Отменил покупку авиабилета и потерял 68 тысяч тенге: законно ли это в Казахстане?

Қазақстан азаматы ұшақ билетін сатып алу кезінде ұшу бағытын шатастырып алып, арада небәрі 14 минут өткен соң оны қайтармақ болған. Алайда оған 71 мың теңгенің 3 364 теңгесі ғана қайтарылған. Осындай қателік үшін билет құнының басым бөлігін ұстап қалу заңды ма? Бұл сұраққа адвокат жауап берді. Толығырақ Tengrinews.kz материалында.

"14 минутта 68 мың теңгесінен айырылды": не болды?

Желіде ұшақ билетін сатып алу кезінде қателесіп, салдарынан билет құнының басым бөлігінен айырылған жолаушы туралы жазба жарияланды.

31 қазанда ер адам Ақтаудан Алматыға ұшып келген. 2 қарашада кешке ол келесі күнге кері бағытқа билет сатып алуды ұйғарған. Алайда ұшу бағытын шатастырып, Алматы – Ақтау бағытының орнына Ақтау – Алматы бағытын таңдаған. Билет құны 71 374 теңге болған.

Арада 14 минут өткен соң жолаушы қатесін байқап, билетті қайтаруға өтініш берген.

"Алайда әуекомпания 71 374 теңгенің 3 364 теңгесін ғана қайтарды. Қалған 68 010 теңге ұсталған. 3 қараша таңертең досым тағы билет сатып алып, Ақтауға басқа әуекомпания рейсімен қайтты", - делінген жарияланымда.

Ер адам әуекомпанияға өтініш жазып, ақшаны қайтару мәселесін қайта қарауды сұраған.

Әуекомпания не деп жауап берді?

Бұл жағдайға қазақстандық әуекомпания түсініктеме берді. Ер адам билетті үшінші тараптың сервисі арқылы сатып алғандықтан, тасымалдаушы оған сол сервиске жүгінуге кеңес берген.

"Әуе билетін қайтару шарттары сатып алынған тариф ережесімен реттеледі. Әуе билеті мен төленген қаражатты қайтару оны сатып алған жерде жүзеге асырылады", - деп хабарлады Air Astana.

Бұл ретте компания өкілдері ұсталған 68 010 теңге қалай есептелгенін және нақты осы жағдайда ақшаны қайтару сомасын қайта қарау мүмкіндігі бар-жоғын түсіндірмеді.

Тауарды 14 күн ішінде қайтару туралы заң ше?

Қазақстанда сатып алушының азық-түлікке жатпайтын тиісті сападағы тауарды 14 күн ішінде айырбастауға немесе қайтаруға құқығы бар. Бұл норма "Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" заңның 14-бабында қарастырылған.

Бұл ереже әуе билеттеріне қолданыла ма? Tengrinews.kz бұл туралы Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Абзал Қасымжановтан сұрады.

Оның айтуынша, әуе билетін кәдімгі тауар сияқты қайтару мүмкін емес.

"Қазақстанда заңмен бекітілген "кез келген әуе билетін сатып алғаннан кейін 24 сағат ішінде айыппұлсыз қайтаруға болады" деген жалпы ереже жоқ. Жекелеген тауарларды 14 күн ішінде қайтару туралы норманы әуе тасымалына автоматты түрде қолдануға болмайды", - деп түсіндірді адвокат.

Заңгердің айтуынша, кейбір әуекомпаниялар мен билет сату сервистері қате сатып алынған билетті ақшадан айырылмай қайтаруға мүмкіндік береді. Алайда мұның бәрі нақты тариф талаптарына байланысты.

Сондықтан жолаушы билетті сатып алғаннан кейін 14 минуттан соң қайтарған күннің өзінде, бұл ақша толық көлемде қайтарылатынына кепілдік бермейді.

Билет құнының 95 пайызын ұстап қалу заңды ма?

Қасымжановтың айтуынша, ұсталған ақшаның көлемі заңбұзушылық болғанын білдірмейді.

"Жолаушы өз еркімен ұшудан бас тартқан кезде қайтарылатын қаражат мөлшері сатып алынған тариф шарттарына байланысты. Алайда билеттің "қайтарылмайтын" тарифке жататыны сатушыны осы шартты дұрыс қолдану міндетінен босатпайды", - деп түсіндірді адвокат.

Бұл ретте жолаушы небәрі 3 364 теңгенің қайтарылғанын түсіндіруді талап етуге құқылы.

"68 010 теңгенің барлығын автоматты түрде "айыппұл" деп атауға болмайды. Бұл тарифтің қайтарылмайтын бөлігі немесе бірнеше ұсталым жиынтығы болуы мүмкін", - деп атап өтті Қасымжанов.

Сондықтан заңгер билет құнының нақты есебін сұратуға кеңес береді. Яғни, ұшу қызметі қанша тұрғанын, бағаға қандай салық пен алымдар кіргенін және компания неге ақшаны ұстап қалғанын анықтау қажет.

