Университеттердің автономиясын жүйелі түрде арттыру қажет депутат

Оның айтуынша, қолданыстағы модель шектеулі күйінде қалып отыр және университеттердің толыққанды институционалдық дербестігін қамтамасыз етпейді.

— Жаһандық білім беру кеңістігінің трансформациясы жағдайында университеттер білім генерациясының, инновациялар мен экономикалық өсудің орталықтарына айналып отыр. Алайда, Қазақстанда жүргізілген талдауларға сәйкес қабылданған шаралар уақытша сипат алған, шын мәнінде жоғары және жоғары оқу орынынан кейінгі білім беру ұйымдарында толыққанды дербестік қамтамасыз етілмеген, — деді Ғалиасқар Сарыбаев Сенаттың жалпы отырысында.

Сауалда қазіргі заманғы университеттер тек білім беру мекемелері ғана емес, сонымен қатар білім, инновациялар мен экономикалық өсуді қалыптастыратын орталықтар екені баса айтылған. Бұл ретте халықаралық тәжірибе академиялық, қаржылық және ұйымдастырушылық дербестікті кеңейту ЖОО-лардың жаһандық рейтингтердегі орнына, ғылымның дамуына және инвестиция тартуға тікелей әсер ететінін көрсетеді.

— Қолданыстағы модель басқару, инвестиция тарту, халықаралық ынтымақтастықты дамыту және ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру мүмкіндіктерін шектейді. Сақталып отырған әкімшілік басқару жүйесі шешім қабылдауда көп мерзімді қажет етеді, университеттердің жаңа технологиялық өзгерістерге жедел бейімделуіне мүмкіндік бермейді, — деді депутат.

Сонымен қатар сенатор жоғары білім беру жүйесіндегі институционалдық теңсіздікке назар аударады. Nazarbayev University сияқты кеңейтілген автономияның сәтті мысалдары бола тұра, бұл модель басқа жетекші ЖОО-ларға, соның ішінде ұлттық зерттеу университеттеріне таралмайды, бұл олардың дамуын және халықаралық ғылыми-білім беру күн тәртібіне қатысуын шектейді.

Сенатордың ұсынысы — автономды білім беру ұйымдары институтын жүйелі түрде қалыптастыруға көшу. Оның ішінде заңнаманы кеңейту және бұл мәртебені ұлттық зерттеу университеттеріне беру, автономияның сараланған моделін енгізу, эндаумент-қорларды дамыту, байқау кеңестерінің жұмысын жетілдіру, сатып алудың арнайы режимдерін енгізу, сондай-ақ ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру мен халықаралық мамандарды тартуға жағдай жасай отырып, ЖОО-лардың кадрлық және қаржылық дербестігін кеңейту қарастырылған.

Айта кетейік, бұған дейін студенттер мен оқытушылардың академиялық мүмкіндіктері кеңейетінін жазған едік.