Қазақстан экономикасын қаржыландыруда банктердің рөлі күшейді

АСТАНА, 14 шілде – Sputnik. 2026 жылдың мамырындағы жағдай бойынша Қазақстан экономикасына берілген кредиттің жалпы көлемі 51,5 трлн теңгеге жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 17,8%-ға немесе 7,8 трлн теңгеге көп, деп жазды Ranking.kz.

Оның 6,4 трлн теңгесі немесе жалпы өсімнің шамамен 82%-ы банктердің үлесіне тиесілі. Банктердің кредит портфелі 43,8 трлн теңгеге дейін ұлғайды. Осылайша, банк секторы экономиканы қаржыландырудағы негізгі рөлін сақтап, барлық кредит көлемінің 85%-ын қамтамасыз етті.

"Банктен тыс сектордағы өсім негізінен квазимемлекеттік ұйымдардың есебінен болды. Олардың кредит портфелі 39,5%-ға өсіп, 4,3 трлн теңгеге жетті. Микроқаржы ұйымдарының кредит портфелі 7,2%-ға өсіп, 3,2 трлн теңгені құрады. Ал ипотекалық ұйымдардың портфелі керісінше 5,2%-ға қысқарды", - деп жазды портал.

Бизнеске берілетін кредит көлемі ұлғайып келеді

Қазақстандағы барлық кредиттік ұйымның бизнеске берген несиелері бір жылда 20,5%-ға өсіп, 24,2 трлн теңгеге жетті. Ал халыққа берілген кредит бір жыл ішінде 15,5%-ға немесе 3,7 трлн теңгеге өсті. Бұл кредиттердің басым бөлігі ұлттық валютада берілді. Нәтижесінде бөлшек кредиттердің жалпы кредит көлеміндегі үлесі 54%-дан 53%-ға дейін төмендеді. Бұл кәсіпкерлікті кредиттеу рөлінің біртіндеп артып келе жатқанын көрсетеді.

Банктік кредит портфеліндегі өзгерістер

2026 жылдың 1 маусымындағы жағдай бойынша екінші деңгейлі банктер мен Қазақстанның Даму банкінің экономикаға бағытталған кредит портфелі 44,5 трлн теңгеге жетті. Бір жыл ішінде бұл көрсеткіш 17%-ға немесе 6,5 трлн теңгеге өсті.

Банк портфелінің құрылымында да өзгеріс байқалады: бизнес сегментінің үлесі артып келеді. Екінші деңгейлі банктер мен Қазақстанның Даму банкінің бизнеске берген кредиттері 19,4%-ға өсіп, 19 трлн теңгені құрады. Бұл бөлшек кредиттердің өсімінен (15,3%) жоғары көрсеткіш. Осының нәтижесінде кәсіпкерлерді кредиттеу үлесі жалпы банк портфелінде 41,8%-дан 42,7%-ға дейін артты. Ал халыққа берілген кредиттердің үлесі 58,2%-дан 57,3%-ға дейін төмендеді.

Банктердің қаржылық қолдауындағы ең қарқынды өсіп келе жатқан сегмент – шағын кәсіпкерлік.

Шағын бизнеске берілген кредиттер:

34%-ға немесе 2,3 трлн теңгеге өсті;

жалпы көлемі 8,9 трлн теңгеге жетті.

Нәтижесінде шағын бизнестің банк портфеліндегі үлесі бір жыл ішінде 17,5%-дан 20%-ға дейін артты. Ал бизнеске берілген барлық кредит көлеміндегі үлесі 41,8%-дан 46,9%-ға өсті.

Орта кәсіпкерлікке берілген кредиттер де жоғары қарқын көрсетті:

өсім – 22,8%;

көлемі – 3,1 трлн теңге.

Ал ірі кәсіпорындарға берілген кредиттер небәрі 3,7%-ға өсіп, 7 трлн теңгені құрады.

Бөлшек кредит портфелі 25,5 трлн теңгеге жетті. Оның ішінде:

тұтынушылық кредиттер – 17,1 трлн теңге (+14,3%);

ипотекалық кредиттер – 7,3 трлн теңге (+16,7%).

Екінші деңгейлі банктердің кредиттері

2026 жылдың мамыр айының қорытындысы бойынша екінші деңгейлі банктердің экономикаға берген кредиттерінің көлемі 41,3 трлн теңгеге жетті. Кредит мерзімі бойынша ұзақ мерзімді қарыздар басым болып отыр. Олардың көлемі 17,2%-ға немесе 5,2 трлн теңгеге өсіп, 35,6 трлн теңгені құрады. Жалпы портфельдегі үлесі 85,6%-дан 86,3%-ға артты.

Қарыз алушылар санаты бойынша ең ірі сегмент – жеке тұлғалар. Бұл санатқа жеке кәсіпкерлер де кіреді. Олардың кредит портфелі:

16,4%-ға немесе 4,1 трлн теңгеге өсті;

28,7 трлн теңгеге жетті.

Заңды тұлғаларға берілген кредиттер 16%-ға өсіп, 12,5 трлн теңгені құрады. Кәсіпорындарға, соның ішінде жеке кәсіпкерлердің бизнес мақсаттарына берілген кредиттер 18%-ға өсіп, 15,8 трлн теңгеге жетті. Нәтижесінде олардың екінші деңгейлі банктердің жалпы кредит портфеліндегі үлесі 37,7%-дан 38,3%-ға дейін артты.