Көлік жүйесінің бәсекеге қабілеттілігі арта түсті

Egemen.KZ парақшасындағы ақпаратқа сәйкес, Qazaq24.com хабар таратты..

Мемлекет басшысы «Turkistan» газетіне берген сұхбатында көлік-логистика саласын ел дамуының стратегиялық басымдықтарының бірі ретінде айқындады. Президент транзиттік әлеуетті тиімді пайдалану арқылы географиялық артықшылықты нақты экономикалық ресурсқа айналдыру қажеттігін атап өтті.

Теңізге тікелей шығатын жолы болмаса да, еліміз Еуразия құрлығының дәл ортасында орналасуы арқылы жаһандық транзиттік тізбектерде ерекше рөл атқаруға мүмкіндік алып отыр. Бұл – географиялық артықшылықты нақты экономикалық табысқа айналдыруға бағытталған жүйелі саясаттың нәтижесі.

Үкімет отырыстарында да көлік инфрақұрылымын дамыту өнеркәсіп, экспорт, өңдеу мен өңірлік байланыстарға тікелей ықпал ететін маңызды фактор ретінде қарастырылып келеді. Премьер-министр Олжас Бектеновтің айтуынша, көлік-логистика инфрақұрылымының жетілдірілуі экономиканың барлық саласына мультипликативті әсер береді.

Президент сұхбатында айтылған маңызды бағыттың бірі – Транскаспий халықаралық көлік бағыты. Қазіргі күрделі геосаяси жағдайда аталған маршруттың маңызы арта түсті. Халықаралық сарапшылардың бағалауынша, Орта дәліз Қазақстанды Еуропа мен Азия арасындағы балама емес, сенімді әрі тұрақты транзиттік бағытқа айналдыра алады.

Теміржол инфрақұрылымы жаңғырып жатыр

Теміржол саласы кейінгі жылдары қарқынды жаңғыру кезеңіне өтті. Ел Президентінің транзиттік әлеуетті арттыру жөніндегі тапсырмалары нақты нәтижелерге ұласты. Көлік вице-министрі Жәнібек Тайжановтың дерегінше, былтыр тасымалдау көлемі шамамен 318 млн тоннаға жетіп, рекордтық көрсеткіш тіркелді, ал биыл бұл көрсеткіш 327 млн тоннаға жетеді деп болжанды. Транзиттік тасымалдардың жыл сайынғы өсімі 20% деңгейінде болуға тиіс.

Транзиттік әлеуетті әлі де арттыру мақсатында бірқатар жұмыс атқарылып жатыр. Ірі жобалардан былтыр «Достық – Мойынты» мен «Алматы айналма жолы» жобасы аяқталып 911 шақырым жаңа жол пайдалануға берілді, сөйтіп бағыттағы өткізу қабілеті 5 есеге артты.

Биыл «Қызылорда – Мойынты» мен «Дарбаза – Мақтаарал» учаскелерінің құрылысы, сондай-ақ «Алтынкөл – Жетіген», «Бейнеу – Маңғыстау» бағыттарын жаңғырту жұмыстары аяқталады.

Инфографиканы жасаған – Зәуреш Смағұл, «ЕQ»

Теміржолдарды жөндеу жұмыстары да қарқынды жүргізіліп келеді. Былтыр 1,5 мың шақырым жол жөнделсе, биыл 1,6 мың шақырымды жаңарту жоспарланған. Жаңа техника мен вагондар жеткізілуі де көліктің сапасы мен сенімділігін күшейтеді. 236 локомотив, 1,4 мың жүк пен 191 заманауи жолаушылар вагоны тасымалдауға шығарылады.

Халықаралық көлік дәліздері де дамып келеді. Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша порттар инфрақұрылымы жаңғыртылып, отандық сауда флоты 4 пароммен толықтырылады. Контейнер тасымалы көлемі 90 мың ЖПЭ-ге дейін жеткізілмек. Солтүстік – Оңтүстік дәлізіндегі батыс өңір теміржол желілерінің жаңғырту жұмыстары да биыл аяқталады. Бұған қоса вокзалдарды жаңғырту бағдарламасы кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, биыл толық аяқталуы жоспарланған.

«Осылайша, биыл еліміздің заманауи, тұрақты әрі бәсекеге қабілетті көлік жүйесін қалыптастыратын маңызды кезеңге айналмақ», деді Ж.Тайжанов.

