Кенесарының Құраны Астанада сақтаулы тұр

Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының мамандары 50-ден аса көне еңбектің дәлме-дәл көшірмесін жасады, деп хабарлайды 24KZ. Өйткені бұлардың түпнұсқасы шет елдерде сақтаулы тұр. Мамандар коллекцияны бұдан кейін де толықтыра беруге ниетті. Ал бұл қандай құнды дүниелер? Ұлттық орталықта қандай қолжазбалар сақтаулы тұр?

Қолжазбалар және сирек кітаптар қоры тарихымызда айшықты мәнге ие көне еңбектермен толықты. Ұлттық орталық мамандары арғысы IX ғасырда жазылған құнды кітаптардың дәлме-дәл көшірмесін жасап, көпшілік назарына ұсынып жатыр. Бұл түпнұсқалар Түркия, Иран, Ресей сынды 12 елге жасалған экспедицияның нәтижесі. 

Жандос Болдықов, Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының директоры:

- Тарихи тұлғалар жазған кітаптар, мысалы, сол кезде Алтын Орда бар, Қазақ хандығы бар, Қарахан заманындағы кітаптардың көшірмесін жасап қойдық. Ол біздің мақтаныш, себебі елімізде мұндай үлкен коллекция жоқ деп айта аламын. Ең көнесі бізде IX ғасырдан бері «Ырық бітіг» кітабы. Сол бүгінгі күнге дейін бар. 

Мамандар Қазақстандағы және шетелдегі көне қолжазбалардың дәлме-дәл көшірмесін жасауды үш жыл бұрын қолға алды. Бұл еңбектердің дені араб, парсы, шағатай, сондай-ақ латын, кирилл қаріптерімен жазылған. Бүгінге дейін 55 кітаптың факсимельді көшірмесі жасалды.

Алмат Әпсалықов, Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының бас сарапшысы:

- Ол әртүрлі қолжазбалар. Діни кітаптар бар, тарихи еңбектер бар, философия, логика және басқа мазмұнда кітаптар бар. Мысалы, мынау Махмұт Қашқаридің еңбегі шамамен XI-XII ғасырда жазылған. Ол еңбек – араб және түркі сөздігі. Бірақ тек қана сөздік емес, осында филология, тарих, фольклор және басқа құнды мәліметтер жинақталған.

Мамандар: «көне еңбектердің қатталуы да ерекше», – дейді. Оның көшірмесін жасауға 1-2 ай кетеді. Алдымен дизайнерлер кітаптың беттерін реттесе,  реставраторлар былғары, мата немесе арнайы қағаздан мұқабасын жасап тігеді. Нәтижесінде осындай айрықша кітаптар пайда болады. Бұл «Бұхара мейманының кітабы» немесе Михманнама-И Бұхара еңбегінде қазақ халқының салт-дәстүрі, өзге елдермен байланыс орнатуы баяндалған.  

Бұл Құранды XIX ғасырда Марал ишан Кенесары ханға сыйлаған. Ішінде арнайы дұға жазылыпты. Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының мамандары былтыр қасиетті кітаптың дәлме-дәл көшірмесін жасаған. Бұның түпнұсқасы осы орталық қорында сақтаулы.

Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының мамандары факсимельді көшірмесі жасалған қолжазбалар санын 100-ге жеткізбекші. Кейін ел аумағында көшпелі көрме жасап, көпшілікке көрсетеді. Құнды жәдігерлер қазір де студенттер мен ғалымдар үшін қолжетімді.

Авторлары: Мерей Мұратхақызы, Артур Горшняков