Алаяқтар 90 жылдардағы ескі схемаларды жаңа форматта қайта қолданып жатыр

Семей қаласының қоғам қайраткері Жанат Мұратұлы алаяқтардың 90-жылдардан белгілі алдау тәсілдерін қазіргі технологияларға бейімдеп, жиі қолдана бастағанын тұрғындардың назарына салды.

— Нәтиже өзгермейді — алдау мен заңсыз пайда табу, бірақ әдістері басқа: қазір қылмыскерлер жеке кездесудің орнына қашықтан — телефон қоңыраулары, мессенджерлер және әлеуметтік желілер арқылы әрекет етеді, — деді ол.

Жанат Мұратұлының айтуынша, алаяқтар өзін банк қызметкері, құқық қорғау органдарының, мемлекеттік немесе коммуналдық қызметтердің өкілі ретінде таныстырып, сондай-ақ жалған аккаунттар мен фейк хабарламалар арқылы таныстарыңыз бен туыстарыңыздың атынан жазуы мүмкін. Әдетте әңгіме қысым көрсету мен асықтыруға құрылады: адамды «деректерді шұғыл растауға», «ақшаның есептен шығарылуын болдырмауға», «несиені жабуға», «туысқа көмектесуге» немесе «тексеруден өтуге» көндіреді.

Полиция негізгі қауіпсіздік шараларын еске салады: 

бейтаныс адамдарға жеке деректерді (ЖСН, паспорт мәліметтері, мекенжай, шот реквизиттері, жеке куәлік деректері) бермеңіз; SMS арқылы келетін кодтарды, бір реттік құпиясөздерді, PIN-кодты, CVV/CVC кодтарын және интернет-банкинг деректерін ешкімге хабарламаңыз; күмәнді сілтемелерге өтпеңіз және бейтаныс адамдардың өтінішімен қосымшалар орнатпаңыз, тіпті олар өзін «қауіпсіздік қызметі» деп таныстырса да; егер әңгімелесуші қорқытып немесе асықтырса («сіздің атыңызға несие рәсімделіп жатыр», «ақшаңыз қауіпте», «сіз күдіктісіз») — әңгімені бірден тоқтатыңыз.

Күдікті қоңырау немесе хабарлама түскен жағдайда:

әңгімені аяқтаңыз; банктің/ұйымның ресми сайтындағы немесе картаңыздың артындағы нөмір арқылы өзіңіз қайта хабарласыңыз; алаяқтық әрекет расталса, 102 нөмірі арқылы полицияға жүгініңіз.

Абай облысы Полиция департаменті азаматтарды қырағылық сақтауға және жақындарын, әсіресе қашықтан жасалатын алаяқтықтың нысанасына жиі айналатын егде жастағы адамдарды ескертуге шақырады.

Бұған дейін Алматыда шетелдік алаяқтардың call-орталығы анықталғанын жазған едік.