Экономист әрі көлік логистикасы саласының сарапшысы Алмас Чукиннің транзиттік саясаттың тиімділігіне қатысты өз пікірі бар. «Елге маңыздысы – қанша жүк өткенін ғана есептеу емес, сол транзит экономикаға қандай қосылған құн әкелді деген сұрақ. Бұл – қоймалау, сервистік қызмет пен қайта өңдеу арқылы шешілетін мәселе», дейді ол.

Тәуелсіз логистика сарапшыларының айтуынша, шекаралық рәсімдердің ұзақтығы мен әкімшілік кедергілер транзиттің жылдамдығына әсер етеді. Мемлекет басшысы бұл түйткілдерді шешуге цифрландыруды кеңейту, ведомствоаралық үйлесімді күшейту мен жеке инвестициялар тарту қажеттігін атап өтті. Қазір «бір терезе» қағидаты, электронды құжат айналымы мен логистикалық хабтар құру мәселелері күн тәртібінде тұр.

Автожолдағы ауқымды жұмыс

Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру шеңберінде елімізде өңірлер арасындағы көлік қатынасын жақсарту, жол қозғалысы қауіпсіздігін арттыру мен халықтың өмір сапасын көтеру мақсатында автожол инфрақұрылымын жүйелі жаңғырту жалғасып жатыр. Биыл атқарылатын жұмыс туралы Көлік вице-министрі Мақсат Қалиақпаров айтып берді.

Оның айтуынша, биыл шамамен 11 мың шақырым автожолда жаңғырту жұмысы жүргізіледі. Бұл көлемнің 2,3 мың шақырымы – құрылыс пен реконструкциялауға, 5 мың шақырымы – күрделі және орташа жөндеуге, ал 4 мың шақырымы – жергілікті маңызы бар жол желісін дамытуға бағытталады. Биылға жоспарланған ірі жобалар қатарында Қызылорда – Жезқазған (208 км), «Орталық – Батыс» (896 км), Ақтөбе – Ұлғайсын (232 км), Қарағанды – Жезқазған (572 км) және өзге бағыттар бар. Вице-министр аталған жобалар транзиттік-көліктік әлеуетті арттыруға айтарлықтай ықпал ететінін айтты.

Бұған қоса, ірі қалалардың айналма жолдарын салу мен реконструкциялау негізгі басымдықтардың бірі саналады. Атап айтқанда, Сарыағаш, Қызылорда, Петропавл мен Рудный қалаларының айналма жолдары бойынша жобалар жүзеге асырылмақшы. Туристік және шекаралық бағыттарды дамыту аясында Рахман қайнарларына апаратын жол мен Петропавл – Ресей шекарасы учаскесін жаңғырту жұмыстары жалғасады. Күрделі және орташа жөндеу шеңберінде Жезқазған – Петропавл, Атырау – Орал, Жаңаөзен – Кендірлі, Мұқыр – Құлсары, Макинск – Ақсу – Торғай бағыттарындағы жолдар қамтылады. Жергілікті маңызы бар желі бойынша Ақтау – Форт-Шевченко, Түркістан – Шәуілдір, Чапай – Сайқын жобалары іске асады, Семей қаласындағы автогужевтік көпір құрылысы жалғасады.

Автожол саласын цифрландыру бағытында да кешенді шаралар атқарылып отыр. Қазір республиканың автомобиль жолдарында 71 автоматтандырылған өлшеу стансасы бар (оның 38-і республикалық, 33-і жергілікті желіде). Алдағы кезеңде олардың саны 220-ға жеткізілмекші. Стансалар «Әкімшілік өндірістердің бірыңғай тізілімі» процессингтік орталығымен интеграцияланған. Бұл салмақ параметрлерін бұзуға қатысты нұсқамаларды автоматты режімде қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ 2026–2027 жылдары 33 автомобиль өткізу пункті жаңғыртылып, 2030 жылға қарай олардың өткізу қабілеті 35 млн тоннаға дейін ұлғайтылмақшы.

Биыл автожол саласындағы басқару мен мониторинг үдерістерін цифрландыруды қамтамасыз ететін e-Joldar бірыңғай жүйесін іске қосу жоспарланып отыр. Аталған жүйе эталондық деректерді шоғырландыруға, жол төлқұжаттары мен жөндеуаралық мерзімдер бойынша ақпараттың ашықтығы мен қоғамдық бақылаудың кеңеюіне мүмкіндік береді.

