Ірі қара мал етіне қатысты жаңа шектеулердің қолданылу тәртібі қандай

2025 жылғы 31 желтоқсаннан бастап ІҚМ етін Қазақстан аумағынан үшінші елдерге және ЕАЭО мемлекеттеріне әкетуге арналған квоталарды бөлу қағидалары қолданысқа енгізілді. Бұл норма 2026 жылғы 30 маусымға дейін қолданылады. Ірі қара мал етін экспорттауға арналған квотаның жалпы көлемі 20 000 тонна деңгейінде белгіленді.

Квота меншікті бордақылау алаңындағы мал басын пайдаланатын ет өңдеуші кәсіпорындардың ірі қара мал етіне бөлінеді.

Бір тұлғаға берілетін квота мөлшері бордақылау алаңының қуатына байланысты. Атап айтқанда:

бордақылау алаңының қуаты 5 000 бастан жоғары болғанда — 1 000 тонна;

10 000 бастан жоғары — 2 000 тонна;

15 000 бастан жоғары — 3 000 тонна;

20 000 бастан жоғары — 4 000 тонна;

50 000 бастан жоғары — 10 000 тоннаға дейін ет экспорттауға рұқсат етіледі.

Бұл толық циклді өндірушілерді қолдауға және сыртқы сауда операцияларының ашықтығын арттыруға бағытталған.

Аталған шаралар, ең алдымен, ішкі нарық мүдделері мен мал шаруашылығын дамытудың стратегиялық міндеттерінен туындап отыр. Уақытша шектеулердің негізгі мақсаты — азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, өнімді терең өңдеуді ынталандыру, статистиканың айқындығын қалыптастыру және еттің шығу тегін қадағалау.

Шектеулерді енгізуге жекелеген компаниялар мен шағын сою цехтарының малды бордақылаусыз қайта сатып, меншікті өндірістік базаны дамытпастан жұмыс жүргізу тәжірибесі себеп болды. Мұндай схема алыпсатарлық делдалдыққа жол ашып, сұраныс пен ұсыныстың нақты теңгерімін бұрмалап, ішкі бағалардың өсу факторларының біріне айналды.

Сондықтан квоталау тетігі мал өсірумен және оны бордақылаумен айналыспайтын экспорттық делдалдарды жоюға әрі өндірістік инфрақұрылымға инвестиция салатын, технология енгізіп, жұмыс орындарын құратын нақты өндірушілерді қолдауға бағдарланған.

Сыртқы сауда қызметіне қатысушылар арасында сандық шектеулерді бөлу, квотаның көлемі мен қолданылу мерзімдерін айқындау орталық мемлекеттік органдармен өз құзыреті шегінде, уәкілетті органмен келісу арқылы жүзеге асырылады. Бұл ішкі нарықтағы ахуалға икемді жауап беруге және ішкі тұтынудың басымдығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Жалпы алғанда, бұйрық Қазақстанда мал шаруашылығын ұзақ мерзімді дамытуға және тұрақты ішкі нарықты қалыптастыруға бағытталған. Бұл отандық фермерлер мен ет өңдеушілердің позициясын нығайтып, тұтынушылар үшін сапалы сиыр етінің қолжетімділігін арттыруы тиіс.

Айта кетейік, Үкімет отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов Ауыл шаруашылығы министрлігіне бір апта ішінде мал шаруашылығын одан арты дамыту бойынша нақты ұсыныстар енгізуді тапсырған еді.

Депутат Қырықбаев ет экспортына салынған тыйымды жоюды сұрады.