Жапон мектеп оқушылары жолдан өткенде неге қол көтереді және Қазақстанда олардан не үйренеді

Жапонияда балалар жүргізуші тоқтағанның өзінде жолдан өтерде неге қол көтереді? Бір қарағанда бұл жай дағды сияқты көрінуі мүмкін, алайда бұл қимылдың артында жол қауіпсіздігіне үйретудің тұтас жүйесі жатыр.

Tengri Auto бұл әдіс қайдан шыққанын және оның Қазақстанда қалай қолданылып жатқанын анықтады.

Әлеуметтік желілерде жапон оқушыларының жаяу жүргіншілер өткеліндегі видеосы танымал бола бастады. Олардың жолдан өтуі тұтас бір рәсімге ұқсайды: бізге үйреншікті "жан-жағыңа қара, жол бергеніне көз жеткіз" деген қағидадан айырмашылығы, жапондық мектеп оқушылары жүргіншілер жолағына қадам басар алдында жүргізуші толық тоқтағанша кідіріс жасайды.

What the hell do they teach the kids in Japan? https://t.co/8cC7Fs49qB

- Out of Context Human Race (@NoContextHumans) 13 қыркүйек, 2026 жыл

Маңызды ережелердің бірі - балалар жүргізуші оны көріп тұрғанына сенімді болу үшін өзара көз түйістіріп, анық көрінуі үшін бүкіл жол бойында қолын көтеріп жүреді.

Айта кетерлігі, кішкентай жаяу жүргінші жолдың екінші бетіне өткенде, жүргізушіге иіліп, құрмет білдіреді, бірақ бұл міндетті әрекет емес, көбіне әдептілік белгісі.

Көшеден өткенде қол көтеру дәстүрі (Ote wo agete - "Қол көтеру) және балаларды жол қозғалысы қауіпсіздігіне жүйелі түрде оқыту ресми түрде 1950-жылдардың басынан бастау алады.

Бірақ неге бұл туралы қазір ғана айтыла бастады? Бұрын әлеуметтік желілер болмағандықтан, ешкім білмеген деп жауап беру қисынды сияқты. Бірақ олай емес. , Жергілікті БАҚ-тың жазуы бойынша, Жапонияда бұл ережелер бірнеше жыл бұрын ғана қайта жаңғыртылған.

Жаяу жүргіншіге жолдан өтерде қол көтеруді ұсынатын ереже жапондық Жол жүру ережесінде бұрыннан болған, алайда 1978 жылы ол құжаттан алынып тасталды.

2021 жылдың сәуірінде Жапонияның Ұлттық қоғамдық қауіпсіздік комиссиясы өзгеріс енгізіп, қол көтеру немесе басқа тәсілмен жүргізушіге жолдан өту ниетін көрсету туралы ұсынысты қайта бекітті.

Жапонияда жолдағы ең осал топ ретінде жеті жасар балалар есептеледі. Бұл шамамен осы жаста баланың бастауыш мектепке бара бастауымен және ата-анасыз жиі жүруімен байланысты.

Дегенмен Кобе университеті ғалымдарының зерттеуі жағдай біртіндеп өзгеріп жатқанын көрсетеді. Авторлар Жапонияда балалардың жол-көлік оқиғаларына ұшырау статистикасын талдап, зардап шеккендер саны айтарлықтай азайғанын анықтады.

Мәселен, жеті жасар балалар арасында зардап шеккен жаяу жүргіншілер көрсеткіші 2001 жылғы 0,322 пайыздан 2023 жылы 0,073 пайызға дейін төмендеген. Бірінші сынып оқушылары арасында бұл көрсеткіш 2014 жылдан 2024 жылға дейін 0,143 пайыздан 0,064 пайызға дейін азайды.

Бұл ретте зерттеушілер жеті жас әлі де қауіп жоғары кезең болып отырғанын атап өтті. Алайда жас топтары арасындағы айырмашылық азая бастады, сондықтан авторлар "жеті жас қауіпті кезең" деген түсінік қазір бұрынғыдай бірмәнді емес деп санайды.

Жапонияның балаларды жол жүру ережесіне үйрету тәсілі Қазақстанда да қолданыла бастады. 2025 жылдың қыркүйегінде Жетісу облысында оқушыларды жол қауіпсіздігі ережелеріне баулитын жоба басталды.

Жапон әдістемесінің бір қағидаты - баланың жүргізушіге көрінуін қамтамасыз ету. Оқушыларға жарық шағылыстыратын элементтерді қолдану және жолдан өтерде ниетін білдіру үшін қол көтеру ұсынылады.

Оқытуға балалар ғана емес, педагогтер, ата-аналар мен еріктілер де тартылады. Олар жарық шағылыстырғыштарды тағуға көмектеседі, өткелдерде оқушыларды алып жүреді және профилактикалық іс-шараларға қатысады.

Естеріңізге сала кетейік, 2026 жылдың қаңтарында жапондық әдісті Шымкентте де қолдана бастады. Қалалық полиция мен прокуратура оқушыларға сабақ өткізіп, онда шынайы көліктер, манекендер және полиция қызметкерлерінің көмегімен жол-көлік оқиғаларының себептері мен салдары, сондай-ақ балалардың жолда жиі жіберетін қателіктері көрсетілді.

Іс-шараға 600 оқушы қатысты. Қалалық прокуратура басқармасының басшысы Жасұлан Ораздың айтуынша, мұндай формат балаларға жол жүру ережелері мен жолдағы дұрыс мінез-құлық алгоритмін жақсырақ есте сақтауға көмектесуі тиіс.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз