Жаңғырған жүйенің жылуы

Өйткені бұл кезеңде халықты жылумен қамту мемлекеттің басым бағытына айналатыны белгілі. Сондықтан біз «Қуатты өңірлер – қуатты ел» айдарының кезекті шығарылымында аймақтардың жылыту маусымына дайындығын саралап көрдік.

Жалпы, Мемлекет басшысының биылғы Жолдауда айтқан «Халық­тық құрылыс» бағдарламасы да жылу беру инфрақұрылымын жаң­ғыр­­туды қамтитынын айта кетейік. 

– Жаңа тарихи кезеңге қадам ба­са отырып, біз барлық азаматтық инф­рақұрылымды салу және жаң­ғырту ісіне кірісіп жатырмыз. Ал­дағы бірнеше жылда барлық ай­мақ­та қарқынды құрылыс жүргізіледі. Бұған дейін айтқанымдай, біз жаңа автожолдар, өнеркәсіп және энер­ге­тика нысандарын, темір жолдар, кө­пірлер, инженерлік желілер, гид­ротехникалық нысандар, мектеп­тер, ауруханалар, спорт кешендерін жә­не мәдениет ошақтарын сала­мыз, – деген болатын Қасым-Жомарт Тоқаев. 

Демек, әр өңірдегі жылу электр ор­талықтары, желілер бастама ая­сындағы атқарылар істен тыс қал­май­ды. Осы тұста қазіргі жағдайға қа­рай ойысайық. Қазақстан аума­ғын­да 37 ірі жылу электр орталығы жұ­мыс істейтінін білеміз. Бұған дейінгі жылдарда оның көбінің жағ­дайы көңіл көншітпеді, 19 ­орталық «қы­зыл», яғни қатерлі аймақта тұр­ған еді. Үкіметтің белсенді жұмы­сы­ның арқасында олардың саны азайып, бесеу ғана болды. Бір жыл­дың ішінде 14 орталық күрделі жөн­деуден өткізілген. Соның арқа­сын­да апаттар да азаятынын бол­жау­ға болады. 

Негізі, елдің жылу жүйесіндегі ахуалды үш кезеңмен түсіндіруге бо­­лады. Әуелгісі – 2019 жыл. 37 жылу электр орталығының тозу деңгейі 60 пайыз шегінде еді, ал олардың қан­шасы «қызыл аймақта» тұрғаны ба­ғаланбаған. Жекеменшікке беру ісі осы уақытта қарқын ала бастады. 

Келесі кезең – 2023 жыл. Бұл уа­қытты апаттар кезеңі және кей ны­сандарды мемлекетке қай­тару­мен бейнелеуге болады. Тозу дең­гейі шарықтап, 66 пайызға жет­ті. Ор­та­лық­тардың жартысынан көбі – 19-ы «қызыл аймақта» тұрды. 

Ал 2026 жылдағы үрдіс мүлде бас­қаша. Тозу деңгейі 55 пайызға тө­мендеді. Ауқымды жөндеулердің ар­қасында қатерлі аймақтағы ор­та­лықтар саны 19-дан 5-ке азайды. Ескі орталықтардың орнын ақы­рын­дап жаңалары алмастыра баста­ды. Бұл бағыттағы жұмыстар одан әрі жалғаса беретіні анық. 

Айтпақшы, халықты жылумен қам­ту тақырыбын қозғағанда елді газ­дандыру жайын ұмыт қалдырмау ке­рек. Өйткені ауылдар мен елді ме­кендер жылуды табиғи газдан ала­ды. 2026 жылы елді табиғи газ­бен қамту көрсеткіші 64,2 пайызға жетті. 13,1 млн адам игілігін көріп отыр. Ен­дігі мақсат – 2035 жылға қа­рай газ­дандыру деңгейін 80 пайыз­ға жеткізу. 

Жылумен қамту ісінде жан жы­лытар жаңалық көп. Әйтсе де бұл қарқынмен тоқтап қалмау керегі белгілі. Орталықтар мен желілер тү­гелге жуық жаңарғанда ғана елдің әлеуметтік саласындағы үлкен бе­леске жеткен болып саналамыз. Қа­зіргі қарқын соның алғашқы бас­палдағы іспетті.

Мадияр ТӨЛЕУ