Дүкендегі жеңілдіктер сатып алушыны артық шығынға батыруы мүмкін

Кейде адам бастапқыда жоспарламаған затын сатып алып, керісінше, артық ақша жұмсайды. Мұның себебі тек бағаның төмендеуінде емес, сауда орындары қолданатын маркетинг тәсілдерінде де жатыр.

Сатып алушының шешіміне әсер ететін тәсілдердің бірі – тауардың бұрынғы бағасын көрсету. Мәселен, дүкенде күртенің бастапқы құны 40 мың теңге, ал жеңілдікпен 25 мың теңге деп жазылса, адам ең алдымен 15 мың теңге үнемдейтінін ойлайды. Бірақ бұл жерде басты сұрақ басқа: сатып алушыға сол күрте шынымен қажет пе? Егер адам оны жеңілдік болмаған жағдайда сатып алмайтын болса, онда 15 мың теңге үнемдеген жоқ, керісінше, жоспардан тыс 25 мың теңге жұмсады.

Маркетингте мұндай жағдай бағаны бастапқы көрсеткішпен салыстырып қабылдау ерекшелігімен түсіндіріледі. Адам тауардың шынайы құнын бағалағанда көбіне бірінші көрген санға сүйенеді. Сондықтан ескі бағаның ірі қаріппен көрсетілуі жаңа бағаны әлдеқайда тартымды етіп көрсетуі мүмкін. Дегенмен жеңілдіктің бәрі жасанды деген сөз емес. Кейбір дүкендер маусым соңында тауар қорын азайту немесе жаңа топтамаға орын босату үшін бағаны шынымен төмендетеді.

Сатып алушыны асықтыратын тағы бір тәсіл – ұсыныстың уақытын шектеу. «Тек бүгін», «Соңғы мүмкіндік», «Акция аяқталуға жақын» деген хабарламалар адамға шешімді тез қабылдау қажеттігін сездіреді. Мұндайда сатып алушы тауардың сапасын, қажеттілігін және басқа дүкендердегі бағасын салыстыруға жеткілікті уақыт бөлмеуі мүмкін. Әсіресе интернет-дүкендердегі кері санақ пен тауар санының аз қалғаны туралы ескертулер осы сезімді күшейтеді.

Бірнеше тауарды бірге сатып алуға арналған ұсыныстар да шығынды арттыруы ықтимал. Мысалы, «Екі тауар алсаңыз, үшіншісі тегін» деген акция сырттай тиімді көрінеді. Бірақ сатып алушыға бастапқыда бір ғана зат қажет болса, қалған екеуін алу үшін қосымша ақша жұмсауға тура келеді. Мұндай ұсыныстың тиімділігі тауарлардың шынымен қажет болуына және олардың жеке бағасына байланысты.

Жеңілдік кезінде адамдардың шығыны көбіне ұсақ сатып алулар есебінен көбейеді. Бір тауарға екі мың, екіншісіне үш мың теңге жұмсау аса көп болып көрінбеуі мүмкін. Бірақ осындай бірнеше сатып алудың жалпы сомасы айтарлықтай қаражатқа жетеді. Оның үстіне банк картасымен немесе телефон арқылы төлем жасағанда қолма-қол ақша бергендегідей шығын көлемін бірден сезінбеу мүмкін.

Мамандар сатып алуға қатысты шешім қабылдағанда жеңілдік мөлшеріне емес, тауардың нақты бағасы мен қажеттілігіне назар аударуды ұсынады. Қымбат зат алмас бұрын бірнеше дүкеннің бағасын салыстыру, алдын ала шығын шегін белгілеу және жоспардан тыс сатып алуды біраз уақытқа кейінге қалдыру артық шығыннан сақтануға көмектеседі.

Жеңілдіктерді дұрыс пайдаланса, отбасылық бюджетке түсетін салмақты азайтуға болады. Әсіресе күнделікті қажет азық-түлік, тұрмыстық заттар немесе бұрыннан жоспарланған ірі сатып алулар кезінде бағаның төмендеуі тиімді. Бірақ кез келген акцияны үнемдеудің мүмкіндігі деп қабылдау қате. Өйткені ақшаны үнемдеудің ең қарапайым жолы – арзандаған заттың бәрін сатып алу емес, қажетсіз дүниеге ақша жұмсамау.