АҚШ Мемдепартаменті Қазақстандағы шетелдік инвесторлар үшін негізгі кедергілерді атады

ЖИ көмегімен жасалған сурет

АҚШ Мемлекеттік департаменті Қазақстанның 2026 жылға арналған инвестициялық климаты туралы жылдық есебін жариялады. Республика шетелдік компаниялар үшін тартымды болып қала бергеніне қарамастан, шетелдік бизнес болжауға келмейтін реттеулермен, соттардағы түйткілдермен және мемлекеттік сатып алудағы фаворитизммен бетпе-бет келуді жалғастыруда.

ҚР Ұлттық банкінің мәліметінше, 2026 жылдың басына қарай Қазақстандағы тікелей шетелдік инвестициялардың жинақталған көлемі 170 миллиард долларға жетті, оның 35,5 миллиард доллары АҚШ-қа тиесілі. Мемдепартаменттің бағалауынша, реинвестициялау және үшінші елдер арқылы мәмілелер жүргізу есебінен мұнай-газ секторына салынған америкалық инвестициялардың нақты көлемі бұдан да жоғары болуы мүмкін. Вашингтон сонымен қатар Астананың экономиканы цифрландырудағы табыстарын және Қытайдың Ресейді басып озып, республиканың басты сыртқы сауда әріптесіне айналғанын атап өтті.

Дегенмен америкалық және халықаралық инвесторлардың елдегі іскерлік ортаға қатысты шағымдарының тізімі әлі де ауқымды:

Салықтар мен реттеу: Бизнес жаңа Салық кодексінде ҚҚС-тың 16%-ға дейін көтерілуіне, КТС-тың сараланған мөлшерлемелеріне және ЖКмен жасалған шарттар бойынша шегерімдер мәселелеріне алаңдаушылық білдіруде. Есепте анағұрлым ашық әрі болжамды фискалдық жүйенің қажеттілігі баса айтылған.Теңсіз жағдайлар мен мемлекеттік сатып алу: Заңдар тең құқықтарды декларациялағанымен, іс жүзінде мемлекеттік келісімшарттар жасау кезінде жергілікті компаниялар немесе квазимемлекеттік сектор жиі басымдыққа ие болады.Соттар мен сот төрелігі: АҚШ тарапы қазақстандық соттардың тәуелсіздігінің жеткіліксіздігін және арбитраждық шешімдерді орындаудағы қиындықтарды көрсетті. 2025 жылы қаралған істер саны 1 284-ке дейін өскен АХҚО сотының жұмысы оң тренд ретінде аталды. Жер қойнауын пайдалану: Жаңа уран жобаларындағы «Қазатомөнеркәсіптің» міндетті үлесін 75–90%-ға дейін арттырған түзетулер, сондай-ақ «ҚазМұнайГаз» пен QazaqGaz-дың жаңа учаскелерге берілген арнайы құқықтары инвесторлардың назарын аудартты.Деректерді локализациялау: Қабылданған Цифрлық кодекс халықаралық бизнестің шетелдік бұлтты сервистерді пайдалануын және ақпаратты трансшекаралық беруін қиындатады.Санкциялар мен логистика: Украинадағы соғыс пен РФ-ға қарсы санкциялар бизнесті жүктерді Орталық дәліз (ТХЖМ) арқылы бағыттауға мәжбүр етті. Ол арқылы уран экспортының 64%-ы өтіп жатыр, алайда бұл бағыт әлі де қымбат әрі өткізу қабілеті бойынша дәстүрлі бағыттардан кейіндеп келеді.

Шикізаттық емес секторларға инвестиция салуды бөгейтін басқа факторлардың қатарында Мемдепартамент кадр тапшылығы мен көлеңкелі жұмыспен қамтудың жоғары үлесін (1,1 млн-нан астам адам немесе елдегі барлық жұмыс күшінің 12%-ы) атады.

Бүгін, 11:10