Қытай ЖИ бәйгесінде үнсіз алға шығып бара ма?

BBC News жариялаған материалға сүйенген Aikyn.kz қытайлық ЖИ модельдері АҚШ нарығында қалайша кең қолданысқа еніп жатқанын және бұл үрдіс ЖИ бәсекесінің бағытын өзгерте ме деген сұрақты талдайды.

Ай сайын жүздеген миллион қолданушы Pinterest-ке кіріп, соңғы сән үлгілерін іздейді. «Ең күлкілі дүниелер» деп аталатын бір парақшада креативті адамдарға шабыт беретін неше түрлі оғаш идея толып жүр: гүлсауытқа айналған Crocs, чизбургер пішініндегі көз бояуы, көкөністен жасалған пряник үйі. Бірақ болашақ сатып алушылар бұның артындағы технология міндетті түрде АҚШ-та жасалған деп ойламауы да мүмкін.

Фото newsroom.pinterest.com сайтынан алынды.

Pinterest ұсыным жүйесін жетілдіру үшін қытайлық ЖИ модельдерін сынап көруде. «Біз Pinterest-ті жасанды интеллектке негізделген сауда көмекшісіне айналдырдық», – деді компания басшысы Билл Реди. Әрине, Сан-Франциско қаласында орналасқан бұл платформа сахна сыртындағы жүйелерін жүргізу үшін америкалық ЖИ зертханаларының кез келгенін таңдай алар еді.

Алайда 2025 жылдың қаңтарында Қытайдың DeepSeek R-1 моделі шыққалы бері Pinterest ішінде қытайлық ЖИ технологияларының үлесі арта түскен. Реди «DeepSeek сәтін» серпіліс деп атайды. «Олар оны ашық кодқа шығаруды таңдады, ал бұл ашық кодты модельдер толқынын туғызды», – деді Билл Реди. Қытайлық бәсекелестер қатарында Alibaba-ның Qwen моделі мен Moonshot компаниясының Kimi моделі бар, ал TikTok иесі ByteDance-ке ұқсас технологиямен жұмыс істеп жатыр.

Фото thewirechina.com сайтынан алынды.

Pinterest-тің технология жөніндегі директоры Мэтт Мадригалдың айтуынша, бұл модельдердің күші – оларды еркін жүктеп алып, өз компанияңның қажетіне қарай бейімдеуге болады. Ал OpenAI секілді АҚШ-тағы бәсекелестердің модельдерінде бұндай мүмкіндік қолжетімді емес. Мадригалдың айтуынша, компания ашық кодтың негізінде өзі үйреткен ЖИ модельдері дайын тұрған танымал модельдерге қарағанда шамамен 30% дәлірек нәтиже береді. Оның айтуынша, алгоритм ұсынған жауаптардың жақсаруы әлдеқайда төмен шығынмен келеді. Кейде АҚШ-тағы ЖИ әзірлеушілер ұсынатын жабық модельдерді пайдаланудан 90% арзанға түсуі мүмкін.

«Жылдам әрі арзан»

Pinterest – Қытайдың ЖИ технологиясына сүйеніп отырған жалғыз америкалық компания емес. Қытайлық модельдер Fortune 500 тізіміндегі әртүрлі компанияларда да кең тарай бастады. Airbnb басшысы Брайан Чески қазан айында Bloomberg-ке берген сұхбатында компанияның ЖИ негізіндегі клиенттерге қызмет көрсету агентін іске қосуда Alibaba-ның Qwen моделіне айтарлықтай сүйенетінін айтқан. Ол мұның үш қарапайым себебін келтірді – «сапалы», «жылдам» және «арзан».

Бұған қосымша дәлелді дайын ЖИ модельдерін жүктеп алатын Hugging Face платформасынан да табуға болады. Ол жерде Meta мен Alibaba сияқты ірі әзірлеушілердің модельдері бар. Платформада өнім жасайтын Джефф Будьенің айтуынша, шығын факторы жас стартаптарды АҚШ-тағы баламаларға қарағанда қытайлық модельдерге көбірек қаратуда. «Hugging Face-тегі ең көп трендке шыққан модельдерге қарасаңыздар, қолданушылар ең көп жүктеп, ұнатқан үлгілер алға шығады. Әдетте сол тізімнің үздік ондығында қытайлық зертханалардың модельдері көп орын алады» – деді ол. 

