“Баркалла, Ахмед!“: дағыстандық азамат кішкентай қазақстандықты қалай құтқарып қалды?

Tengrinews.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com хабарлама жасады..

"Баркалла" - бұл сөзді Ахмед Абдуллаев пен Абдулла Яхьяровтың қалай кездесетінін көруге келгендердің бәрі жаттап алды. Сүйек кемігінің доноры мен реципиенті. Бұл осындай екінші кездесу - алғашқысы сәуір айында Астанада өткен болатын.

Бірақ бұл кездесудің мәртебесі өзгеше - халықаралық. Махачкаладан Алматыға бейтаныс баланы - өзі бұрын-соңды болмаған елдің азаматын құтқарған жан арнайы ұшып келді. Біз бұл сәтті назардан тыс қалдыра алмадық. Кездесудің қалай өткенін TengriHealth материалынан оқи аласыздар.

Қандас жандар

Абдуллаға "апластикалық анемияның күрделі түрі" диагнозы 2023 жылы қойылды. Ол кезде бала небәрі үш жаста еді. Қанның ауыр сырқаттары кезінде адамға тек сүйек кемігі жасушаларын, дәрігерлердің тілімен айтқанда, гемопоэтикалық жасушаларды трансплантациялау ғана көмектесе алады.

Бұл медициналық процедура зақымдалған немесе жойылған қан түзуші жасушаларды сау жасушалармен алмастыруға мүмкіндік береді. Олар донордан алынады, бірақ оны табу керек, өкінішке қарай, бұл әрдайым мүмкін бола бермейді.

Анықтама: Апластикалық анемия - сүйек кемігі қанның барлық негізгі жасушаларын (эритроциттер, лейкоциттер және тромбоциттер) өндіруді тоқтататын сирек кездесетін ауыр ауру. Сүйек кемігі - денеміздегі көптеген сүйектердің ортасында орналасқан жұмсақ губка тәрізді материал. Онда қан түзуші (гемопоэтикалық) жасушалардың көп мөлшері болады.

Абдулланың туыстарының арасынан донор табылмаған, тіпті туған ағасы да сәйкес келмеді, десе де көбінесе бауырлар (сиблингтер) ауырған жақындары үшін сүйек кемігі жасушаларын тапсырып жатады.

Абдулла Яхьяров. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Қазақстандық регистрде де Абдуллаға сәйкес келетін донор болмаған. Оны біздің елмен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойған Ресейден іздей бастаған және бірден жолы болған.

Анықтама: Сүйек кемігі донорларының регистрі - бұл лейкоз, лимфома және басқа да қанның ауыр ауруларына шалдыққан пациенттер үшін гемопоэтикалық дің жасушаларының доноры болуға дайын еріктілердің мәліметтер базасы. Қазақстанда онда 12 000-нан астам адам тіркелген. Бұл салыстырмалы түрде аз, мысалы, Германияда әлеуетті донорлар саны 10 миллионнан асады, бірақ кейінгі жылдары ол өсіп келеді - бұл регистрге көбірек қазақстандықтар қосылуда.

Бойында өзбек, лезгин, ұйғыр және орыс қаны бар Қазақстаннан келген кішкентай баланың генетикалық егізі (қан түзуші жасушалары бірдей адамдарды осылай атайды) Дағыстаннан келген 30 жастағы ер адам, ұлты даргин болып шыққаны таңғалдырады.

2024 жылдың сәуір айында Ахмед қан жасушаларын тапсырып, Абдулла үшін сүйек кемігінің доноры атанған.

"Енді Ахмед пен Абдулла - қандас туыс бауырлар. Бұл игі істердің ұлты да, шекарасы да болмайтынын тағы бір мәрте дәлелдейді", - деді жиналған дәрігерлер мен қоғам қайраткерлері.

Кездесуді ұйымдастырған Әсел Байсейітова атындағы қайырымдылық қорының директоры Светлана Селюнина Ахмедтің Алматыға ұшып келуге бірден келіскенін айтты. Баланың ата-анасы да бұл ұсынысты қуана қабылдаған.

