Тынысты тарылтқан тозған кәріз

Ең алғаш бұл мәселе кенттегі Жел­тоқсан көшесі №28 тұрғын үйден басталғанымен, бүгінде оған көршілес көпқабатты үй­лер­дің тұрғындары да шағым ай­тып отыр. Бұрын бір подъез­де ғана сезілген жағымсыз иіс қ­азір бәріне тараған. Кейде кә­різ құдықтары толып, лас су жертөлеге жайылады. Мұн­дай көрініс тұрғындардың тұр­мысын қиындатып қана қой­май, денсаулығына да қауіп төн­діріп отыр.

Тұрғындардың «тілегі»

Тұрғындардың айтуынша, кәріз құдықтарының жиі бітелуі қалыпты жағдайға ай­налған. Әр жолы арнайы ме­­кеме келіп құдықтарды таза­ла­ғанымен, араға аз уақыт салып мәселе қайта қайталанады. Сондықтан халық уақытша та­за­лау жұмыстары мәселені шеш­пейтінін айтады.

«Біз көпқабатты тұрғын үй­дің тұрғындары ретінде бір­не­ше жылдан бері шешімін тап­пай ке­ле жатқан күрделі мә­­­­селеге бай­ланысты көмек сұ­рай­мыз. Нақ­тысын айтсам, үйіміздің кіре­берісінде (подъезде) кәріз жүйе­сінен шығатын жағымсыз иіс үздіксіз сезіледі. Иістің күштілігі сон­шалық, пәтерлерде тұрмыс кешу мүмкін болмай қалды. Терезе ашқанның өзінде жағымсыз иіс кетпейді. Бұл жағдай ұзақ уақыттан бері жалғасып келеді. Аталған мәселе  бірінші кезекте тұрғындардың денсаулығына кері әсерін тигізуде. Яғни  көп­ші­лігіміздің басымыз ауырып, өзі­мізді жайсыз сезінеміз. Әсі­ре­се, балалар мен қарт адам­дар үшін бұл үлкен қауіп ту­дыру­­да. Осыған байланысты жауап­­ты мекемелерден кәріз жүйе­сіне жан-жақты тексеру жүргізіп, ақауларды анықтап, мәселені мүмкіндігінше қысқа мерзімде шешуді сұраймыз. Тұрғындардың денсаулығы мен қауіпсіздігін ескеріп, бұл мә­селеге бейжай қарамай, нақ­ты шаралар қабылдайды деп сенеміз», – дейді кент тұрғыны Гүл­зипа Сарбалаева. 

Оның сөзінше, тұрғын­дар бірнеше жылдан бері түр­лі мем­лекеттік органға шағым­да­­­­­нып келеді. Оның ішінде Тұр­­ғын үй-коммуналдық ша­руа­шылығына, санитариялық-эпи­демиологиялық бақылау қыз­­метіне, облыстық бас­қар­­­­­­­­маларға, тіпті Президент Әкімшілігіне дейін хат жолданған. Алайда халық нақты нәтиже көрмегенін айтады.

Шағым негізінде Са­ни­­тариялық-эпи­де­­мио­логиялық бақылау бас­қар­масы мамандары тексеру жүр­гізіп, тазалау жұмыстарын ұйым­дас­тырған. Бірақ көп ұзамай кәріз құдықтары қайта бітеліп, жағымсыз иіс бұрынғыдай тарала бастаған.

«Қазалы ауданының Әйтеке би кентіндегі Желтоқсан кө­ше­сі, 28 үйде тұрамын. Біз тұ­ра­­тын үш бесқабатты тұрғын үй­дің кәріз жүйесіне «Қазалы су сервис» мекемесі қызмет көр­­сетеді. Алайда осы аумақ­тың кә­різ желілері мен құдық­та­ры­на 36 жылдан бері күрделі жөн­деу де, жаңғырту да жүргі­зіл­меген. Соның салдарынан кә­різ құдықтары жиі бітеліп, жа­ғымсыз иіс подъездерге та­рай­ды. Үйімізде таза ауамен ты­­ныстаудың өзі қиын болып кет­ті. Осы жағдайға байланыс­ты аудандық Санитариялық-эпи­демиологиялық бақылау басқармасына шағымданып, фото-дәлелдерімді жібердім. Мамандар келіп, тиісті жұмыс­тарды атқарғанымен, мәселе тү­бе­гейлі шешілген жоқ. Қазір де құдықтар жиі бітеледі, ал жа­­ғымсыз иіс қайта-қайта шы­ғып тұрады. Біз уақытша та­за­лау жұмыстарын емес, 36 жыл­дан бері жаңартылмаған кә­різ жүйесін толық жөндеп, жаң­ғыртуды сұраймыз. Өйт­ке­ні бұл жай ғана тұрмыстық қо­лайсыздық емес, тұрғындардың денсаулығына, санитариялық жағдайға және өмір сүру сапасына тікелей әсер ететін мә­се­ле. Сондықтан жауапты мекемелер тұрғындардың үнін ес­тіп, мәселені созбалаңға салмай, нақты шешім қабылдайды деп үміттенеміз», – дейді кент тұрғыны Төлеуғазы Есмамбетов. 

