Несие саны және мерзімі өткен күндер: кредиттік рейтинг қалай қалыптасады

АСТАНА, 23 қараша – Sputnik. Қазақстанда кредиттік бюролар заң бойныша адамның кредиттік тарихын ғана емес, дербес кредиттік рейтингін де жүргізіп отырады. Соған қарай кредитті мақұлдау ықтималдылығын бағалауға болады. Sputnik Қазақстан кредиттік рейтингті жүргізу тәртібін ұсынады.

Балл есептеледі

Кредиттік бюро дербес кредиттік рейтинг жасағанда қарыз алушының кредиттік тарихы және басқа да дербес деректерінің негізінде автоматты түрде балл есептейді. Соған қарай кредитті мақұлдау ықтималдығын бағалауға болады. Рейтингке көптеген фактор әсер етеді. Олар:

мерзімі өткен күндердің болуы;

қолданыстағы кредиттердің саны;

борыштардың көлемі мен жиілігі;

қарыздың жүктемесі;

сот пен коллекторлық істер.

Алайда дербес рейтингте жоғары баллдың өзі кредиттің мақұлданатынына әрдайым кепіл бола бермейді. Банктер мен микроқаржы ұйымдары қарызға ақша бергенде жеке алгоритмдерін, сондай-ақ, әртүрлі скорингтік модельдерді пайдаланады.

Рейтинг банктен кредит алуға қалай әсер етеді?

Кредиттік рейтинг қарыз алушының адалдығы мен сенімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Рейтинг неғұрлым жоғары болса, кредиттік тәуекелдер соғұрлым төмен болады. Соның нәтижесінде кредитті мақұлдау ықтималдығы артады.

"Қарыз алушының кредиттік рейтингі төмен болса, банктер мен микроқаржы ұйымдары кредит беруден бас тартуға құқығы болады. Себебі төмен рейтинг ақшаны қайтармаудың жоғары тәуекелін білдіреді. Кредит беру кредитордың міндеті емес, құқығы болып табылады. Мерзімін кешіктірулер болмаса да, банк тәуекелді тым жоғары деп санаса, бас тартуы мүмкін", - дейді мамандар.

Ал кредит берудің алдында қаржы ұйымдары клиенттің төлем қабілеттілігін бағалауға міндетті. Бұл - заңның басты талабы.

Кредиттік рейтингті қалай жақсартуға болады?

Кредиттік рейтингті жақсарту үшін алыдмен кредиттерді уақытында төлеу керек. Төлемді есептен шығару күніне дейін 5-7 жұмыс күні бұрын жасаған дұрыс.

"Егер мерзімінен бұрын өтеу мүмкіндігі болса, оны қолданыңыз. Дегенмен, банктің мерзімінен бұрын өтеуді дұрыс жазғанына көз жеткізіңіз. Кредитті толық өтеу туралы анықтаманы да сұраңыз. Ал кредит мерзімін өткізіп алған жағдайда кредиторлардан қашпау қажет. 2021 жылғы 1 қазаннан бастап Қазақстанда проблемалық берешекті реттеудің бірыңғай құқықтық режимі қолданылады", - дейді қаржыгерлер.

Кредиттік рейтингті қалай тексеруге болады?

Қазақстан азаматы жылына бір рет өзінің кредиттік рейтингін тегін тексере алады. Рейтингті онлайн тексеру жолдары:

1.

eGov.kz порталы;

2.

Бірінші кредиттік бюро сайты немесе қосымшасы (1cb.kz);

Офлайн тексеру жолдары:

1.

"Мемлекеттік кредиттік бюро" АҚ (МКБ);

2.

"Бірінші кредиттік бюро" ЖШС (БКБ);

3.

ХҚКО немесе Қазпочта бөлімшесі.

Кредиттік рейтингті тексеру үшін жеке куәлікті көрсету керек.