Доллар бір жылда 95 теңгеге арзандады: теңгені не нығайтып тұр

Теңгені қолдап тұрған негізгі факторлар

Елдегі валюта нарығының қаншалықты қарқынды дамып келе жатқанын бір деректен-ақ байқауға болады. Өткен аптада KASE биржасындағы сауда-саттықтың орташа тәуліктік көлемі 451 млн долларды құраса, жұма күні 543 млн долларға жетті.

Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы мамандарының айтуынша, сауда көлемі артқанына қарамастан, орташа өлшенген бағам айтарлықтай өзгермеген. Бұл шетел валютасына деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы бірқалыпты екенін көрсетеді.

"Сұраныс тарапында импорттық келісімшарттар мен сыртқы міндеттемелер бойынша корпоративтік төлемдер сақталып отыр. Нәтижесінде валюталық ағындардың қазіргі көрсеткіштері салыстырмалы түрде теңгерімді көрінеді", – деп мәлімдеді Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы.

Теңгеге ел экономикасындағы ішкі ахуал да қолдау көрсетіп отыр. Қаңтар-тамыз айларында негізгі капиталға салынған инвестиция жылдық есеппен 8,1%-ға өсіп, 13,5 трлн теңгеге жетті.

Машиналарға, жабдықтар мен көлік құралдарына салынған инвестиция 28,2%-ға артты. Өңдеу өнеркәсібіндегі өсім 39,9%-ды құрады. Ал шикі мұнай мен табиғи газ өндіруге бағытталған инвестиция 20,8%-ға азайды.

Теңге доллардың нығаюына қарамастан өсіп жатыр

Экономист Руслан Сұлтанов бірнеше фактордың әдеттен тыс үйлесіміне назар аударды. Бір аптада доллардың DXY индексі 99,39-дан 100,54 тармаққа дейін өсті. АҚШ облигацияларының кірістілігі де жоғарылап, дамушы елдердің валюталары үшін сыртқы жағдай күрделене түсті.

Соған қарамастан, осы кезеңде теңге шамамен 0,3%-ға нығайды.

Тағы бір маңызды фактор – мұнай бағасы. Апта басында Brent маркалы мұнайдың бір баррелі 108 доллардан асып, бүгін 101,6 долларға дейін төмендеді. Жергілікті ең жоғары деңгейден түскеніне қарамастан, мұнайдың қазіргі бағасы Қазақстанның экспорттық түсімдері мен ішкі нарықтағы шетел валютасының ұсынысы үшін әлі де қолайлы болып отыр.

Ресей рублінің бағамы бір апта ішінде айтарлықтай өзгерген жоқ. Доллардың рубльге шаққандағы бағамы 84,3-тен 84,5-ке дейін көтерілді. Сондықтан теңгеге ықпал ететін қосымша аймақтық серпін де байқалмады.

Руслан Сұлтановтың айтуынша, қазіргі кезде валюта нарығындағы ішкі факторлардың маңызы айтарлықтай артып отыр.

"DXY индексі шамамен 1,2%-ға өсті, ал теңге осы кезеңде 0,3%-ға нығайды. Мұндай алшақтық валютаға деген сұраныс пен ұсыныстың ішкі тепе-теңдігі күшті доллардың ықпалын бәсеңдете алатынын көрсетеді", – деді Руслан Сұлтанов.

Теңгелік құралдардың кірістілігі жоғары деңгейде қалып отыр

Ұлттық валютаны қолдайтын тағы бір фактор – теңгемен ұсынылатын қаржы құралдарының жоғары кірістілігі.

Мәселен, жуырда KASE биржасында мемлекет қатысатын компаниялардың жылдық кірістілігі 15,5%, өтеу мерзімі желтоқсан айына белгіленген қысқамерзімді теңгелік облигациялары орналастырылды. Мұндай бағалы қағаздарды кез келген инвестор сатып алып, қысқа мерзім ішінде екі таңбалы кіріс таба алады.

Салыстыру үшін, Қытайдың №58 дисконттық мемлекеттік облигациялары 2026 жылғы 9 қыркүйекте номиналы 100 юань болатын қағаз үшін 99,720 юань бағамен орналастырылды. Бұл жылдық 1,13% кірістілікке сәйкес келеді. Облигацияларды өтеу мерзімі – 2026 жылғы 10 желтоқсан.

Депозиттердің кірістілігі де маңызды көрсеткіш саналады. Қазақстанда қыркүйек айында теңгелік депозиттер бойынша нарықтағы орташа мөлшерлеме жылдық 14,7% шамасында болса, кейбір өнімдерде 18-19%-ға жетеді.

Ал Жапонияда қыркүйек айындағы бір жылдық мерзімді депозиттердің орташа мөлшерлемесі небәрі 0,47%-ды құрайды. Мысалы, Seven Bank бір жылдық салымға 0,55% ұсынады.

Қаржыгер Арсен Темірбаевтың пікірінше, мұндай айырмашылық валюта нарығына айтарлықтай ықпал етеді.

"Теңгелік құралдардың осындай тартымдылығы шетел валютасына деген сұранысты азайтады. Қазір қысқа мерзімге қаржы салғысы келетін инвестор валюта тәуекеліне бармай-ақ, теңге нарығынан қолайлы құралдарды таңдай алады", – деді Арсен Темірбаев.

Маманның болжамынша, алдағы апталарда да доллар бағамы 455 теңгеден аспай, қазіргі деңгейге жақын сақталуы ықтимал.

Алгоритмдік болжамдар да алдағы күндері доллардың күрт қымбаттайтынын көрсетіп отырған жоқ. Apecon моделі алдағы 10 күнде, яғни 1 қазанға қарай доллар бағамы 448-452 теңге аралығында болады деп болжайды. WalletInvestor ұсынған басқа цифрлық есеп бойынша, ай соңында доллар 445-453 теңге аралығында саудалануы мүмкін.

Осылайша, бірнеше болжам алдағы күндері және қыркүйектің соңына дейін доллар бағамының қазіргі деңгейде сақталуы ықтимал екенін көрсетеді.

Бұған дейін Қазақстанда кешбэк пен банктердің акциялары арқылы қалай табыс табуға болатыны туралы жазған едік.