Тұрғындардың пікірінше, мәселе тек Желтоқсан кө­шесімен шектелмейді,  кент­тегі Счастнов және Жанқожа көшелеріндегі кәріз құдықтары да жиі бітеледі. Бұл инженерлік желілердің жалпы жағдайының нашар екенін көрсетіп отыр.

«Әйтеке би кентіндегі Счастнов көшесінің тұрғынымын.  Өзім 5-қабатта тұрсам да, екі жыл­­­дан бері кәрізден шыққан кү­лімсі иіс өкпені қабады.  Әсі­ре­се, жаз мезгілінде таңғы са­ғат 7-8, қысқы күндері 8-9 ара­лы­ғын­­да су айдаған сәттері қатты сезіледі.  Ауық-ауық тереземізді ашып,  иісті кетіруге мәжбүрміз.  Екі жылдан бері тиісті орындарға талай өтініш тастадық. Тіпті екі-үш мәрте ақылы түрде ка­на­лизацияның суын тартқызып,  тазалау жұмыстарын жүргіздік. Бірақ бәрібір күлімсі иістен ары­­ла алмай отырмыз. Бі­з­­дің өті­нішімізге құзырлы орын­дар­дың алаңдап отырғаны да бай­қалмайды. Аталмыш аумақ хал­қы бұл келеңсіздікті жедел түр­де шешуді талап етеміз», – дейді тағы бір тұрғын Айгүл Бай­қадамова.

Күтуден басқа қайыр жоқ

Осы мәселеге байланысты Қазалы ауданының тұрғын үй-ком­муналдық шаруашылығы, жо­лаушылар көлігі және ав­то­­мобиль жолдары бөлімі өз ұстанымын білдірді. Ресми мәлімет бойынша, бөлім бас­шы­­­сының міндетін атқарушы, «Қазалы Су Сервис» мекемесі бас­шысының міндетін уақытша атқарушы және КСК өкілдері тұр­ғындармен кездесіп, жағдай­ды зерделеген.

Бөлімнің мәліметінше, жа­­­­ғымсыз иістің бас­ты себебі – бұған дейін кәріз суы­ның жертөлеге жиналып, ыл­ғал­дың сақталуы байланысты бол­са керек. Сол себепті иіс по­дъездерге тарай бастаған. Жауапты мекеме бүгінде жертөлеге топырақ төселіп, хлорлау жұ­мыс­тары жүргізілгенін хабарлады. Мамандардың айтуынша, жертөле толық құрғағаннан кейін жағымсыз иіс біртіндеп жойы­лады. Сонымен қатар бұл мәселе тұрақты бақылауда еке­нін алға тартты.

«Ресми мәліметке сәйкес, жа­­ғымсыз иістің негізгі себе-бі – бұ­ған дейін кәріз суының жер­төлеге өтіп, онда ылғалдың жи­налуынан туындап отыр. Со­ның салдарынан жертөледегі иіс подъездерге тараған. Осыған бай­ланысты тұрғындарға жер­төледегі ылғалдың толық кебуіне белгілі бір уақыт қажет екені тү­сіндірілген. Қазір жертөледе иіс­тің алдын алу мақсатында то­пырақ төсеу және хлорлау жұ­мыстары жүргізілді. Жауапты ме­кеме аталған шаралардың нә­тижесінде жағымсыз иіс бір­тіндеп жойылады деп күті­ле­тінін, ал мәселе бөлімнің тұ­рақ­ты бақылауында екенін ха­бар­лайды», – дейді бөлімнің жаз­баша жауабында.

Алайда тұрғындар бұл тү­сін­дірмені жеткіліксіз деп са­най­ды. Өйткені олар үшін бас­ты мә­селе – иісте емес, оның үз­дік­сіз қайталана беруінде болып тұр. Егер тозған инженерлік же­лі­лер то­лық жаңартылмаса, бү­гінгі та­залау жұмыстары бұл түйт­кілдің ертең тағы да қайта­лан­байтынына кепіл бола алмайды.

Негізінен коммуналдық инф­рақұрылымның тозуы елі­міздің көптеген өңіріне тән мә­селе. Сарапшылардың пі­кі­рін­ше, кәріз желілерінің қыз­мет ету мерзімі аяқталған жағ­дай­да оларды кезең-кезеңімен жаң­ғырту қажет. Әйтпесе, ке­лең­сіз жағдайлар жиілеп, сани­тария­лық қауіп арта түсетіні айтылады.

Әйтеке би кенті тұрғын­да­ры­ның дәл қазіргі сәттегі та­ла­­бы да осы. Олар жауапты ме­ке­­­­­мелерден уақытша шаралар емес, инженерлік желілердің тех­­­­никалық жағдайына толық са­рап­тама жасап, күрделі жөн­деу немесе толық жаңғырту бағдар­ла­масын әзірлеуді сұрайды.

Қазір жауапты мекемелер мә­селенің бақылауда екенін айт­­­қанымен, тұрғындар нәти­же­ні сөзден емес, нақты істен кү­теді. Сондықтан Әйтеке би кентін­дегі түйткілді уақыт созбай шешу – тек үш үйдің ғана емес, жалпы халықтың денсаулығы мен қауіпсіздігі үшін маңызды екенін қаперге алған абзал. 

Ербақыт ЖАЛҒАСБАЙ, Қызылорда облысы