Ахмед Абдуллаев пен Светлана Селюнина. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

"Мұндай оқиғалар өте маңызды, өйткені олар басқалар үшін оң үлгіге айналады. Адамдар сүйек кемігі донорлығы туралы біледі, оның не үшін қажет екенін түсінеді және осы уақытқа дейін адамдар арасында теріс түсінік қалыптастырған процедурадан қорықпайтын болады. Біз адамдарға донордың бір рет асыл іс жасап, әрі қарай әдеттегі өмірін жалғастыратынын және бұл оның денсаулығына ешқандай әсер етпейтінін көрсеткіміз келеді", - деп бөлісті Светлана.

Кездесу алдындағы толқыныс және ғарыш

Үлкен залда бәрі Ахмедпен танысып жатқанда, Абдулла анасымен бірге көрші бөлмеде онымен кездесуді күтіп отырды. Кулминациялық сәттің - донор мен реципиенттің бір-бірін алғаш рет көретін сәтінің әсерін бұзбау үшін әдейі кідіріс жасауды ұйғарды.

Мен уақыт барда баланың анасы Айгюнь Яхьярованың қасына отырдым.

- Қазір қандай сезімдесіз? - деп сұрадым.

- Қатты толқып тұрмын - ішім дірілдеп барады. Бүгін мүлде ұйықтамадым. Біз Ахмедпен телефон арқылы сөйлескенбіз. Ереже бойынша донор мен реципиент трансплантациядан кейін бірден таныса алмайды, бірақ екі жыл өткен соң бізге байланыс нөмірлерімен алмасуға рұқсат берілді. Сол кезде таныстық, бірақ бетпе-бет ешқашан кездеспеген едік.

Айгюнь Яхьярова ұлымен бірге. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Ұлыңды құтқарған адамды көру - ештеңемен салыстыруға келмейтін сезім.
Кеше Абдулла ауырғанда қандай қиындықтардан өткенімізді есіме алдым - өте қорқынышты еді. Бізге ұзақ уақыт донор іздеді, кейін Ахмедтің жасуша тапсыра алуын күттік - оның жеке мәселелері болып, бірден жасай алмады. Бірақ біз бәрін бірге жеңдік...

- Абдулла, сен нешінші сыныпта оқисың? - деп мәзірді мұқият зерттеп отырған балаға тіл қаттым (кездесу дәмханада өтіп жатыр).

- Екіншіге көштім, қазір менде демалыс.

- Немен айналысқанды ұнатасың?

- Спортты жақсы көремін.

- Ал не армандайсың?

Ойланып қалды.

- Ғарышқа ұшқым келеді...

- Күтпеген жауап болды, бұл батыл арман екен, - деп жымидым.

- Мұндай жауап береді деп өзім де күтпеппін, - дейді Айгюнь күліп. - Енді ұлымның не армандайтынын біліп жүретін боламын.

Оларды залға шақырды. Міне, қазір олар Ахмедпен кездеседі. Мен ең маңызды сәтті жіберіп алмау үшін залға қарай жүгірдім.

Мен батыр емеспін, мен тек дәнекермін

Ахмед үстелден тұрды. Барлығы орындарынан тұрып, іштей тынып, күтіп қалды.

Залға Абдулла кірді. Ер азаматтарға тән сабырмен, артық эмоциясыз амандасып, бір-бірінің қолын алды.

Бала абыржып қалған, айналасында неге соншалықты бейтаныс адам көп екенін соңына дейін түсінбей тұрғандай. Ахмед Абдулланы иығынан құшақтады - барлығы суретке түсіріп үлгеруі үшін мүсіндей қатып тұрды. Ер адам жымиып тұр, ал бала сабырлы қалпын бұзбады.

Ахмед пен Абдулланың кездескен сәті. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Жілік майы доноры мен реципиенттің алғашқы халықаралық кездесуі қатты толқыныссыз өтіп жатыр. Залдағы әйелдер көз жасына әрең ие болса, екі басты кейіпкер өмірлерінде ерекше оқиға болып жатқанын сырт көзге мүлдем білдіртпеді.

Десе де, тоқтай тұрыңыз. Ахмед өзін батыр санамайды, тіпті оны бұлай атағандарын үзілді-кесілді қаламайды.

"Батырлар - осы кездесудің өтуіне ықпал еткен Дағыстан мен Қазақстандағы барлық дәрігер. Мен тек дәнекермін - Жаратқан осы балаға көмектесуім үшін мені таңдады. Мен болмасам, менің орнымда басқа біреу болар еді".

Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Бұл - барлық кейіпкерді таныстыруға таптырмас сәт: Алматыдағы кездесуге қатысқандарды да, Махачкаладан бейнебайланыс арқылы қосылғандарды да. Олар бірлесе отырып Абдулланың өмірін сақтап қалды.

Ұлжалғас Өскенбаева - баланың емдеуші дәрігері, Алматыдағы №2 клиникалық балалар ауруханасының гематология бөлімшесінің меңгерушісі.

Гүлнәр Әбділова - Педиатрия және балалар хирургиясы ұлттық ғылыми орталығы жанындағы Республикалық балалар онкологиясы және гематологиясы орталығының басшысы.

Ұлжалғас Өскенбаева мен Гүлнәр Әбділова. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Ерғали Сәрсекбаев - Абдуллаға ота жасалған Педиатрия ұлттық орталығының трансплантация бөлімшесінің меңгерушісі.

Хадижан Танкаева - Махачкаладағы қан орталығының басшысы және Наталья Малышева - Ахмедтің донор болатыны белгілі болғаннан бастап, соңғы күнге дейін оны бақылаған дәрігер.

Ерғали Сәрсекбаев пен бейнебайланыс арқылы Махачкаладан қосылған Хадижан Танкаева. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Енді өзін батыр санамайтын жан туралы тағы бірнеше сөз айта кетсек. Ахмед студент кезінде қан доноры атанған. Ол қан тапсыруды әпкесіне қарап бастағанын айтады.

"Бір күні ол үйге келіп, донор төсбелгісін көрсетті. Мен: "Менің одан қай жерім кем?" - деп ойладым. Маған да сондай белгі керек деп шештім де, бірнеше айда бір рет сабақ алдында қан орталығына баруды әдетке айналдырдым. Кейін менде де төсбелгі пайда болды", - деп жымиды ер азамат.

Жілік майы донорларының тізіліміне ерікті болу үшін қан тапсыруға келіскен сәті есінде жоқ. Ал Ахмедке хабарласып, оның басқа адамның өмірін сақтап қала алатынын айтқан күн жадында жақсы сақталыпты.

Ахмед Абдуллаев. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

"Еш ойланбастан бірден келісімімді бердім. Жалғыз алаңдағаным - маған үміт артқан адамдардың сенімін ақтамай қаламын ба деген қорқыныш болды. Неше түрлі жағдай болуы мүмкін еді ғой: денсаулық сыр беруі немесе жасуша тапсыру үшін Дағыстаннан шығуыма кедергі болатын жеке жағдайлар шығып қалуы мүмкін еді", - деп еске алады ол.

Айта кету керек, Ахмед барлық талдау мен тексеруден Махачкалада өткен, ал трансплантацияға қажетті жасушаларды Киров облысындағы қан орталығында алған - онда барлық қажетті жабдықтар бар.

Ол жерден жасушалар Алматыға жеткізілді. Бұл да бір бөлек хикая. Курьер - медицина қызметкері, біздің жағдайда Ахмедке басынан аяғына дейін серік болған дәрігер Наталья Малышева гемопоэтикалық дің жасушаларын Қазақстанға өзі әкелді.

Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Бұл ерекше жүк, оған қойылатын талаптар да өзгеше. Жасушалар 72 сағатқа дейін сақталады, олар тек қол жүгінде, әр 15 минут сайын температураны тіркеп отыратын датчиктері бар арнайы бокста тасымалданады. Температура +2-ден +8 градусқа дейінгі диапазонда болуы тиіс. Курьер "жасыл" дәліз арқылы өтеді және ереже бойынша ол жасушалары бар контейнерді қолынан түсірмеуі керек.

