Тоғыз сараптама және сотсыз екі жыл: Атырауда егіздерге қатысты зорлық ісі сотқа жетпей тұр

Балалардың анасы істің созылып кеткенін, тергеудің бірнеше рет тоқтатылып қайта басталғанын және мүдделер қақтығысы болуы мүмкін екенін айтып, тергеуді Қазақстанның Ішкі істер министрлігіне беруді талап етуде.

Оның сөзінше, осы уақыт ішінде тергеу бірнеше рет тоқтатылып, шағымдардан кейін қайта жалғасқан. Ал негізгі фигурант ұзақ уақыт бойы қорғау құқығы бар куәгер мәртебесінде қалған.

Әңгіме 2023 жылғы 20 қарашада тіркелген қылмыстық іс туралы болып отыр. Ол ҚР ҚК 121-бабының 4-бөлігі бойынша — кәмелетке толмағандарға қатысты сексуалдық сипаттағы зорлық әрекеттерге байланысты қозғалған. Арызды егіз қыздардың анасы бұрынғы күйеуіне қатысты берген.

Арыз берушінің айтуынша, тергеуге сенімсіздік тудыратын себептердің бірі — бұрынғы күйеуінің туысының сот жүйесінде жұмыс істеуі. Ол күдіктінің әпкесі Атыраудағы кәмелетке толмағандар ісі бойынша мамандандырылған ауданаралық соттың судьясы екенін және істің нәтижесіне мүдделі болуы мүмкін екенін алға тартты.

Әйелдің пікірінше, тергеу созылып кеткен. Оның сөзінше, екі жылдан астам уақыт ішінде іс бірнеше рет тоқтатылып, шағымдардан кейін қайта жалғасқан. Ал тергеу материалдарды сотқа жіберудің орнына жаңа сот-медициналық сараптамаларды тағайындауды жалғастырып келеді.

Оның айтуынша, тек Бас прокуратура мен ҚР ІІМ-ге жүгінгеннен кейін ғана, 2025 жылғы 7 сәуірде істің фигуранты күдікті ретінде танылған. Бұған дейін ол ұзақ уақыт бойы қорғау құқығы бар куәгер мәртебесінде жүрген.

Арыз беруші бөлек атап өткендей, балалар проктологы Кривчачтың қорытындысы бар болса да, тергеу органдары жаңа сот-медициналық сараптамаларды тағайындауды жалғастырып келеді.

Сонымен қатар, әйелдің айтуынша, 2025 жылғы 28 қарашада іс тағы да тоқтатылған, алайда ол бұл туралы тек 17 желтоқсанда ғана білген. Осыдан кейін ол екі күн бойы облыстық прокуратураға арыздар жолдаған.

Оның сөзінше, 2025 жылғы 30 желтоқсанда адвокаттарымен бірге облыстық прокуратураға барған кезде тергеу қайтадан жандандырылған.

Әйел атап өткендей, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметке, ҰҚК департаментіне және полицияның ішкі қауіпсіздік басқармасына жолданған арыздары қайтадан ол шағымданып отырған органдарға кері жолданған.

Прокуратура, полиция және сот не деп жауап берді?

Редакция Атырау облыстық сотына, облыстық полиция департаментіне және облыстық прокуратураға сауалдар жолдады.

Атырау облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы төрағасының міндетін атқарушы Зауре Қазақбайдың хабарлауынша, аталған қылмыстық іс облыс соттарының өндірісінде жоқ. Ал күдіктімен туыстық байланыс болуы мүмкін деген сұраққа жауапта түсініктеме берілмеген.

Сотта былай деп түсіндірді: «Хатта көрсетілген мәселелер бойынша сіз алдын ала тергеу органдарына жүгіне аласыз. Сондай-ақ, Атырау облыстық соты өз өкілеттігіне сәйкес нақты істі тек апелляциялық тәртіппен қарау барысында ғана құқықтық ұстанымын білдіре алады».

Облыс прокурорының бірінші орынбасары Елдос Қылымжановтың хабарлауынша, тергеу барысында жіберілген олқылықтар үшін екі тергеуші қызметінен босатылған. Алайда прокуратура олардың кім екенін нақтыламады.

Оның айтуынша, облыстық прокуратура тергеудің алғашқы күндерінен бастап ерекше қадағалау орнатып, процессуалдық прокурор тағайындаған және қажетті тергеу әрекеттерін жүргізу үшін бес нұсқау берген.

Сондай-ақ, ол қылмыстық істің бұған дейін тоқтатылғанын растады.

«Алайда жәбірленуші тарап өкілінен өтініштер түсуіне байланысты істі толықтықты, жан-жақтылықты және объективтілікті қамтамасыз ету мақсатында қайта жандандырып, қосымша сараптамалар тағайындалды», — делінген жауапта.

