ҰҚК операциясынан кейін ұсталған судьялардың ісі бойынша апелляция қандай шешім қабылдады

Петропавл қаласында апелляциялық сот инстанциясы алаяқтық жасағаны үшін сотталған Солтүстік Қазақстан облысы соттарының екі бұрынғы төрағасына қатысты резонансты істі қарады. Нәтижесінде бір бұрынғы судьяның үкімі өзгеріссіз қалдырылса, екіншісінің жаза мерзімі қысқартылды, деп хабарлайды Tengrinews.kz.

Петропавл қаласында апелляциялық сот инстанциясы алаяқтық жасағаны үшін сотталған Солтүстік Қазақстан облысы соттарының екі бұрынғы төрағасына қатысты резонансты істі қарады. Нәтижесінде бір бұрынғы судьяның үкімі өзгеріссіз қалдырылса, екіншісінің жаза мерзімі қысқартылды, деп хабарлайды Tengrinews.kz.

Бұл іс өңірде үлкен қоғамдық резонанс тудырды. Сотталушылар орындығына бірден екі сот төрағасы отырды.

46 жастағы Бекбол Баймаханов 2022 жылдан 2024 жылға дейін СҚО мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы болып қызмет атқарды. Ол 2024 жылдың желтоқсанында қылмыс үстінде ұсталған.

41 жастағы Ерлан Ибраев 2021 жылдан бастап 2025 жылдың қаңтарына дейін Петропавл қалалық № 2 сотының төрағасы лауазымын иеленді. Өткен жылдың қаңтар айында ол қамауға алынды..

Олармен бірге сотталушылар орындығында Алматыдан келген заң кеңесшісі Артем Иванов пен Солтүстік Қазақстанда жол құрылысы және саудамен айналысқан екі кәсіпкер - Погосян мен Мелконян болды.

Судьяларға алаяқтық жасады деген айып тағылды, нақтырақ айтқанда, олар өздері қарамаған және шешіміне әсер ете алмайтын істер бойынша оң шешім шығарып беру үшін сыйақы алған.

Істің бірінші эпизодында судья Баймахановтың есімі аталады. Айыптау актісіне сәйкес, СҚО экономикалық сотына даулы жер учаскелеріне қатысты көп жылдан бері соттасып келе жатқан коллекторлық агенттік талап арыз түсірген. Коллекторлық агенттіктің мүддесін заңгер Иванов қорғаған.

Сот төрағасы Баймаханов бұл істен хабардар болған соң, істі қарап жатқан судья Омаровтан заңгер Ивановпен кездесу ұйымдастыруды сұраған. Осы кездесуде заңгер Баймахановқа 20 мың доллар (9,5 миллион теңгеден астам) пара ұсынған. Айыптауда кейінірек судья мен заңгер сыйақы сомасын 50 мың долларға (24 миллион теңгеден астам) дейін көбейтуге келіскені айтылады: 20 мың доллар – бірінші инстанция сотының шешімі үшін, 30 мың доллар – апелляциялық инстанция шешімі үшін.

Сол уақытта судья Омаров бастығының заңсыз мәмілесінен хабардар бола тұра, ҰҚК-ге жазбаша арыз түсірген. Осыдан кейін Баймахановқа қатысты кешенді жасырын тергеу амалдары басталды.

Іс материалдарынан белгілі болғандай, 2024 жылғы 18 желтоқсанда заңгер Иванов судья Омаров арқылы Баймахановқа пара сомасының бір бөлігін (15 мың доллар) берген. Сот төрағасы ұсталғаннан кейін бұл ақшаны ҰҚК қызметкерлері оның қызметтік кабинетінен тауып, тәркіледі.

Бұдан бөлек, айыптау нұсқасы бойынша, Баймаханов өзінің әріптесі әрі досы – Петропавл қалалық № 2 сотының төрағасы Ерлан Ибраевпен бірлесіп басқа да ауыр сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарын жасаған.

Екінші эпизодта айыптау тарапы Геворг Погосянның жол құрылысы фирмасын атайды. Аудандық құрылыс бөлімі жол жөндеудегі олқылықтарға байланысты компанияны мемлекеттік сатып алудың жосықсыз қатысушысы деп тануды талап етіп, СҚО мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына талап арыз түсірген.

Айыптау қорытындысында жол маманының өз беделі үшін алаңдауы негізсіз болғаны айтылды: жолдан табылған ақаулар ол кезде жойылып қойған, сондықтан сот сөзсіз кәсіпкердің пайдасына шешім шығаратын еді. Алайда Погосян сенімді болу үшін өзіне жақсы таныс Петропавл қаласының № 2 сотының төрағасы Ибраевтан мәселені шешуге көмектесуін сұраған, ал ол өз кезегінде Баймахановқа жүгінген. Судья Баймаханов екеуіне 2,5 миллион теңге көлеміндегі ақшалай сыйақы үшін "мәселені шешуге" келіскен. Айыптау актісінде жол маманының ақшаны Ибраевқа оның үйінің кіреберісінде бергені көрсетілген. Ол соманы жұбайымен бірге санап алып, кейін қаражаттың бір бөлігін Баймахановқа берген.