Фото ai.plainenglish.io сайтынан алынды.

 Қыркүйекте Hugging Face платформасында ең көп жүктелген ірі тілдік модельдер «топтамасы» ретінде Qwen Meta-ның Llama моделін басып озды. Meta 2023 жылы ашық кодты Llama ЖИ модельдерін шығарды. DeepSeek пен Alibaba модельдері шыққанға дейін олар арнайы қолданбалар әзірлейтін девелоперлер үшін негізгі таңдау болып саналды. Бірақ былтыр шыққан Llama 4 күтілген нәтижелерді ақтамады. Ал Meta көктемде шығуы мүмкін жаңа модельдер жиынтығын үйрету үшін Alibaba, Google және OpenAI-дің ашық кодты модельдерін пайдаланып жатыр деген ақпарат бар. Airbnb бірнеше ЖИ моделін қолданады. Оның ішінде АҚШ-та жасалғандары да бар. Компания бұл модельдердің бәрін өз инфрақұрылымында қауіпсіз түрде орналастырады. 

Қытайдың табысы

2025 жылға кірер тұста ортақ пікір мынадай болды. АҚШ технологиялық компаниялары миллиардтаған доллар жұмсаса да, қытайлық компаниялар алға шығуы мүмкін.

«Бұрын бұл негізгі әңгіме еді, бірақ қазір олай емес», – деді Будье. «Қазір ең мықты модель – ашық кодты модель». Стэнфорд университеті өткен айда жариялаған есепте қытайлық ЖИ модельдері жаһандық бәсекелестеріне «жетіп қана қоймай, тіпті озып кетуі мүмкін» екені айтылады. Бұл мүмкіндіктер мен оны қолданатын адамдар саны тұрғысынан болады.

Жақында BBC-ге берген сұхбатында Ұлыбританияның бұрынғы вице-премьері сэр Ник Клегг АҚШ компаниялары адам ақылынан да асып түсетін ЖИ-дің жасалуына көп мән беріліп отырғанын атап өтті. Былтыр сэр Ник Meta-дағы (Llama әзірлеушісі) жаһандық саясат жөніндегі басшы қызметінен кеткен. Ал компания жетекшісі Марк Цукерберг өзі «суперинтеллект» деп атайтын мақсатқа жету үшін миллиардтаған доллар бөлуге уәде берген. Қазір кейбір сарапшы мұндай амбицияларды бұлыңғыр әрі нақты айқындалмаған деп атап, бұл Қытайға ашық кодты ЖИ кеңістігінде үстемдік етуге мүмкіндік беріп отыр дейді.

Фото lab51.io сайтынан алынды.

«Міне, ирония осында», – деді сэр Ник. «Әлемдегі ең үлкен автократия» мен «әлемдегі ең үлкен демократия» – Қытай мен АҚШ арасындағы бәсекеде Қытай «бәсекелесіп жатқан технологияны демократияландыруға көбірек үлес қосып отыр». Стэнфорд есебі Қытайдың ашық кодты модельдер жасаудағы табысын ішінара мемлекеттік қолдаумен түсіндіреді. Ал әлемнің екінші шетінде OpenAI секілді АҚШ компаниялары табысты арттыру жолында қатты қысым көріп отыр. 

Компания былтыр жазда екі алғашқы ашық кодты модель шығарды. Бірақ негізгі ресурсын ақша табуға мүмкіндік беретін жабық модельдерге құйып келеді. OpenAI басшысы Сэм Альтман қазан айында маған компанияның есептеу қуатын көбейтуге және серіктестермен инфрақұрылымдық келісімдер жасауға агрессивті түрде инвестиция салып жатқанын айтты.

«Табысымыз өте тез өседі. Бірақ біз алдағы модельдердің машиналық оқыту мүмкіндіктеріне ірі көлемдегі қаржы құямыз. Келесі модельге де, одан кейінгісіне де, тағы келесілеріне де инвестицияны жалғастырамыз», – деді ол.