Прокуратура деректеріне сәйкес, іс бойынша Атырау, Ақтөбе, Астана және Алматы қалаларында, соның ішінде комиссиялық және қосымша түрлерін қоса алғанда, тоғыз сот-медициналық сараптама тағайындалып, жасалған.

«Қылмыстық іс материалдарында балалар хирургі В. Кривчачтың қорытындылары бар, алайда олардың тұжырымдары ықтимал сипатта болып, мемлекеттік мекемелерде салалық мамандардың қатысуымен жүргізілген комиссиялық сот-медициналық сараптамалардың нәтижелерімен жоққа шығарылды», — деді Қылымжанов.

Прокуратура деректеріне сәйкес, қазір Астанада қосымша кешенді сот-медициналық сараптама тағайындалған. Оның жүргізілу кезеңінде тергеу мерзімі уақытша тоқтатылды.

«Қылмыстық қудалау органы істің мән-жайларын жан-жақты, толық әрі объективті зерттеу үшін барлық қажетті шараларды қабылдап жатыр. Мүдделер қақтығысы немесе қызметкерлердің заңсыз әрекеттері туралы уәждер тексерілді, алайда объективті дәлел табылған жоқ. Тергеудің барысы облыстық прокуратураның бақылауында», — делінген жауапта.

Атырау облыстық полиция департаментінің тергеу басқармасының бастығы Мұхтар Бектұрғановтың айтуынша, түпкілікті шешім қосымша тергеу аяқталып, кезекті кешенді сараптаманың нәтижелері алынғаннан кейін қабылданады.

«Іс материалдарына қатысты өзге ақпарат қолжетімділігі шектеулі санатқа жатады және ҚР ҚПК-нің 201-бабына сәйкес жария етуге жатпайды», — деп атап өтті ол.

«Іс орнынан қозғалмай тұр»

Құқық қорғау органдарының жауаптарымен балалардың анасы келіспейді.

Әйелдің айтуынша, іс кемінде алты рет тоқтатылған, ал қаулылар тек шағымдардан кейін ғана жойылған.

Ол мамандардың барлық сараптамалық қорытындыларында дерлік проктологтың қатыспағаны көрсетілгенін, осы себепті бірқатар сұрақтарға жауап беру мүмкін болмағанын алға тартады.

«Өздері сараптама тағайындайды, біз шағымданамыз — оны жояды, содан кейін қайтадан тағайындайды, тек өткізу орнын ғана өзгертеді. Іс орнынан қозғалмай тұр. Сотқа жіберіп, шешім қабылдаудың орнына қайта-қайта сараптамалар тағайындалады», — дейді ол.

Арызданушының айтуынша, балалар проктологы Кривчачтың қорытындысы ақыр соңында соңғы сараптамалардың біріне енгізілген.

«Соңғы қаулыны оныншы сот-медициналық сараптаманың нәтижесі бойынша тоқтатты деп көрсетті. Бірақ айқай-шумен ақыры Кривчачтың проктолог ретінде жасаған қорытындысын осы сараптамаға енгізді. Сарапшы қорытындысында проктолог маманның тұжырымын сараптаманың құрамдас бөлігі ретінде қарастыруға болады деп жазған, алайда істі бәрібір тоқтатып отыр», — дейді ол.

Әйел сондай-ақ, кімнің қызметінен босатылғанын түсінбейтінін айтты, өйткені оның сөзінше, тергеуді әлі күнге дейін сол бір қызметкерлер жүргізіп отыр.

«Екі қызметкер жұмыстан босатылды дейді — бірақ нақты кім? Өйткені ПД бастығының орынбасары Байжанов, тергеу басқармасының бастығы Бектұрғанов орнында, тергеушілер Шапихов, Қалмұханов, Теміржанова - бәрі орнында», — дейді арызданушы.

Ол бөлек атап өткендей, Кривчачты прокуратура жауабында көрсетілгендей хирург емес, нақты балалар проктологы деп тану қажет екенін талап етеді.

«Тергеу соты да олардың әрекеттерін заңсыз деп танып, бұл туралы жеке қаулысында көрсетті. Қорытындының ықтимал сипатта ма, әлде басқа мәнде ме, бағасын сот береді», — дейді арызданушы.

Қазір тергеу Астанада тағайындалған кезекті кешенді сараптамаға байланысты тағы да уақытша тоқтатылған. Балалардың анасы істі ҚР ІІМ-ге беруді талап етіп, дәлелдерге әрі қарай баға беруді соттың өзі жүргізуі тиіс екенін алға тартады.

Айнұр САПАРОВА

Бүгін, 17:45