Күзгі жиын терім қорытындысы

Агротехнологиялар тиімділігін тағы дәлелдеді. Бүгін үкімет отырысында күзгі жиын-терімге қатысты баяндама жасаған ауыл шаруашылық министрі осы пайымын жеткізді.

Егістікті әртараптандыру нәтижесінде биыл бидай алқабы 900 мың гектарға қысқарғанды. Алайда бұдан өнімділік азаймады - керісінше артты. Сонымен биыл бидай 12,2 млн гектарға егіліп, 20 млн тоннадан астам өнім алынды. Бұл былтырғымен салыстырғанда жарты млн тоннаға көп. 

Бұршақ және майлы дәнді-дақылдың да биылғы шығымы бітік.  Жалпы, ел бойынша түрлі дақыл егілген 16 млн гектардан 27 млн тонна астық жиналып, қамбаға құйылған екен. Элеваторларға 7 млн 700 мың тоннасы өткізілді. Бұл былтырғыдан екі есе көп. Салалық министрдің айтуынша, экспорттық субсидиялау бағдарламасы да ауыз толтырып айтарлық нәтиже берді. Өткен маусымда астық экспорты 47%-ға артып, 13,5 млн тоннаға жуықтаған. Осы бір оң үрдістен айнымас үшін бағдарлама келесі жылдың қыркүйегіне дейін ұзартылды.

Айдарбек Сапаров, ҚР Ауыл шаруашылығы министрі:

- Бүгінгі күннің өзінде жаңа өнімнің шамамен 2,2 млн тонна астық экспортталды. Бұл өткен жылғымен салыстырғанда 21 пайызға көп. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, астықты терең өңдеу бойынша 5 инвестициялық жоба іске асырылуда. Бұл жобалар нәтижесінде нарықта қосымша 2,5 млн тонна астық тартылатын болады. Астық сақтау сыйымдылығы республика бойынша 30 млн 700 мың тоннаны құрайды. Оның ішінде лицензияланған кәсіпорындарда 13,3 млн тонна, шаруаларда 17,4 млн тонна.  

Былтыр қант қызылшасының мол өнімі жиналып, бірақ оны өткізу тұрғысынан мәселе туындаған еді. Осыны еске алған Үкімет басшысы ауыл шаруашылығы министрінен қазіргі жағдайды сұрады.

Олжас Бектенов, ҚР премьер-министрі:

- Былтыр қант қызылшасы бойынша проблемалық мәселелер болды. Биыл қалай?

Былтыр қант қызылшасының 25 мың га егілсе, биыл ол алқаптар қысқарып, тәтті түбір орнына басқа дақылдар отырғызылды. Биылғы болжам бойынша 850 мың тонна өнім алынбақ. Бүгінде оның 43 пайызы жиналғанын жеткізді министр.

Айдарбек Сапаров, ҚР Ауыл шаруашылығы министрі:

- 363 мың тонна, оның 277-сі зауыттарға өткізілді. Үш зауыт қабылдап жатыр. Биыл жоспар бойынша Меркеге 300 мың тонна, Ақсуға 300 мың тонна, 250 мыңы Көксуға жеткізіледі. Бүкіл зауыттар істеп жатыр.

Көктемгі егіс пен орақ науқанына ертерек қамданып, шаруаларға қаржыны осы бастан қарастыру, себілетін минералды тыңайтқыш көлемін арттыру сияқты премьер-министрдің бірқатар тапсырмасын алып шыққан ведомство өкілі отырыстан кейін тілшілермен жүздесті. Ішкі нарықты отандық көкөніспен қамту мәселесіне қатысты сауалға жауап берді. Еске салсақ, былтыр сыртқы сұраныс артып, картоп бағасы көтерілген еді. Көкейдегі сұрақ - ендігі жылы бұл жағдай қайталанбай ма?

Айдарбек Сапаров, ҚР Ауыл шаруашылығы министрі:

- Біз биыл картоп салу жерінің санын көбейтіп, қосымша 2 млн 900 мың тонна картоп алып отырмыз. Бүгінгі күні шаруашылықтар жергілікті жерлерде өздері 110-120 теңгеден сатып жатыр. Ал енді орта баға дүкендерде 180-185-тен болып тұр. Жалпы баға осы күні тұрақты болуға тиісті.

Министрліктің агроөнеркәсіптік субсидия бойынша шаруалардың алдындағы берешегі бар. Бүгінде оның құны 341 млрд  теңгеден асқан. Брифинг кезінде Айдарбек Сапаров бұл мәселе шешімін табатынын жеткізді.

Айдарбек Сапаров, ҚР Ауыл шаруашылығы министрі:

- Биыл резервтен 57 млрд теңге қосымша берілген болатын. Қараша мен желтоқсан айларында үнемдесек, оны әр облысқа таратып береміз. Болмайтын болса, келесі жылдың қаңтар және ақпанда жаңа субсидиялар бекітілген. Депутаттар қолдады, соның ішінде қарыздар да қарастырылған. 2022-2023 жылдан келе жатқан қарыздарды жабуға тырысамыз.

250 млрд теңгенің жеңілдетілген несие бағдарламасының көмегімен ауыл шаруашылығы техникасы жаңарды. Әзірге оның көрсеткіші 6,5 пайыз шамасында. Дегенмен соңғы екі жылда ауыл тозу деңгейі 80-нен 70 пайызға дейін төмендеді. Салалық министр 1 қазаннан бастап 2026 жылғы көктемгі дала жұмыстарына өтінім қабылдау басталды. Қарашаның екінші онкүндігінде шаруаларға револьверлі кредит беру ашылады. Бұл бір ғана кепілдікпен жыл сайын несие алуға мүмкіндік бермек.

Авторлары: Бақыт Топтаева, Руслан Әлиев