Мақсат Қалиақпаровтың айтуынша, алдағы кезең автожол саласы үшін инфрақұрылымды жаңғырту, қолданыстағы жол желісін жөндеу мен цифрлық шешімдерді енгізуді үйлестіретін маңызды кезең болады. «Келесі жылға ауқымды жұмыс жоспарланған, Мемлекет басшысы қойған барлық міндет мерзімінде әрі толық орындалатын болады», деді ол.

Әуежай мен әуе қатынасының әлеуеті артады

Биыл азаматтық авиация саласында авиациялық хабтарды дамыту мен транзиттік әлеуетті күшейту бағытындағы жұмыс жалғасады. Бұл туралы сауалымызға Көлік министрлігі Азаматтық авиация комитетінің төрағасы Салтанат Томпиева жауап берді.

Оның айтуынша, еліміздің жетекші авиациялық тораптарында инфрақұрылымдық жобалар кешені іске асырылып жатыр. Астана мен Шымкент әуежайларында екінші ұшу-қону жолақтарының құрылысы басталып, Алматы әуежайының ішкі рейстер терминалы жаңғыртылады. Ақтау әуежайының перронына күрделі жөндеу жасалады. Бұған қоса, өңірлік нысандар бойынша Атырауда жаңа терминал салынып, Павлодар әуежайы реконструкцияланады. Катонқарағай, Зайсан мен Кендірлі курорттық аймақтарындағы аэродромдардың құрылысы аяқталып, Арқалық әуежайы қалпына келтіріледі.

Инфрақұрылымды жаңарту аясында әуежайларда JetA-1 авиаотын сақтау мен құю жүйелері жаңаланып, авиакомпанияларға қызмет көрсетудің сенімділігі артады. Жыл соңына дейін отандық тасымалдаушылар 9 жаңа ұшақ сатып алып, әуе паркі 118 бортқа дейін ұлғаяды. Бұл тасымалдар өткізу қабілетін кеңейтіп, өңірлердің әуе қолжетімділігін арттыруға ықпал етеді. Туризм мен өңірлік қатынастарды қолдау үшін әлеуметтік маңызы бар 23 бағыт субсидияланатын болады.

Халықаралық әуе қатынасын дамыту бойынша да жоспар ауқымды. Тоқтатылған рейстерді қалпына келтіру, қолданыстағы бағыттар жиілігін арттыру мен жаңа бағыттарды ашу көзделген. Бағыт желісі Орталық Азия, ТМД, Таяу Шығыс, Еуропа мен Азия елдеріне кеңейтіледі. Вена, Токио, Рим, Әбу-Даби, Әр-Рияд, Даммам, Ларнака, Амман, Сиань, Шанхай, Үрімжі, Қашғар, Варшава мен өзге де қалаларға рейстер ашу қарастырылған.

Саланың кадрлық әлеуетін арттыру мақсатында даярлау жүйесі реформаланады, авиациялық оқу орталығын құру мәселесі пысықталады. Сонымен бірге паспорттық бақылау, e-Freight және басқа да цифрлық шешімдерді енгізу жалғасады.

«Биыл ICAO-мен бірлесіп азаматтық авиацияның Бас жоспары әзірленіп, саланы 2050 жылға дейін дамытудың стратегиясы дайындалады. Бұл міндеттер кешені инфрақұрылымдық әрі реттеуші мәселелерді шешуге, саланың ұзақ мерзімді тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған. Нәтижесінде, авиациялық тасымалдардың сапасы мен қолжетімділігі артып, ұшу қауіпсіздігі күшейеді, еліміздің өңірлік және халықаралық авиациядағы рөлі нығаяды», деді С.Томпиева.

Көлік-логистика саласы ел экономикасының жаңа архитектурасын қалыптастырып жатыр. Президент белгілеген стратегиялық бағдар мен Үкімет жүзеге асырып отырған реформа бұл саланың маңызын арттыра түсті. Ендігі міндет – транзиттік әлеуетті тек сандық көрсеткішпен емес, сапалы экономикалық нәтиже арқылы өлшеу. Бұған қоса қолда бар әлеуетті тиімді іске асырып, елді Еуразия кеңістігіндегі сенімді әрі табысты логистикалық хабқа айналдыру.

Соңғы жаңалықтар