Қан ұшақпен ұшып келе жатқанда, пациентті отаға дайындай бастайды. Жеткізу жұмыстары еш кедергісіз өтті. Ал Ахмедтің өзі Махачкаладан Кировқа дейін біраз шытырман оқиғалармен жеткен болатын.

"Таңертең ерте ұшуым керек еді, рейстен кешігіп қала жаздадым - ұйықтап қалыппын. Алдыңғы күні саусағымды жарақаттап алған едім, ісіп, қатты ауырды. Содан ұзақ уақыт көз іле алмай, оятардың дыбысын естімей қалыппын. Атып тұрып, әуежайға қарай ұштым, тіркеуден өткен ең соңғы жолаушы болдым", - дейді ол.

Ахмед Алматыға да кездесу болатын күні таңертең ерте ұшып келген, қаланы әлі аралап үлгермепті.

"Ештеңе етпес, әлі қыдырып үлгеремін," - дейді ол күлімсіреп.

Қас, теңіз және лезгинка

- Өзіңізге қалай көрінеді, Абдулламен ұқсастықтарыңыз бар ма? - деп сұрадым.

- Қасымыз ұқсайды, - деп жымиды Ахмед. - Үйде әйеліме әзілдеп: "Неге біздің ұлдарымызда (Ахмедтің екі ұлы бар) менікі сияқты қас жоқ?" деп сұраймын. Ал Абдуллада бар. Екеуміз де бәріне қабағымыздың астынан қарайтын сияқтымыз.

Ахмед пен Абдулла. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда

Бірақ Ахмед Абдуллаев пен Абдулла Яхьяровтың арасындағы ұқсастық мұнымен бітпейді. Балақай спортты жақсы көреді және күреспен айналысады - ал бұл қасиет әрбір дағыстандықтың қанында бар іспетті. Ахмедтің өзі де ұзақ уақыт бойы қоян-қолтық ұрыспен айналысқан. Сонымен қатар Дағыстан - Абдулланың отбасы үшін картадағы жай ғана нүкте емес, анасының екінші отаны.

"Әжем Дағыстанда туған, ол Қазақстанға бала кезінде көшіп келген. Бірақ мен бала күнімде ол жаққа жиі барып тұратынмын, тіпті бесіншіден тоғызыншы сыныпқа дейін Махачкалада әпкемнің үйінде тұрдым. Ол жерлерді қатты сағындым - енді Дағыстанға тағы бір барып қайтуға себеп бар сияқты", - дейді Айгюнь Яхьярова.

Әрине, бар. Енді бармасқа амал жоқ сияқты.

Махачкаладағы қан орталығының басшысы Хадижат Танкаевадан алған әсерлерін бөлісуді сұрағанда, ол бірден Айгюнь мен Абдулланы Дағыстанға шақырды, ал бас тарту…

"Сіздерді өзім күтіп алып, бәрін ұйымдастырамын. Бізде өте жақсы. Теңіз жылы, адамдар шомылып жатыр, кәуап пісіп, лезгинка биленіп жатыр…"

Кездесуге қатысушылар. Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтmolда

Бұл көріністі көз алдарына елестеткен жұрттың бәрі жымиды. Дағыстан туралы айтылғанда Ахмед те күлімсіреп отырды.

- Мен дағыстанша "рақмет" қалай болатынын білу үшін интернеттен іздеп көрдім. Сөйтсем, бәрі оңай емес екен: республикада ондаған ұлт бар және әрқайсысының өз тілі бар. Бірақ мен сізге барлық тілде "рақмет" айтуға дайынмын, - деп онкологиямен ауыратын балаларға көмектесетін қоғамдық қордың жетекшісі Эльмира Әлиева көпшіліктің көңіл күйін көтеріп тастады.

- "Баркалла" деп айтуға болады - бұл "рақмет", алғыс деген сөз, оны Кавказда бәрі түсінеді, - деп оған жөн сілтеді.

- Онда мен шын жүректен: баркалла, Ахмед! - деп айта аламын, - деді Эльмира.

Баркалла!

Авторы: Оксана Акулова
Аударған: Нұрила Ермекбаева

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Оқиғаларды жіберіп алмау үшін Qazaq24.com сайтынан ең өзекті жаңалықтарды қарап отырыңыз.