17 жастағы қазақстандық өнертапқыш халықаралық көрмеде жүлдегер атанды

Осы бағытта қазақстандық жас өнертапқыш Дана Қадырбек нақты шешім ұсынып жүр. 17 жастағы оқушы Біріккен Ұлттар Ұйымының Венадағы штаб-пәтерінде өткен жасыл технологиялар көрмесінде Қазақстан атынан қатысып, жүлдегер атанды.

– Бұл жобаны қолға алуыма Қазақстанда су тапшылығы бар өңірлердің көптігі себеп болды. Көп аймақта су көзі тұрақсыз екенін көріп, осы мәселенің шешімін іздей бастадым. Соның нәтижесінде наноматериалдарға тоқталдым, – дейді жас ғалым Jibek Joly арнасының «Бүгін LIVE» бағдарламасына берген онлайн сұхбатында.

Ол ұсынған HydroTech Atm стартапы – наноматериалдарға негізделген құрылғы. Аппарат электр қуатын қолданбай-ақ ауадан таза ауыз су өндіре алады. Бұл технология су тапшылығы бар аймақтар үшін тиімді шешім ретінде қарастырылған.

– Құрылғы шағын қорапша тәрізді. Ішінде арнайы наноматериал орналасқан. Түнде құрылғының қақпағы ашылып, материал ауадағы су молекулаларын сіңіреді. Ал күндіз қақпағы жабылып, күн сәулесінің әсерінен конденсация процесі жүріп, нәтижесінде су түзіледі, – дейді Дана Қадырбек.

Өнертапқыш жобаның ерекшелігіне тоқталды.

– Бұл наноматериалдың басты ерекшелігі – уытсыз, қауіпсіз. Оның құрылымында ірі кеуектер бар, сол арқылы су молекулаларын өзіне жинайды, яғни губка сияқты жұмыс істейді. Тағы бір артықшылығы – ұзақ мерзімге жарамдылығы. Тіпті бес жылдан кейін де оны қайта қыздырып, бастапқы қасиетін қалпына келтіруге болады, – дейді ол.

Жоба Венада өткен Халықаралық энергетика және климат форумы аясында Global Cleantech Innovation Programme байқауында үздіктер қатарынан көрінді. Дана бұл бағдарламадағы ең жас қатысушы болды.

– Жоба аясындағы халықаралық шаралар маған үлкен әсер қалдырды. Оған оннан астам елден келген қатысушылар жиналды. Алғашқы күндері іс-шара БҰҰ ғимаратында өтті, питчинг-сессиялар да сол жерде ұйымдастырылды. Финалдық кезең Хофбург сарайында өтті. Осындай тарихи жерде өз жобаңды таныстыру ерекше әсер сыйлайды. Оның үстіне, өз идеяңды министрлік өкілдерінің алдында қорғау – үлкен жауапкершілік, – дейді Дана.

Қазіргі уақытта құрылғы Қазақстанда пилоттық кезеңнен өтіп жатыр. Зерттеу жұмыстары жүргізіліп, оны тәжірибеге енгізу мүмкіндігі қарастырылмақ.

– Алдағы жоспарым – алдымен құрылғыны Қазақстанда толық сынақтан өткізіп, жетілдіру. Қазір әлі де тәжірибелер жүргізіліп жатыр, суды тексеру бойынша зерттеулер аяқталуы керек. Бұдан бөлек, Қазақстанның климаттық жағдайы әртүрлі болғандықтан, наноматериалдың әр аймақта тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз еткіміз келеді. Яғни бұл технология еліміздің барлық өңіріне пайдалы болуы тиіс. Қазіргі таңда министрлікпен меморандумға қол қойылды – бұл біз үшін маңызды қадамдардың бірі. Сондай-ақ қазір Сәтбаев университетінде су сапасына қатысты зерттеулер жүргізіп жатырмыз. Осы сынақтар аяқталған соң, пилоттық жобаны іске қосу жоспарланып отыр, – деп түйіндеді жас өнертапқыш.

Айта кетейік, бірнеше ай бұрын Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов Дана Қадырбекпен кездесіп, меморандумға қол қойған еді.