Өзге біреудің есебінен бешбармақ жеді : тойдағы шақырылмаған қонақтарды жазалауға бола ма

Алматы тұрғыны шетелдік досымен бірге дәм татып, суретке түсу үшін қыз ұзату тойына шақыртусыз келген қонақтар туралы оқиғаны бөлісті. Tengri Life заңгерден мұндай әрекет үшін тегін тамақ ішуді көздегендерге нақты жауапкершілік қарастырылған ба, жоқ па екенін сұрап білді.

Тойға шақырылмаған қонақтар

Алматы тұрғыны әлеуметтік желіде қыз ұзату тойында болған ерекше жағдайды айтып берді. Оның сөзінше, мейрамханадағы бір орынның құны 55 мың теңге болған. Ұйымдастырушылар қонақтар тізімін алдын ала бекітіп, отырғызу жоспарын дайындаған.

Алайда той кезінде ақысы төленген бірнеше орынды бейтаныс адамдар иемденіп алғаны анықталды.

"Менің екі туған әпкем келіп, үстелдегі орындары бос емес екенін айтты. Мән-жайды анықтай бастағанымызда, ол жерде бейтаныс әйелдер бір шетелдікпен отырғанын көрдік", - дейді жазба авторы.

Ұйымдастырушылар той кезінде жанжал шығармауды жөн көрген. Шақыртусыз қонақтар өздеріне күдікпен қарап жатқанын байқап, көп ұзамай кетіп қалған.

Автордың айтуынша, кейін шараның QR-код арқылы қолжетімді болған онлайн-альбомынан бейтаныс әйелдердің суреттері табылған. Алматы тұрғынының сөзінше, олар шақырылған қонақтарға арналған дәмнен ауыз тиіп, суретке түсіп, видео түсірген.

Кейін ұйымдастырушылар әйелдердің әлеуметтік желідегі парақшаларын тауып, олардың бірімен хабарласқан. Жазба авторының айтуынша, хат алмасу барысында ол тойға шақырусыз келгенін жоққа шығармаған.

"Мен шетелдік досыма қазақтың қонақжайлылығын көрсеткім келді. Сіздерге сондай қиын ба?" - деп жауап берген шақырылмаған қонақ той иесіне.

Жазба 800 мыңға жуық қаралым жинады. Пікір қалдырушылар ұқсас оқиғаларын бөлісіп, бұл мәселені шешудің түрлі жолын ұсынды.

"Меніңше, әр қонақ кіреберісте сканерлеуі үшін шақыру қағазымен бірге QR-код жіберетін уақыт келді" "Алаяқтық пен алдау фактісі бойынша арыз жазыңыз. Сол ақшаны сізге төлесін. Өзге біреудің есебінен қонақжай болу оңай" "Қазақтар шынымен де қонақжайлылығымен танымал, бірақ сіздерде болған жағдай - бетпақтық. Қонақжайлылық - бұл сені үстелге шақырғанда болады, ал өз бетіңмен келіп, өзгенің есебінен ішіп-жеу емес" Заңгер не дейді?

Біз пікір алу үшін заңгер Фарит Айтбагинге жүгіндік. Оның айтуынша, сұрақ шақырылмаған қонақтарға да, мейрамхана әкімшілігіне де қойылуы мүмкін. Бұл ретте бәрі мекемемен жасалған келісім шарттарына байланысты. Егер мейрамхана кіруді бақылауға және бөгде адамдарды жібермеуге міндеттенсе, оған наразылық білдіруге болады.

"Заңсыз кірген адамдар өз әрекеттері үшін заң алдында жауап береді, бұл жария-құқықтық жауапкершілік (әкімшілік немесе қылмыстық), сонымен қатар залалды өтеу болуы мүмкін. Мейрамхана тапсырыс беруші алдында шарт бойынша жауап береді: егер іс-шара жабық түрде, келісілген тізіммен және отырғызу жоспарымен өтсе, ақысы төленген орындарға бөгде адамдарды жіберу - бұл ақылы қызмет көрсету шартын тиісінше орындамау", - деп атап өтті заңгер.

Полицияға жүгінуге бола ма?

Сондай-ақ заңгерден полицияға жүгінудің мәні бар-жоғын сұрадық. Оның сөзінше, мұндай нұсқа мүмкін, бірақ бәрі нақты нені дәлелдеуге болатынына байланысты болады.

