Зәрдегі қанды ескерусіз қалдыруға болмайды онколог

– Олег Викторович, алдымен өңірдегі жағдайға тоқталсаңыз. Қуық қатерлі ісігі бойынша қанша адам диспансерлік есепте тұр?

– Қазіргі таңда онкологиялық орталықта қуық қатерлі ісігі диагнозымен 296 адам диспансерлік есепте тұр. Былтыр жаңадан 58 науқас есепке алынды, ал биыл 2 адамға осы диагноз қойылды. Яғни өңірде қатерлі ісіктің бұл түрі әлі де өзекті.

– Қуық қатерлі ісігінің пайда болуына не себеп?

– Қуық қатерлі ісігінің нақты бір ғана себебі бар деп айту қиын. Ғылымда оның этиологиясына қатысты ортақ қабылданған гипотеза жоқ. Дегенмен, аурудың дамуына әсер ететін бірқатар қауіп факторы белгілі.

Зерттеулер зәрдің қуықта ұзақ уақыт бойы іркіліп қалуы қатерлі ісіктің пайда болу қаупін арттыратынын көрсетті. Зәрде жиналатын түрлі метаболиттер онкогендік әсерге ие болып, уротелий жасушаларының қатерлі өзгеріске ұшырауына себеп болады.

Зәрдің қуықта ұзақ уақыт бөгеліп қалуына әртүрлі урогенитальды аурулар әсер етуі мүмкін. Олардың қатарына простатит, қуықасты безінің аденомасы мен обыры, қуық дивертикулдары, несеп-тас ауруы, созылмалы цистит, уретраның тарылуы және басқа да патологиялар жатады.

– Тұқым қуалауы немесе инфекциялар обырдың пайда болуына әсер етуі мүмкін бе?

– Папилломавирус инфекциясының қуық қатерлі ісігіне әсері әлі де талқыланып жатыр. Ал паразитарлық инфекция – қатерлі ісіктің дамуына айтарлықтай ықпал етеді.

Кейбір жағдайларда ауру генетикалық бейімділікпен, яғни отбасылық тұқым қуалаушылықпен де байланысты болуы мүмкін.

Жалпы, адамның өмір сүру салтының да әсері зор. Ұзақ уақыт бойы ароматты аминдермен, фенолдармен, фталаттармен, химиялық және бояу заттарымен жұмыс істейтін адамдар қауіп тобында болады. Бұл қатарға жүргізушілер, суретшілер, дизайнерлер, бояушылар, химия, мұнай өңдеу, тоқыма, былғары өндірісінің қызметкерлері және медицина мамандары кіреді.

Сонымен қатар темекі шегу – ең қауіпті факторлардың бірі. Темекі шегетін адамдарда қуық қатерлі ісігі шекпейтіндерге қарағанда 2–3 есе жиі кездеседі.

Ал хлорланған ауыз суды ұзақ уақыт пайдалану аурудың даму қаупін 1,6–1,8 есеге арттырады.

Сондай-ақ ер адамдар әйелдерге қарағанда бұл ауруға бірнеше есе жиі шалдығады. Қуық қатерлі ісігімен көбіне 50-80 жас аралығындағылар ауырады.

– Қуық қатерлі ісігінің алғашқы белгілері қандай?

– Науқастардың 90%-ында алдымен зәрде қан пайда болған. Көбінесе бұл ауырсынусыз өтеді. Ал науқастардың шамамен 25%-ында зәрдің жиі келуі, ауырсыну, күйдіргендей ауыру сияқты белгілер байқалады. Бұл белгілер цистит немесе простатитке ұқсас болғандықтан, адамдар кейде мән бермей жатады. Сондай-ақ жамбас тұсы, іштің төменгі немесе бүйір тұсы ауыруы мүмкін.

– Мұндай белгілер пайда болса не істеуі керек?

– Ең бастысы үйде жатып, өздігінен емделмеу. Зертханалық және құралдық тексерусіз ем қабылдау ісіктің ерте анықталуына кедергі келтіреді және аурудың асқынуына әкелуі мүмкін. Сондықтан ағзада ауытқу байқалған жағдайда дереу дәрігерге көріну қажет. 

Диагнозды нақтылау үшін медициналық орталықта бірнеше тексеру тағайындалады, олар: зәр талдауы – қан, қабыну белгілері және қатерлі жасушаларды анықтау үшін. Цистоскопия – қуық обырын анықтаудағы ең тиімді әдіс. Арнайы құрал арқылы қуық ішін қарап, қажет болса биопсия алынады. Ультрадыбыстық зерттеу – зәрде қанның пайда болу себебін анықтауға көмектеседі. Компьютерлік томография – ісіктің көлемін, орналасуын және басқа ағзаларға таралуын анықтайды.

– Сұхбат соңында оқырмандарға қандай кеңес берер едіңіз?

– Зәрде қан байқалса немесе зәр шығару кезінде жайсыздық сезілсе, уақыт оздырмай маманға жүгіну керек. Қуық қатерлі ісігі, жалпы обыр неғұрлым ерте анықталса, соғұрлым тиімді емделеді. Өз денсаулығыңызға жауапкершілікпен қараңыз. 

Бұған дейін Астана қаласының акушер-гинекологы, профессор Жанерке Ажетова жатыр обырына қатысты ақпарат беріп, ата-аналарды қыз балаларын дер кезінде вакцинациялауға жауапкершілікпен қарауға шақырған еді.