Коучтерді лицензиялау ұсынылды

Әлеужеліде блогерлер «қып-қызыл ақшаға» сататын курстардың көпшілігі сапасыз әрі ғылыми негізі жоқ.

Осындай пайдасыз дүниеге кезіккен азаматтар күн сайын жапа шегуде. Осылай деген сенаторлар блогерлердің әрекетіне жауапкершілікті күшейтуді талап етіп отыр. Әр қайсысына мониторинг жүргізіп, лицензиялауды ұсынды. Алдағы уақытта бұл үрдіс қалай реттелмек? 

Блог, коуч, инфлюенсер. Оларға қараша жұрт сенуге әуес. Кейбірі сенгені соншалық, ақылы курсын сатып алып, пайдаға кенелемін деп үміттенеді. Соңында «сан соғады». Әлеуметтік желіні «жаулаған» блогерлерді лицензиялап, арнайы реестрін құрған жөн. Бұл жауапсыз әрекеттерді тежеп, азаматтардың құқықтары мен қауіпсіздігін сақтау үшін қажет. Депутаттар мәселеге тағы бір мәрте назар аударды. Пайдасыз, күмәнді курстар көбейді, дейді. 

Геннадий Шиповских, ҚР Парламенті Сенатының депутаты:

- Осының барлығымен біз күресу үшін арнайы біқатар мәселелерді енгізген болатынбыз. Қаржылық мониторинг агенттігі біздің деп сауалымызды құптап алдағы уақытта заңсыз онлайн казиноларға жарнама істегені үшін, гивтарды ойнатқаны үшін болашақта қылмыстық жауапкершілік енгізілетін болады. Тіпті кейбір блогерларды коучтерді сертификациялауға қатысты бүгінде мәселе туындап отыр. Әрине оның барлығы менің ойымша қордаланып қалған мәселелерді біржақты шешуге өзінің септігін тигізеді деп мен меніммен айта аламын.

Депутат онлайн курстар мен ұтыстар ұқсас тәсілмен жұмыс істейтінін айтады: Күрделі дағдыны оңай үйрену, мол табысқа тез жету. Құрғақ уәдеге сенген азаматтар уақытын да, қаржысын да жоғалтып, күткен нәтижеге қол жеткізе алмай дал болады. Әрине кәсіби психологтар бұндай әрекетті қолдамайды және сертификаттау мәселесін көтеру орынды деп есептейді. Мәселен, АҚШ пен Еуропа елдерінде онлайн-курс сататын адам міндетті түрде біліктілігін дәлелдейді.

 Александр Рущук, психолог:

- Онда тек бос уәде ғана бар, адамдар көңілі қалып, көп ақша жұмсап жатыр. Психика өзгермейді, денсаулық жақсармайды, ақша табамын деген жалған үміт орындалмайды. Өкінішке орай, Қазақстанда бұл сала кәсіби деңгейде реттелмеген. Блогер-психологтар өте көп. Өздері 3-5 айлық курс қана оқып, дәріс береді. Менің ойымша, оларды лицензия мен сертификат алуға міндеттеу қажет. Кәсіби білімі тексеріліп, шынымен маман екендігі анықталуы тиіс. Себебі кейбіреуі тәуелділіктен немесе күйзелістен 3 күнде арылтамын деп уәде береді. Расында бұл тіпті жоғары білімі бар маманның қолынан келмейді. 

Әлеуметтік желілердегі жаппай агрессивті жарнама онлайн-курстар мен ұтыстардың кең таралуына себеп болып отыр. Тіпті құмар ойынға үгіттейтіндер бар. Оңай табысқа қызыққандар осы тұзаққа көп ілінеді. Қаржылық мониторинг агенттігі жыл басынан бері құмар онлайн ойын жарнамалаған 37 блогерді анықтады. Оларға 4 млн теңгеден аса айыппұл салды. Пысықайлар бұл соманы пысқырар емес.Себебі блогердің жарнамадан табатын табысы айыппұлдан әлдеқайда көп.

ЦИТАТА: Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігі

Қолданыстағы әкімшілік санкциялар құмар онлайн ойындарын жарнамалайтын адамдардың алатын пайдасымен мөлшерлес емес. Бұл оларды заңсыз қызметін жалғастыруға ынталандырады. Мысалы, 600 мыңнан астам оқырман жазылған аудиториясы бар блогер-музыкант Р.Ш. Шамшыраққа қатысты онлайн-казино жарнамалау фактісі бойынша әкімшілік істер екі рет қозғалды. Басқа жағдайда, блогер Н.М. Тұрғанов өзінің парақшасында онлайн-казино жарнамасын бірнеше рет орналастырған, ол үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Осыған байланысты Агенттік заңсыз ойын бизнесінің әрекетін жарнамалау үшін қылмыстық жауапкершілікті енгізу және әкімшілік жауапкершілікті қатаңдату бойынша түзетулерді әзірлеп, Әділет министрлігіне жіберді.

Жауапкершілікті қатаңдатуға қатысты ұсыныстар жыл соңына дейін пысықталады. Агенттікпен қатар Бас прокуратура, Әділет, Ішкі істер министрліктері әлеужелідегі бассыздықтарды зерделеуде. Әкімшілік, Қылмыстық кодекстерге нақты түзетулер енгізу көзделіп отыр.

Рухани Әбдірахман