Жүктерге навигациялық пломбалар ел аумағында кезең кезеңімен толық енгізіледі

«Nur Joly» кеден бекетінің басшысы Мұрат Ерденбековтің айтуынша, бұл пломбалар жүк көліктері мен вагондарға орнатылады және олардың қозғалысын жол бойы онлайн режимде бақылауға мүмкіндік береді. Жүйе алдымен автомобиль және теміржол көлігімен тасымалданатын тауарларға енгізіледі. Ол кедендік транзит, экспорт және ЕАЭО елдері арасындағы өзара сауда кезінде қолданылады.

- Қазір шетелден келген тауарлар Қазақстан аумағы арқылы өткен кезде «кедендік транзит» рәсімінен өтеді. Бұрын жүк көліктеріне қарапайым механикалық пломбалар тағылатын. Ал 2026 жылдан бастап олардың орнына заманауи навигациялық пломбалар қолданыла бастайды. «Нұр Жолы» кеден бекетінде бұл жүйе 2025 жылдан бері пилоттық жоба ретінде сынақтан өткізіліп келеді. 2025 жылғы 2 сәуірде алғашқы навигациялық пломбалар тағылып, жүк бағыттары арнайы жүйе арқылы нақты уақыт режимінде бақыланды. Осы уақытқа дейін 544 жүк көлігіне 1 075 навигациялық пломба орнатылды, - деді кеден бекетінің басшысы.

Оның атап өтуінше, пилоттық жоба барысында барлық процес толық тексерілді. Навигациялық пломбаны орнату мен іске қосу бар болғаны 3–5 минутты алады, ал деректерді жүйеге енгізу 5–7 минутта жүзеге асады. Бұл жүк жүргізушілері мен кәсіпкерлер үшін қосымша уақыт жоғалтуға әкелмейді.

- Қазіргі таңда навигациялық пломбалар Ұлттық оператор қызметкерлерімен бірлесіп тұрақты түрде қолданылып жатыр. Әсіресе Қазақстан арқылы транзитпен өтетін үшінші елдердің тауарларына ерекше назар аударылады. «Нұр Жолы» кеден бекеті жаңа жүйемен жұмыс істеуге толық дайын. Навигациялық пломбаларды енгізу – кеден саласын цифрландырудағы маңызды қадам. Бұл жүк тасымалын ашық әрі қауіпсіз етеді, заңбұзушылықтардың алдын алады және артық тексерулерді азайтады. Ал адал кәсіпкерлер үшін бұл тасымалдың жылдам әрі алдын ала болжамды болуына мүмкіндік береді. Кеден органдары жаңа жүйені кезең-кезеңімен енгізіп, барлық қатысушыларға қажетті түсіндіру жұмыстарын жүргізуге әзір, - деді Мұрат Ерденбеков..

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Аэроғарыш комитетінің «Ғарыштық техника және технологиялар институты» ЖШС «Транзит» орталығы Жедел қызмет департаментінің директоры жауапкершілігі шектеулі серіктестік навигациялық пломбаларды орнату бойынша Ұлттық оператор екенін атап өтті.

- Қазіргі уақытта Қазақстанда навигациялық пломбалар жобасын іске асыру соңғы дайындық кезеңінде тұр. ЕАЭО-ның басқа елдеріндегідей, Қазақстанда да навигациялық пломбаларды пайдалана отырып жүк тасымалдарын үздіксіз онлайн режимде бақылауға арналған «Транзит» тасымалдарды қадағалау ақпараттық жүйесі әзірленді. Бұл жүйе жүк қозғалысын бақылауға, сондай-ақ тасымалдау барысында туындауы мүмкін төтенше немесе штаттан тыс жағдайлар туралы уәкілетті органдарды жедел хабардар етуге мүмкіндік береді. «Транзит» ақпараттық жүйесін енгізудің негізгі мақсаты — ЕАЭО елдерінің аумағында тасымалдарды ұйымдастыру кезінде заманауи цифрлық және технологиялық шешімдерді кеңінен қолдану, тасымал процесінің ашықтығын арттыру және тасымалданатын тауарларға қатысты дәстүрлі кедендік және өзге де мемлекеттік бақылау шараларының көлемін қысқарту, - деді ол.

Департамент басшысының сөзіне қарағанда, жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде жүйені өнеркәсіптік пайдалануға енгізу актісіне қол қойылып, уәкілетті мемлекеттік органның тиісті бұйрығы бекітілді. Қазіргі таңда «Транзит» ақпараттық жүйесі белгіленген тәртіпте жұмыс істеп, практикалық қызметте қолданылуда.

- 2026 жылы жүйе Қазақстан аумағында кезең-кезеңімен енгізілетін болады. Негізгі мақсат — транзиттік тасымалдарды цифрлық бақылау тетіктері арқылы қауіпсіз әрі тиімді басқару. Сонымен қатар, жүйені басқа мемлекеттік ақпараттық жүйелермен интеграциялау, нарық қатысушыларын оқыту және тұрақты техникалық әрі консультациялық қолдау көрсету жоспарланып отыр, - деді Ғарышбек Ещанов.

Бұған дейін навигациялық пломбалар қандай жағдайларда қолданылатынын жазған едік.