Заңгердің пікірінше, нұсқалардың бірі - ұсақ-түйек жымқыру. Әңгіме шақырылмаған қонақтар біреудің ақысы төленген тағамы мен сусынын әдейі пайдаланған жағдай туралы болып отыр. Бұл ретте бір орын үшін төленген барлық 55 мың теңгені шығын деп санауға болмайды: олардың нақты ішіп-жегенінің құны есепке алынады.

"Ұсақ-түйек жымқыру шегі - 10 АЕК (43 250 теңге). Шектен төмен болса және бірінші рет жасалса - әкімшілік жауапкершілік", - деп түсіндірді заңгер.

Анықтама: 2026 жылы Қазақстанда айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшері - 4 325 теңге.

Тағы бір нұсқа бар: егер әйелдер өздерін шақырылған қонақ ретінде таныстырып, соның арқасында ұйымдастырушылар төлеген дәм мен басқа да қызметтерге қол жеткізсе.

"Алдау жолымен мүліктік залал келтіру - бұл бөгде адамдардың өздерін шақырылған қонақ ретінде көрсетіп, қызметкерлерді адастырып, басқа адамдар төлеген қызметтерді пайдалануы", - деп түсіндірді ол.

Алайда, іс-әрекетте осы құқық бұзушылық құрамының бар-жоғын анықтау қажет.

Анықтама: ҚР ҚК 195-бабы. "Алдау немесе сенімді теріс пайдалану жолымен мүліктік залал келтіру".

Бұл ретте, сарапшы біреудің жеке іс-шарасына заңсыз кіргені үшін ғана бөлек бап қарастырылмағанын атап өтті.

Полицияға жүгіну үшін не істеу керек?

Заңгердің айтуынша, егер тапсырыс беруші полицияға жүгінуге шешім қабылдаса, болған жағдайдың дәлелдемелерін сақтау маңызды:

банкетке арналған келісімшарт пен чек; қонақтар тізімі мен отырғызу жоспары; шақырылмаған қонақтардың суреті мен видеосы; олар арада жазылған хаттар мен куәгерлердің айғақтары; мейрамханада ішіп-жеген тағамдары мен сусындарының құнын есептеу.

Егер шақырылмаған қонақтар шақыртусыз келгенін растаса, хат алмасулар өте пайдалы болуы мүмкін.

"Жазған хаттарды нотариалды түрде бекіткен жөн - бұл дәлелдемелік күшті арттырады", - деп атап өтті заңгер.

Арызды мейрамхана орналасқан жер бойынша полицияға беруге болады.

Қандай өтемақы талап етуге болады?

Айтбагиннің айтуынша, тапсырыс беруші материалдық шығынды өтеуді талап ете алады. Мысалы, шақырылмаған қонақтар тұтынған тағамдар мен сусындардың құнын.

Жекелеген жағдайларда, шақырылған қонақтар пайдалана алмаған ақылы орындардың құны туралы да сөз болуы мүмкін.

Сонымен қатар моральдық зиян үшін өтемақы талап етуге болады, бірақ бұл үшін "тек көңіл-күйдің бұзылуын емес, келтірілген адамгершілік азапты дәлелдеу" қажет.

"Өндіріп алу үшін зиянның фактісі мен көлемін, құқыққа қайшылықты және себепті байланысты дәлелдеу керек", - деп түсіндірді заңгер.

Айта кетейік, қыркүйекте желіде ерекше үйлену тойына шақырту талқыланған болатын: қонақтардан баласыз келуді сұрап, сыйлықтың ең төменгі сомасын - бір адамға 15 мың теңге деп көрсеткен. Кейбіреулер мұндай шарттарды тым дөрекі деп санаса, басқалары бұдан ешқандай оғаштық көрмеді. Сол кезде біз той ұйымдастырушысынан қазір тойға қанша сылау қалыптасқанын және қонақтарға мейрамханадағы өз орнының құнын ескеру қажет пе екенін сұраған болатынбыз.

Фарит Айтбагин Maqsut Narikbayev University-інде "құқықтану" мамандығы бойынша бакалавриатты бітірген. 2020 жылдан бастап Астанадағы халықаралық заң компаниясында заңгер болып жұмыс істейді, қазір аға заңгер қызметін атқарады. 2023 жылдан бастап бұл жұмысты Заң консультанттары палатасының атқарушы хатшысы лауазымымен қатар алып жүр.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу