Елде соңғы алты жылда 1728 лифт ауыстырылды

Бүгінде елде 4 мыңнан астам лифт ауыстыруды қажет етеді. Ал Еуразиялық экономикалық комиссияның дерегінше, шамамен 7 мың лифтіні жаңалау қажет. Олардың нормативтік пайдалану мерзімі 25 жылдан асқан. Бұл әр оныншы лифт тұрғындардың өмірі мен денсаулығы үшін қауіпті деген сөз. 

Зейнолла Жүкенов Астанадағы Александр Бараев көшесі, 2 мекенжайында тұрады. Мұнда өткен ғасырдан қалған Могилев лифті орнатулы. Зауыттан шыққанына биыл 27 жыл болды. Жүруінен тұруы көп. «Өйткені істен шықса, қосалқы бөлшек табу қиын», - дейді тұрғындары.

Зейнолла Жүкенов, қала тұрғыны:

- Жаз айларында лифт ішінде 40 минуттай қалып, шыға алмағаным әлі есімде. Күн райының ыстығына байланысты кабина ішінде тынысым тарыла бастады. Монтёр келіп құтқарды. Содан бері маңына жоламауға тырысамын. Жаяу жүргенім артық.

Лифтті жөндеу немесе жаңасына ауыстыру бағасы көпшілік үшін қолжетімсіз. Осыған байланысты тұрғындар өзара ортақ шешімге келіп, ақысын жеті жылдан бастап 15 жылға дейін бөліп төлей алады. Алайда айына 6-7 мың теңгеден төлеп отыруға көбінің қалтасы көтере бермейді.

Ержан Игібаев, Қазақстан ұлттық лифтшілер қауымдастығының президенті:

- Лифт – вертикалды, яғни тігінен жүретін қоғамдық көлік саналады деуге толық негіз бар. Кішігірім жүргізген зерттеулер нәтижесінде олардың жүктемесі қоғамдық көліктерден аспаса, кем емес деген қорытындыға келдік. Сондықтан тұрғындар лифт кабинасының өз өмірі мен денсаулығына қауіпсіз екеніне көз жеткізу керек. Техника жағдайы күмән тудырса, дереу қызметін тоқтатып, ауыстыру қажет. Бұл мәселе мүлік иелерінің бірлестігінің бастамасымен тұрғындар арасында дауысқа салу арқылы шешіледі.

Ескірген лифттерді жаңғырту туралы талап лифттердің қауіпсіздігі туралы техникалық регламентте көрсетілген. Құжат Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерге ортақ.

Жанерке Сағымжан, ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі комитетінің баспасөз хатшысы:

- 2025 жылы ҚР Бюджет кодексіне сәйкес, облыстық бюджеттер, республикалық маңызы бар қалалар, бюджеттік кондоминиум объектісіне ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізуге кредит беру бюджеті бағдарламасы талап ету шеңберінде 20,7 млрд теңге сомасында 248 лифт ауыстыру үшін күрделі жөндеу жұмыстары бойынша өтінімдер берілді.

Ал сенат депутаты Бекболат Орынбасаров тұрғын үйлердегі лифтілерге мемлекеттік бақылау қызметін әкімдіктерден Төтенше жағдайлар министрлігіне қарасты Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитетіне қайтаруды ұсынды. Осыған дейін сенатор бірнеше рет депутаттық сауал жолдап, көтергіш құралдарды пайдалану саласындағы қауіпсіздік мәселелерін қозғаған. «Алайда жүйелі шаралар қабылданған жоқ», - дейді.

Бекболат Орынбасаров, ҚР Парламенті Сенатының депутаты:

- 2013 жылы лифтілерге бақылауды жергілікті атқарушы органдарға беру бұл қате шешім болды. Сол кезде ТЖМ кәсіби бақылау функцияларын оңтайландыру деген желеумен әкімдіктерге берген болатын. Жергілікті деңгейде бұл функция жай ғана басқа функциялармен сіңісіп кеткен. Яғни штаттар қысқарды, жауапкершілік жойылды. 2014 жылдан бастап лифтілерге техникалық қызмет көрсету лицензияланбайды. Яғни нарықта құрал-жабдықсыз, біліктіліксіз және рұқсатсыз компаниялар пайда болды. Мемлекеттік сатып алуларды ұтып алған компаниялардың жартысынан астамының лифтілерге қызмет көрсетуге құқығы да жоқ. Сондай-ақ бұл саланы сұр нарыққа айналдырған.

Сенатордың айтуынша, жергілікті басқару органдарында техникалық база жоқтың қасы, әрі маман тапшы. Мәселен, бас шаһардағы тұрғын үй инспекциясында 10 мыңнан астам лифтті екі-ақ адам бақылайды және бір уақытта газ баллондарына да жауап береді.  

Авторы: Мирлан Алтынбек