Үшінші эпизодта кәсіпкер Гамлет Мелконян пайда болады. Айыптау нұсқасы бойынша, ол несие берушілерге қарыз болып қалып, өзін банкрот деп тану және қарыздарын есептен шығару үшін сот төрағалары Ибраев пен Баймахановқа пара беруге бел буған. Бастапқыда сыйақы сомасы 10 мың долларды (шамамен 5 миллион теңге) құраған, бірақ кейін ол екеуіне 2 миллион теңгеге дейін төмендетілген.

СҚО МАЭС төрағасы Баймаханов басқа судьяның қызметіне араласуға құқығы болмаса да және іс бойынша шешімге әсер ете алмаса да, осы банкроттық туралы істі ерекше бақылауға алған. Сот кәсіпкердің жеке кәсіпкерлігін банкрот деп таныды. Осыдан кейін ол пара сомасын танысынан қарызға алып, ақшаны дәмхананың әжетханасында судья Ибраевқа берген. Ол Баймахановқа 1 миллион теңгесін ұстатқан. Бұл ақша да кейін СҚО МАЭС бұрынғы төрағасының қызметтік кабинетінен тәркіленді.

Айта кетерлігі, апелляциялық инстанцияда СҚО МАЭС-тің Мелконянның жеке кәсіпкерлігін банкрот деп тану туралы шешімі банкроттыққа негіз жоқ болғандықтан жойылды.

Судьялар Баймаханов пен Ибраевқа қызметтік бабын пайдалана отырып, аса ірі мөлшерде алаяқтық жасады деген айып тағылды. Істің қалған фигуранттары ірі мөлшерде пара бергені үшін айыпталды.

Жарыссөз кезінде прокурор Солтүстік Қазақстан облысы мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының бұрынғы төрағасы Бекбол Баймахановты 12 жылға, Петропавл қалалық № 2 сотының бұрынғы төрағасы Ерлан Ибраевты жеті жылға бас бостандығынан айыруды сұрады. Мемлекеттік айыптаушы соттан заңгер Артем Иванов пен кәсіпкерлер Геворг Погосян мен Гамлет Мелконянға алты жылдан жаза тағайындауды өтінді.

Судьялардың өздері мен олардың қорғаушылары бүкіл іс ҰҚК тарапынан жасалған арандатушылыққа негізделгенін мәлімдеді.

4 наурызда Петропавл қалалық сотының судьясы Әсем Жанәлина үкім кесті.

"Баймаханов кінәлі деп танылып, оған түпкілікті жаза ретінде сегіз жылға бас бостандығынан айыру және мемлекеттік қызметте лауазымды қызмет атқару құқығынан өмір бойына айыру жазасы тағайындалсын. Баймахановтан мемлекет пайдасына 1 миллион 284 мың теңге тәркіленсін", - деп Әсем Жанәлина үкімді оқыды.

Сот судья Ибраевқа алты жылға бас бостандығынан айыру және мемлекеттік қызметте лауазымды қызмет атқару құқығынан өмір бойына айыру жазасын тағайындады. Сот одан мемлекет пайдасына 2 миллион 250 мың теңгені тәркілеу туралы шешім шығарды.

Сот заңгер Ивановқа алты жыл, Мелконян мен Погосянға тиісінше 4 жыл және 3 жыл 6 ай мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын кесті. Барлық сотталушылар жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі орташа мекемесінде өтейтін болады.

Сотталғандар үкіммен келіспей, Солтүстік Қазақстан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасына шағым түсірді.

Судья Сергей Викторенко төрағалық еткен сот алқасы Ибраев, Иванов, Мелконян және Погосянға қатысты бірінші сатыдағы соттың үкімін өзгеріссіз қалдырды. Ал Баймахановқа қатысты үкім өзгертілді.

Алқа Баймахановтың бірінші эпизодтағы әрекеттерін аса ірі көлемдегі емес, жай ғана ірі көлемдегі алаяқтық жасауға оқталу ретінде қайта саралау қажеттігі туралы уәждермен келісті.

Алқа Баймахановтың екі саусағын көрсету арқылы соманы, яғни 20 мың долларды меңзеген сәті бейнеленген әңгіме жазбасын зерттеді.

"Біз көлемін қайта есептедік: сол кездегі 20 мың доллар - бұл аса ірі емес, ірі мөлшер, ол 2800 АЕК-ті құрайды, ал аса ірі мөлшер болуы үшін 4000 АЕК қажет. Сондықтан жазаны өзгертіп, істі қайта сараладық", - деп түсіндірді төрағалық етуші судья Сергей Викторенко.

Нәтижесінде алқа Баймахановтың жаза мерзімін бір жылға қысқартты. Соттың бұрынғы төрағасы колонияда сегіз жыл емес, жеті жыл өткізуі тиіс.

Апелляциялық қаулы заңды күшіне енді.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз