Қазақтан шыққан тұңғыш ұшқыш әйел Хиуаз Доспанованың туғанына 104 жыл

АСТАНА, 15 мамыр – Sputnik. Бүгін, 15 мамырда 300-ден астам жауынгерлік ұшуды орындаған қазақтан шыққан тұңғыш ұшқыш әйел - Хиуаз Доспанованың туған күні.

Ерлігі, қайсарлығы және Отанға адал қызмет етудің символына айналған қазақтың тұңғыш ұшқыш қызы Хиуаз Доспанованың есімі ерекше орынға ие. Аты аңызға айналған Хиуаз Доспанованың есімі елдің қаһармандық шежіресімен тығыз байланысты.

Ол 1922 жылғы 15 мамырда Гурьев (қазіргі Атырау) облысында дүниеге келген. Жастайынан Хиуаз аспанды арман еткен. Ол Орал қаласындағы №1 орта мектепті үздік тәмамдап, жергілікті аэроклубтан запастағы ұшқыш куәлігін қатар алып шыққан өжет қыз. Осылайша оның арманына бастар алғашқы қадамы жасалды.

© Photo : Сайт Минобороны КазахстанаХиуаз Доспанова

Хиуаз Доспанова

© Photo : Сайт Минобороны Казахстана

Ұшқыш болуды мақсат еткен Хиуаз Доспанова Мәскеудегі Н. Е. Жуковский атындағы Әскери-әуе академиясына түсуге талпынды. Алайда тағдыр оны Бірінші Мәскеу медицина институтына алып келеді. Ол оқуға үздік түлектердің бірі ретінде емтихансыз қабылданды.

Екінші дүниежүзілік соғысы басталғаннан кейін Хиуаз Доспанова 588-ші түнгі бомбалаушы әуе полкының штурманы болып қабылданды. Ол Оңтүстік майданда, Солтүстік Кавказда, Закавказьеде, Украина мен Беларусь аумағында жауынгерлік тапсырмалар орындады. Соғыс жылдарында батыр ұшқыш үш жүзден астам жауынгерлік ұшу жасады. Екі рет ауыр жараланғанына қарамастан, қайтадан сапқа оралып отырды. Жеңіс күнін Берлин түбінде қарсы алды.

© Photo : Сайт Минобороны КазахстанаХиуаз Доспанова

Хиуаз Доспанова

© Photo : Сайт Минобороны Казахстана

Оның ерлігі мен батылдығы Қызыл Жұлдыз, II дәрежелі Отан соғысы, Қызыл ту ордендерімен, "Кавказды қорғағаны үшін", "Варшаваны азат еткені үшін", "Германияны жеңгені үшін" медальдарымен және басқа да мемлекеттік наградалармен марапатталды. 2004 жылы оған "Халық қаһарманы" атағы берілді.

Соғыстан кейін Хиуаз Қайырқызы қоғамдық қызметін белсенді жалғастырып, азаматтық авиацияны дамытуға және жастарды патриоттық рухта тәрбиелеуге зор үлес қосты. Ол қайсар ерік-жігер мен борышқа адалдықтың символына айналды.

Хиуаз Қайырқызы 2008 жылғы 20 мамырда дүниеден өтіп, Алматыдағы Кеңсай зиратына жерленді. Оның өмір жолы ұлттық тарихи жадының бір бөлігіне айналып, Ұлы Жеңіске өлшеусіз үлес қосқан қазақстандық әйелдердің жанқиярлығының жарқын үлгісі болып сақталады.