кетейік, Иранның Жоғарғы көсемі аятолла Али Хаменеи наразылық акциялары жалғасып жатқан кезде көшедегі наразылық білдірушілер АҚШ президенті Дональд Трамптың мүддесі үшін әрекет етіп жатқанын мәлімдеді. Жұма күні теледидардан қысқаша сөйлеген сөзінде ол наразылық білдірушілер «басқа елдің президентін қуанту үшін өз көшелерін қиратып жатқанын» айтты.

Наразылық акциялары Иран провинцияларындағы 111 қала мен елді мекенге таралды.