Биыл қыс жылы болады синоптиктер

Биыл қыс қоңыржай жылы болады. Қазгидромет мамандары осылай деп отыр. Десе де желтоқсанда бұрқасын жел, қаңтарда қар қалың болып, ақпанда күн райы суық болады деген болжам бар. Елдің солтүстігі мен шығысын және орталығын шыңылтыр аяз қысуы да ықтимал. Ал кейбір күндері оңтүстік өңірлерде тіпті сынап бағанасы нөлден жоғары болуы мүмкін.

Қыс қыр астында. Диқандар астығын қамбаға құйып, малшылар қыстауға аяқ басты. Дегенмен шаруаның көңілі күпті. Өйткені қар қалың түспесе, бұл да уайым. Алайда алаңдауға негіз жоқ. Ауа райын болжаушылар: «биыл қыс малға да, жанға да жайлы болады», – дейді.

Аружан Мұратова, «Қазгидромет» РМК баспасөз хатшысы:

- Алдын ала болжам бойынша республиканың басым бөлігінде қыс мезгілі қоңыржай жылы болады деп күтіледі. Жауын-шашын мөлшері климаттық норма шамасында болжанады. Бірақ кейбір кезеңдерде бұрқасын, екпінді жел, көктайғақ, мол жауын-шашынның түсуі болжанады. Қыс айларында ауа температурасының ауытқуы жиі байқалады. Яғни температуралық құбылулар күтіледі. Жылы күндер суық аязды толқындармен алмасады.

Тіршілігі табиғатпен біте қайнасқан қазақ ежелден жұлдыздарға, аң-құстардың әрекетіне зер салып-ақ күн райын дәл болжаған. Күздің алғашқы күнінен бастап сауысқан ескі үйлермен шатырды торуылдап, жиі шықылықтаса, ол қыстың қатты болатыны туралы хабар. Егер суыр уақытынан бұрын жатса қыс ерте келеді деп есептеген. Сондай-ақ құмырсқа илеуін қарағайдың түбіне, өр жаққа салса, онда қар қалың болады. Ал илеуін жадағай еңістеу жерге салса, қыс жеңіл, қар жұқа болады деп болжаған. Биылғы қыс жөнінде бұрынғылар не дейді?

Өмір Кәріп, жазушы, этнограф:

- Қазақтың өзінің күнтізбесі болған. Бірақ ол ауызша айтылады. Үш тоғыс, жеті тоғыс дейді. Мысалы, менің өзімнің тәжірибемде қар түскен кезде жылқыны қараймын. Жылқы ажарлы болып, жүні жылтырап тұрса, биыл қыс жайлы болады, боран аз соғады, аяз аз болады деп үміт етемін.

Бұрынғылардың жорамалына сүйенсек, биыл қыс жайлы болады. Өйткені құмырсқаның илеуі қалыпты, жапырақтар да уақытымен жерге түсті. Әрі жабайы аңдардың мінезінен де ерекшелік байқалмайды. Синоптикердің болжамы да осыған ұқсас. 

Авторы: Әлішер Әли