Жолаушы ұшу бағытын шатастырып алса ше?

Егер жолаушы бағытты қате көрсетіп, билет оның сұранысы бойынша рәсімделсе, ақшаны толық қайтаруға автоматты түрде үміттенуге болмайды.

Алайда қатені сатушы жіберсе немесе билет рәсімдеу кезінде техникалық ақау болса, ақшаны қайтару тәртібі өзгеше болуы мүмкін.

"Мәжбүрлі қайтаруға негіз болатын жағдайлардың бірі ретінде тасымалдау құжаттарының дұрыс рәсімделмеуі де қарастырылған. Алайда маршрутты таңдауда жіберілген жеке қатені қосымша тексерусіз сатушының билет рәсімдеу кезіндегі қатесіне теңестіруге болмайды", - деп түсіндірді адвокат.

Сондықтан заңгер жолаушыларға әуе билетін, тапсырыс растамасын, скриншоттар мен қолдау қызметімен арадағы хат алмасуды сақтап қоюға кеңес береді.

Қайтарылмайтын билетті қандай жағдайда қайтаруға болады?

Қайтарылмайтын тариф жолаушы ұшудан өз еркімен бас тартқан жағдайларда қолданылады. Алайда заңнама мен әуе тасымалы ережелерінде мұндай билеттің ақшасын қайтаруға мүмкіндік беретін жағдайлар да қарастырылған.

Мысалы, авиация туралы заңға сәйкес, әуекомпания кінәсінен рейстің мәртебесі бес сағаттан аса уақытқа өзгеріп, жолаушы ұсынылған рейспен ұшудан бас тартса, билет құны толық қайтарылуы мүмкін.

"Мәжбүрлі қайтаруға негіз болатын жағдайларға алдын ала брондалған орынды ұсына алмау, бір билет бойынша транзиттік рейстер арасындағы байланыстың қамтамасыз етілмеуі, тасымалдау құжаттарының дұрыс рәсімделмеуі, сондай-ақ медициналық құжаттармен расталған жолаушының немесе онымен бірге сапарға шығатын отбасы мүшесінің ауруы не қайтыс болуы жатады", - деді Қасымжанов.

Бұл ретте адвокат барлық жағдайда билет құны толық қайтарыла бермейтінін нақтылады. Қайтарылатын сома ұшудан бас тарту себебі мен сапардың мән-жайына байланысты.

Ақшаны кім қайтаруы керек: әуекомпания ма, әлде билет сату сервисі ме?

Қасымжановтың айтуынша, әуекомпания тасымалдау қызметі мен өзі белгілеген тарифтерге, ал билетті сату сервисі тапсырысты рәсімдеу мен ақшаны қайтару процесіне жауап береді.

Егер жолаушы билетті арнайы сервис арқылы сатып алса, алдымен сол сервиске жүгінгені жөн.

"Алайда дау туындаған жағдайда екі тарапқа да жазбаша өтініш жолдауға кеңес беремін. Ақшаны ұстап қалу туралы шешімді кім қабылдағанын, қаражатты кім ұстап қалғанын және оның сомасы қалай есептелгенін анықтауды талап ету қажет. Жауапкершілікті төлемнің қай қосымша арқылы жасалғанына қарап қана анықтауға болмайды", - деп түсіндірді ол.

Ақша қайтарылмаса, не істеу керек?

Адвокат алдымен компанияға жазбаша талап-арыз жолдап, билетті сатып алу кезінде қолданыста болған тариф шарттарын және ұсталған қаражаттың толық есебін сұратуға кеңес береді.

Егер компания мәселені шешпесе, жолаушы eOtinish платформасы арқылы Азаматтық авиация комитетіне немесе тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі мемлекеттік органға жүгіне алады.

Заңгердің айтуынша, егер компания ақшаны қайтару сомасын қате есептесе, тариф шектеулері туралы алдын ала хабарламаса немесе билетті клиенттің тапсырысына сәйкес рәсімдемесе, сотқа жүгінудің мәні бар.

"Талап арыз дайындау кезінде арнайы сотқа дейінгі шағымдану тәртібін сақтау маңызды. Қағидалардың 137-тармағына сәйкес, тасымалдаушы шағымды толық немесе ішінара қанағаттандырудан бас тартқан жағдайда не шағым жолданған күннен бастап 15 жұмыс күні ішінде жауап бермесе, жолаушы сотқа жүгіне алады", - деп түсіндірді Қасымжанов.

Анықтама: Абзал Қасымжанов – Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ заң факультетінің бакалавриатын және "Болашақ" бағдарламасымен Ұлыбританиядағы Глазго университеті (University of Glasgow) заң факультетінің магистратурасын бітірген. Жұмыс өтілі - 15 жылдан астам.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу